۴۰ درصد اراضی آبی کشور به سیستم‌های نوین آبیاری مجهز شده است

صفدر نیازی شهرکی با اشاره به محدودیت شدید منابع آبی کشور و لزوم پایداری تولید کشاورزی اظهار داشت: قوانین بالادستی از جمله برنامه هفتم پیشرفت، تکالیف سنگینی را بر عهده دولت و وزارت جهاد کشاورزی قرار داده است تا بازده آبیاری افزایش و مصرف آب کاهش یابد.

معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به تکالیف قانونی برنامه هفتم، افزود: بر اساس این برنامه، سالانه باید ۳۵۰ هزار هکتار از اراضی کشور به سامانه‌های نوین آبیاری مجهز شود که شامل ۲۰۰ هزار هکتار سامانه‌های نوین (تحت فشار) و ۱۵۰ هزار هکتار آبیاری زیرسطحی با فناوری‌های نوین است.

وی با بیان این‌که هزینه اجرای هر هکتار سامانه نوین حدود ۲۰۰ میلیون تومان برآورد می‌ شود، تصریح کرد: برای تحقق هدف سالانه ۳۵۰ هزار هکتار، اعتباری در حدود ۲۰۰ همت (هزار میلیارد تومان) نیاز است. با این حال، بودجه‌های مصوب فاصله زیادی با این نیاز دارند؛ به‌طوری‌که سال گذشته فقط ۱.۵ همت تخصیص یافت که منجر به اجرای حدود ۳۷ هزار هکتار پروژه شد. برای امسال نیز این رقم به ۴ همت افزایش یافته که هرچند نسبت به سال قبل حدود ۲ برابر شده، اما همچنان با اعتبارات مورد نیاز برنامه فاصله دارد.

این مقام مسئول به تغییر سهم مشارکت دولت و کشاورزان نیز اشاره کرد و گفت: پیش از این سهم کشاورزان در اجرای پروژه‌ها ۱۵ درصد و سهم دولت ۸۵ درصد بود، اما طبق ضوابط اجرایی بودجه امسال، این سهم به ۵۰ درصد سهم کشاورز و ۵۰ درصد کمک بلاعوض دولت تغییر یافته است.

نیازی، ترویج علم در مزرعه، برنامه‌ریزی و توزیع استانی منابع دولتی و جذب سرمایه‌گذار بخش خصوصی را سه برنامه اصلی این معاونت برای ترغیب کشاورزان و تسریع در مجهزسازی اراضی اعلام و به تشریح این برنامه‌ها پرداخت.

به گفته وی، ترویج علم در مزرعه با فعال‌سازی و مکلف کردن مراکز خدمات جهاد کشاورزی در دهستان‌ ها و شهرستان‌ ها برای آموزش و ترویج مداوم روش‌های نوین آبیاری به کشاورزان؛ برنامه‌ریزی و توزیع استانی منابع دولتی تخصیص و توزیع هدفمند اعتبارات دولتی مصوب (نظیر بودجه‌های سالانه) در سطح استان‌ها و شهرستان‌ها برای اجرای پروژه‌های مشارکتی ۵۰ درصدی و جذب سرمایه‌گذار بخش خصوصی (سرمایه‌گذاری‌های غیردولتی) نیز با ورود سرمایه‌گذارانی خارج از بدنه دولت برای تجهیز مزارع انجام می‌شود.

معاون آب و خاک وزارت جهادکشاورزی درباره مدل سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، تصریح‌کرد: در این روش، سرمایه‌گذار اراضی را برای مدت مشخصی (مثلاً دو سال) اجاره می‌کند و هزینه تجهیز اراضی به سامانه‌های نوین را متقبل می‌شود. پس از پایان دوره اجاره و برداشت محصول، سرمایه‌گذار به سود اقتصادی خود می‌رسد و زمین مجهز شده به سامانه آبیاری نوین را تحویل کشاورز می‌دهد که این مدل در استان‌هایی مانند چهارمحال و بختیاری بسیار موفق عمل کرده است.

نیازی شهرکی با اعلام اینکه تاکنون در مجموع ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار از اراضی کشور به سیستم‌های نوین آبیاری تجهیز شده‌اند، تصریح کرد: به طور متوسط نزدیک به ۴۰ درصد اراضی آبی کشور مجهز به این سامانه‌ها هستند.

وی درباره استان‌های پیشرو در این زمینه، گفت: از نظر وسعت و متراژ کار، استان‌های پهناوری همچون فارس، کرمان، خراسان رضوی و آذربایجان‌ها بیشترین سطح اجرا را داشته‌اند و از نظر نسبت اراضی تجهیز شده به کل اراضی استان، استان‌های هرمزگان با ۸۵ درصد، تهران با ۶۵ درصد و ایلام از پیشروترین استان‌های کشور در این زمینه به شمار می‌روند.

معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی با تاکید بر ضرورت به‌روزرسانی فناوری‌ها، اظهار داشت: امروزه صرفا اجرای سامانه‌های نوین آبیاری کافی نیست و گام بعدی ما ورود به عرصه آبیاری هوشمند است.