پورمحمدی: «خانههای شاهنامه» در سراسر کشور ایجاد میشود
تهران (پانا) - معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان برنامه و بودجه با تأکید بر جایگاه شاهنامه در هویت ایرانی و زبان فارسی از تدوین برنامهای ویژه برای حمایت از ادبیات کلاسیک خبر داد و گفت: با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و نهاد کتابخانههای عمومی، «خانههای شاهنامه» در سراسر کشور ایجاد و آموزش شاهنامهخوانی در استانهای مختلف گسترش مییابد.
سیدحمید پورمحمدی روز چهارشنبه در آیین ملی «شاهنامه و هویت ایرانی» به مناسبت روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت فردوسی با اشاره به برنامههای دولت برای تقویت حوزه فرهنگ و میراث ادبی کشور اظهار کرد: سازمان برنامه و بودجه با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزارت میراث فرهنگی برنامهای برای حمایت ویژه از این ۲ حوزه تدوین کرده است که یکی از اولویتهای آن ادبیات کلاسیک ایران و در رأس آن شاهنامه است.
وی یادآور شد: از حدود ۲ ماه پیش از آغاز سال، برنامهای برای آموزش و گسترش شاهنامهخوانی آغاز شده و علاقهمندان از مناطق مختلف کشور، ابتدا از خطه زاگرس و سپس از دیگر استانها، دعوت شدهاند تا زیر نظر استادان آموزش ببینند و پس از آن در استانهای خود به آموزش شاهنامهخوانی بپردازند.
پورمحمدی افزود: علاوه بر این، «خانههای شاهنامه» در سراسر کشور با حمایت سازمان برنامه و بودجه و با محوریت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و نهاد کتابخانههای عمومی ایجاد خواهد شد که افتتاح نمادین آن از زادگاه فردوسی و همچنین استان چهارمحال و بختیاری آغاز میشود و سپس در دیگر استانها گسترش مییابد.
رئیس سازمان برنامه و بودجه از برنامههایی مانند احداث باغموزه بزرگ توس خبر داد و گفت: در این مجموعه قرار است برای بزرگان و چهرههای علمی و فرهنگی آن منطقه یادمانهایی ایجاد شود.
وی به شکلگیری مسیر فرهنگی «جاده حکمت» از همدان، محل آرامگاه ابنسینا، تا سهرورد محل تولد شیخ شهابالدین سهروردی اشاره و خاطرنشان کرد: در خوی نیز بازسازی آرامگاه شمس تبریزی در حال انجام است و تلاش میشود میان خوی و قونیه نیز پیوندهای فرهنگی بیشتری شکل گیرد.
پورمحمدی شاهنامه را اثری دانست که بر ۲ ستون اصلی «ایران و هویت ایرانی» و «زبان پارسی» استوار شده است و ادامه داد: فردوسی در شاهنامه بیش از هزار بار نام ایران را میآورد و ایران را نه فقط یک جغرافیا، بلکه یک هویت تاریخی و تمدنی معرفی میکند؛ هویتی که میتواند در هر نقطهای از این سرزمین حضور داشته باشد.
وی با اشاره به نگاه فردوسی به ایران اظهارکرد: در شاهنامه ایران همچون باغی سرسبز توصیف میشود که باید همواره گلهای کامیابی در آن شکوفا باشد و ایرانیان وظیفه دارند از یکپارچگی و استواری آن پاسداری کنند.
معاون رئیسجمهور ستون دوم شاهنامه را زبان فارسی دانست و گفت: هرچند زبان فارسی پیش از فردوسی به همت شاعرانی چون رودکی و با حمایت سلسلههایی مانند طاهریان، صفاریان و سامانیان زنده مانده بود، اما فردوسی با سرودن شاهنامه کاخی بلند برای این زبان بنا کرد که از باد و باران گزند نمیبیند. فردوسی در دورانی چنین اثری آفرید که زبان علم، دین و حکومت در بسیاری از حوزهها عربی بود.
