تنگه هرمز اهرم بازدارندگی ایران در جنگ انرژی/وعده نفت ۵۰ دلاری ترامپ به فرجام نرسید

احسان حسینی با اشاره به اینکه تجاوز اخیر ائتلاف آمریکایی صهیونیستی وارد چهارمین هفته خود شده است و اثرات آن را در جهش قیمت در بازار انرژی شاهدیم، اظهار داشت: در شرایط جنگی که اکنون با آن مواجه هستیم، ایران باید اقداماتی انجام دهد که بازدارندگی خود را احیا کن؛ به عبارت دیگر باید هزینه‌های سنگینی به طرف مقابل تحمیل شود تا این پیام منتقل شود که ورود به جنگ با ایران در ماه‌ها یا سال‌های آینده برای آمریکا صرفه اقتصادی و سیاسی نخواهد داشت.

این کارشناس انرژی ادامه داد: یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌هایی که می‌تواند هزینه‌های سنگینی به آمریکا و اقتصاد جهانی تحمیل کند، موضوع بستن تنگه هرمز و جهش قیمت نفت است. البته ابزارهای دیگری نیز وجود دارد، اما مسئله انرژی و تنگه هرمز از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.

حسینی با اشاره به نقش راهبردی این آبراه در مناسبات اقتصادی جهان گفت: همان‌طور که می‌دانیم حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد نفت و گاز جهان از تنگه هرمز عبور می‌کند. علاوه بر آن بخش قابل توجهی از محصولات پتروشیمی، فرآورده‌های پالایشی، انواع سوخت‌ها و حتی برخی نهاده‌های کشاورزی (کود و سموم شیمیایی) نیز از این مسیر جابه‌جا می‌شود.

چرا تلاش ها برای کاهش قیمت نفت به نتیجه نمی رسد؟

حسینی درباره راهبرد ایران در مدیریت تنگه هرمز توضیح داد: زمانی که ایران عبور و مرور در این تنگه را محدود یا مدیریت می‌کند، بلافاصله شاهد جهش قیمت‌ها در بازارهای جهانی هستیم. برای مثال در حوزه گاز، قیمت گاز در اروپا حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد افزایش یافته و در بازار نفت نیز طی هفته‌های اخیر قیمت نفت برنت نیز به بالای ۱۱۰ دلار رسیده است.

این کارشناس بازار انرژی تصریح کرد: البته این افزایش قیمت نفت در شرایطی رخ داده که آمریکا و کشورهای گروه هفت تلاش کرده‌اند با آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت خود به بازار شوک منفی وارد کنند تا قیمت‌ها افزایش بیشتری پیدا نکند. در واقع با آزاد کردن ذخایر نفتی سعی می‌کنند این پیام را به بازار بدهند که عرضه همچنان وجود دارد و قیمت‌ها کنترل خواهد شد.

وی ادامه داد: علاوه بر این، در بازارهای آتی نفت نیز تلاش‌هایی برای کنترل قیمت‌ها صورت می‌گیرد تا این تصور ایجاد شود که قیمت نفت قرار نیست افزایش چشمگیری داشته باشد. در کنار آن، برخی اظهارات سیاسی نیز مطرح می‌شود مبنی بر اینکه جنگ در حال پایان یافتن است اما این تلاش ها در سه هفته گذشته نتیجه بخش نبوده است.

حسینی در توضیح اینکه چرا تلاش غرب برای مدیریت قیمت ها در بازار انرژی به نتیجه نمی رسد، گفت: با وجود همه این اقدامات، قیمت نفت همچنان روند افزایشی داشته است؛ برآوردها نشان می‌دهد اگر جنگ برای یک یا دو هفته دیگر ادامه پیدا کند، قیمت نفت ممکن است به محدوده ۱۵۰ تا حتی ۲۰۰ دلار برسد

وی افزود: دلیل این مقاومت بازار در برابر کاهش قیمت این است که ذخایر استراتژیکی که کشورهای غربی قصد دارند، آزاد کنند محدود است و پس از مدتی به پایان می‌رسد. زمانی که این ذخایر رو به پایان برود و در عین حال جنگ همچنان ادامه داشته باشد، فعالان بازار انرژی دیگر به وعده‌های سیاسی اعتماد نخواهند کرد و در نتیجه قیمت‌ها می‌تواند جهش قابل توجهی را تجربه کند.

