نایبرئیس کمیسیون عمران در گفتوگو با پانا:
عبور از آموزش تئوری، شرط بهبود کیفیت در صنعت ساختمان
تهران (پانا) - نایبرئیس کمیسیون عمران مجلس، ضمن تأکید بر اینکه توسعه هنرستانها و گذار از آموزش تئوری به مهارتمحوری عملی، پیششرط موفقیت نهضت ملی مسکن و کاهش هدررفت منابع است، تصریح کرد که تنها با تربیت تکنسینهای اجرایی آشنا به استانداردها، ایمنی و ابزارهای دیجیتال از مدارس میتوان از بحران کمبود نیروی ماهر در دهه آینده پیشگیری کرد و کیفیت مسکن را از سطح کارگری ساده به استاندارد مهندسی ارتقا داد.
بحران مسکن در ایران تنها محدود به تأمین مالی و زمین نیست؛ یکی از گلوگاههای اصلی که کمتر مورد توجه قرار گرفته، «خلأ نیروی انسانی ماهر و تکنسین اجرایی» است. در حالی که برنامه هفتم توسعه بر افزایش سهم محصلان رشتههای فنی به ۵۰ درصد تأکید دارد؛ راهاندازی و تقویت هنرستانهای تخصصی ویژه آموزش در حوزه مسکن به عنوان حلقه اتصال آموزش و بازار کار، میتواند ضمن کاهش وابستگی به نیروی کار غیرماهر، کیفیت ساختوساز را ارتقا داده و از هدررفت منابع ناشی از دوبارهکاری و خطاهای اجرایی بکاهد.
اجرای «برنامه اقدام ملی مسکن» با هدف تأمین نیروی انسانی ماهر برای پروژههای نهضت ملی مسکن، تفاهمنامهای بین وزارت راه و شهرسازی و سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور در همین راستا امضا شد. بر اساس این تفاهمنامه، هنرستانهای موجود یا جدیدی تحت عنوان «هنرستانهای تخصصی مسکن» ایجاد شدند تا دانشآموزان را مستقیماً برای ورود به بازار کار صنعت ساختمان آماده کنند.
هنرستان تخصصی مسکن چه رشتههایی دارد؟
رشتههای آموزشی مرتبط با ساخت مسکن در این هنرستانها، برخلاف هنرستانهای عمومی فنی، بر چهار حوزه اصلی متمرکز شدهاند. نخستین رشته، ساختمان است که شامل آموزش نقشهکشی، اجرای عملیات ساختمانی و متره و برآورد میشود. دومین رشته به نصب و تعمیرات سیستمهای مکانیکی ساختمان اختصاص دارد که لولهکشی آب و گاز و همچنین سیستمهای تهویه مطبوع را پوشش میدهد.
سومین حوزه، نصب و تعمیرات سیستمهای الکتریکی ساختمان است که سیمکشی، روشنایی و هوشمندسازی مقدماتی را در بر میگیرد. در نهایت، رشته نازککاری و کاشیکاری صنعتی نیز با تأکید ویژه بر استانداردهای روز ارائه میشود.
چرا تشکیل این هنرستانها واجب است؟
هدف این نیست که دانشآموز صرفاً یک کارگر ساده شود؛ بلکه قرار است پس از ۴ سال تحصیل و گذراندن دورههای کارورزی در سایتهای واقعی ساختوساز، به عنوان «تکنسین اجرایی» یا «سرپرست کارگاه کوچک» وارد بازار کار شود. این افراد توانایی خواندن نقشههای اجرایی، نظارت بر کیفیت مصالح و مدیریت تیمهای کوچک کاری را دارند.
آموزش اصولی منجر به کاهش خطا میشود، به این معنی که با یادگیری صحیح مهارتها، نرخ دوبارهکاری و پرت مصالح به طور قابل توجهی کاهش مییابد. همچنین، نیروی کار ماهر نسبت به نیروی غیرماهر بهرهوری بالاتری دارد که این امر باعث افزایش سرعت ساختوساز میشود. علاوه بر این، تکنسینهای آموزشدیده قادر به رعایت بهتر مقررات ملی ساختمان هستند که این استانداردسازی در نهایت ایمنی و دوام مسکن را افزایش میدهد.