پورمحمدی تاکید کرد: فردوسی ظرفیت زبان فارسی را چنان گسترش داد که این زبان بتواند اسطوره، حماسه، تاریخ، فرهنگ و حکمت را در بالاترین سطح بیان کند؛ ظرفیتی که بعدها در آثار نظامی، مولوی، سعدی و حافظ ادامه یافت.
وی به جایگاه اخلاقی شاهنامه اشاره کرد و توضیح داد: آموزههایی مانند «کمآزاری» که در شاهنامه مطرح شده، بعدها در آثار بزرگان ادب فارسی تداوم یافته است و نمونههایی از آن در آثار نظامی، سعدی و حافظ دیده میشود.
معاون رئیس جمهور به ساختار داستانی شاهنامه در حوزههای حماسه، عشق و تراژدی اشاره کرد و ادامه داد: در داستانهای عاشقانه شاهنامه، زنان شخصیتهایی فعال، خردمند و اثرگذار هستند. رودابه، تهمینه، فرنگیس و کتایون نمونههایی از زنانیاند که با جسارت و خرد خود در سرنوشت داستانها نقش دارند و حتی زمینهساز تولد پهلوانان بزرگی مانند رستم، سهراب، کیخسرو و اسفندیار میشوند.
وی با اشاره به مفهوم حکمرانی در شاهنامه اضافه کرد: از نگاه فردوسی، سه اصل «خرد»، «داد» و «آبادانی سرزمین» پایههای حکمرانی مطلوب هستند. مانند داستان جمشید که با تقسیم کار در جامعه، نظم اجتماعی و پیشرفت اقتصادی را پایهگذاری میکند.
پورمحمدی اذعان داشت: فردوسی همچنین هشدار میدهد که غرور و خودبزرگبینی میتواند زمینه سقوط حکومتها را فراهم کند؛ چنانکه در داستان جمشید، زمانی که پادشاه دچار غرور میشود، فره ایزدی از او دور شده و زمینه برای ظهور ضحاک فراهم میشود.
رئیس سازمان برنامه و بودجه با اشاره به مفهوم عدالت در شاهنامه اظهار کرد: فردوسی ۲ عامل «آز» و «نیاز» را بزرگترین تهدید برای عدالت میداند؛ یعنی آزمندی ثروتمندان و فقر نیازمندان که مانند ۲ لبه دهان اژدها عدالت را میبلعند. به گفته او، راهکار شاهنامه برای مهار این وضعیت «داد و دهش» است؛ یعنی توزیع خردمندانه ثروت و جلوگیری از ویژهخواری.
وی افزود: فردوسی در شاهنامه شخصیت فریدون را نماد چنین حکمرانی میداند و تأکید میکند که او نه به دلیل ویژگیهای فراانسانی، بلکه به سبب دادگری و بخشش خردمندانه به نیکنامی رسید.
معاون رئیسجمهور به نقش «خرد» در حکمرانی اشاره کرد و گفت: شاهنامه ۲ الگوی متفاوت از فرمانروایی را نشان میدهد؛ کیکاووس که با وجود قدرت، از خرد بیبهره است و تصمیمهای عجولانهاش کشور را دچار بحران میکند، و کیخسرو که حاکمی خردمند، اهل مشورت و عدالت است.
پورمحمدی با اشاره به پیامهای اخلاقی شاهنامه اعلام کرد: فردوسی به همه حکومتها هشدار میدهد که اگر میخواهند پایدار بمانند باید از سه خطر پرهیز کنند؛ دور شدن از عدالت، ترجیح افراد ناتوان بر شایستگان و ثروتاندوزی از رنج مردم.
وی با اشاره به نگاه توحیدی فردوسی در شاهنامه خاطرنشان کرد: فردوسی در جهانی که سرشار از روایتهای اسطورهای و چندخدایی بود، مفهوم «یزدان یکتا» را برجسته میکند؛ خدایی آگاه و ناظر بر جهان. او سخنان خود را با دعای فردوسی برای نیکنامی و نیکسرانجامی مردم ایران به پایان رساند.
ارسال دیدگاه