اهمیت توجه به هنرستانهای مسکن؛ از منظر کمی و کیفی
بر اساس آمارهای سازمان فنی و حرفهای و مرکز آمار ایران، صنعت ساختمان یکی از پیرترین صنایع از نظر نیروی کار محسوب میشود. بررسیها نشان میدهد که بیش از ۶۰ تا ۷۰ درصد از استادکاران فعلی، از جمله بناها، کاشیکاران و لولهکشها، بالای ۴۵ سال سن دارند. این وضعیت نگرانکننده است، زیرا با بازنشسته شدن این نسل در دهه آینده، خلأ عظیمی در نیروی کار ایجاد خواهد شد که هنوز نیروی جدیدی برای جایگزینی آن تربیت نشده است.
از سوی دیگر، اگرچه هدف برنامه هفتم توسعه کشور رساندن سهم دانشآموزان رشتههای فنی به ۵۰ درصد است، اما در حال حاضر حدود ۴۵ درصد از کل دانشآموزان در رشتههای فنیوحرفهای و کاردانش تحصیل میکنند. از این درصد، تنها بخش کوچکی وارد رشتههای تخصصی مرتبط با «ساختمان» میشوند که این امر اهمیت توجه به این رشتهها را عمیقتر میکند.
شکاف کیفی در صنعت ساختمان نیز ناشی از عدم تطابق مهارتهای نیروی کار با تکنولوژیهای روز است. حتی در مواردی که نیروی کار وجود دارد، لزوماً نمیتوان آنها را به معنای امروزی «ماهر» دانست. امروزه پروژههای بزرگ مسکن به سمت استفاده از سیستمهای پیشساخته، قابهای سبک فولادی و بتنریزیهای مکانیزه حرکت کردهاند؛ اما خروجی بسیاری از هنرستانها یا دورههای آزاد همچنان بر پایه روشهای سنتی بنایی، مانند آجرکاری و ملاتریزی دستی، متمرکز است.
علاوه بر این، ضعف در مهارتهای مکمل نیز مشهود است. یک تکنسین مسکن مدرن باید علاوه بر مهارتهای اجرایی، با مفاهیم اولیه ایمنی کارگاه، مدیریت پرت مصالح و نرمافزارهای ساده اجرایی آشنا باشد. با این حال، آمارها نشان میدهد که کمتر از ۱۵ درصد از نیروی کار فعلی در بخش ساختمان، دارای گواهینامههای معتبر ایمنی یا مهارتهای دیجیتال هستند که این موضوع چالش دیگری را در مسیر نوسازی و ارتقای کیفیت ساختوساز ایجاد کرده است.
نایبرئیس کمیسیون عمران مجلس: توسعه هنرستانها میتواند کیفیت نیروی کار را ارتقا دهد
عباس صوفی، نایبرئیس کمیسیون عمران مجلس در گفتوگو با پانا با تأکید بر ضرورت توسعه هنرستانها و تربیت نیروی ماهر گفت: «هرچه کشور بیشتر به سمت توسعه هنرستانها و تربیت نیروهای ماهر برای بازار کار حرکت کند، در حوزههای مختلف از جمله ساختمان و صنعت موفقتر خواهد بود.»
وی افزود: «اگر بتوانیم متناسب با نیازهای کشور، نیروهای ماهر و متخصص تربیت کنیم تا تأمینکننده نیروی مورد نیاز بازار کار باشند، قطعاً شرایط اقتصادی و بازار کار کشور نیز بهبود پیدا خواهد کرد.»
آموزش مهارتی باید از دوران دانشآموزی آغاز شود
صوفی با تأکید بر اهمیت آموزش مهارتی از دوران دانشآموزی اظهار کرد: «آموزش در صورتی میتواند اثرگذاری واقعی داشته باشد که از مرحله تئوری به سمت آموزش عملی حرکت کند. تربیت نیروی ماهر برای بازار کار، اقتصاد و بخشهای مختلف تولید، یکی از الزامات توسعه کشور است.»
وی ادامه داد: «هرچه بتوانیم آموزش را از حوزه صرفاً تئوری به سمت آموزش عملی و تکنسینی هدایت کنیم، تأثیر بیشتری بر کیفیت نیروی انسانی و بازار کار خواهد داشت.»
نایبرئیس کمیسیون عمران مجلس خاطرنشان کرد: «توسعه هنرستانها و تقویت آموزشهای فنی و حرفهای میتواند زمینه تربیت نیروی ماهر را فراهم کند و در نهایت با تأمین نیروی متخصص مورد نیاز بخشهای مختلف، به افزایش کیفیت فعالیتها در حوزههای گوناگون منجر شود.»
آرمیتا رزاقیان
ارسال دیدگاه