وعده نافرجام ترامپ برای نفت ۵۰ دلاری

این کارشناس انرژی با اشاره به وعده‌های انتخاباتی دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا گفت: ترامپ در دوران رقابت‌های انتخاباتی وعده داده بود که قیمت نفت را به حدود ۵۰ دلار خواهد رساند و بسیاری از رأی‌دهندگان نیز بر اساس همین وعده‌ها از او حمایت کردند، اما اکنون قیمت نفت به بیش از ۱۰۰ دلار رسیده است.

وی ادامه داد: در حال حاضر حتی با وجود دستکاری‌هایی که در برخی بازارها صورت می‌گیرد، قیمت نفت همچنان در حال افزایش است. به عنوان نمونه، بررسی قیمت نفت سبد اوپک نشان می‌دهد که این قیمت به حدود ۱۲۲ دلار رسیده، در حالی که قیمت نفت برنت و نفت خام آمریکا در محدوده حدود ۱۰۰ دلار قرار دارد.

حسینی توضیح داد: در طول تاریخ بازار نفت کمتر دوره‌ای وجود داشته که فاصله قیمت نفت سبد اوپک با نفت برنت و نفت خام آمریکا به حدود ۲۰ دلار برسد. معمولاً این فاصله بین دو تا چهار دلار بوده است. همین موضوع نشان می‌دهد که در بازارهای آمریکا و اروپا تلاش‌هایی برای کنترل قیمت‌ها صورت می‌گیرد.

وی افزود: اگر قیمت‌های واقعی بازار به سطح نفت سبد اوپک نزدیک شود، جهش قیمتی بسیار شدیدتری در بازار انرژی رخ خواهد داد. در حال حاضر نیز شهروندان آمریکایی از افزایش قیمت سوخت ناراضی هستند و قیمت بنزین در برخی مناطق به حدود ۸ دلار برای هر گالن رسیده است.

شرایط تنگه هرمز دیگر به گذشته باز نمی گردد

این کارشناس انرژی گفت: افزایش قیمت انرژی فشار قابل توجهی بر سبد هزینه خانوارها وارد می‌کند و در آمریکا نیز این مسئله می‌تواند پیامدهای سیاسی داشته باشد؛ به ویژه در شرایطی که برخی جریان‌های سیاسی که از ترامپ حمایت می‌کنند اکنون نسبت به سیاست‌های جنگی او انتقاداتی مطرح کرده‌اند.

وی در ادامه با اشاره به آینده تنگه هرمز اظهار کرد: به نظر می‌رسد پس از این تحولات، شرایط تنگه هرمز دیگر مانند گذشته نخواهد بود؛ حتی اگر جنگ پایان یابد، احتمال بازگشت کامل به شرایط پیش از جنگ بسیار کم است.

حسینی تأکید کرد: اگر ایران در این جنگ دست برتر را حفظ کند، می‌تواند از تنگه هرمز به عنوان یک ابزار مدیریتی و راهبردی در آینده استفاده کند. در چنین شرایطی ایران می‌تواند قواعد جدیدی برای عبور نفتکش‌ها و کشتی‌ها تعریف کند.

وی افزود: برای مثال برخی پیشنهادها مطرح شده مبنی بر اینکه نفتکش‌هایی بتوانند از تنگه هرمز عبور کنند که در چارچوب سازوکارهای مشخص اقتصادی با ایران همکاری داشته باشند. حتی ممکن است توافق‌هایی با کشورهایی مانند چین در حوزه سرمایه‌گذاری یا همکاری‌های اقتصادی شکل بگیرد تا بخشی از هزینه‌های جنگ نیز جبران شود.

این کارشناس انرژی خاطر نشان کرد: نمونه‌ای از این روند را می‌توان در برخی تحولات اخیر مشاهده کرد. برای مثال گزارش‌هایی منتشر شد مبنی بر اینکه هند مجوز عبور برخی کشتی‌های حامل گاز مایع از مسیرهای مرتبط با ایران را صادر کرده است.

وی گفت: در ابتدا ممکن است این موضوع به عنوان یک اقدام دیپلماتیک ساده تلقی شود، اما در واقع می‌تواند نشانه‌ای از شکل‌گیری یک معادله جدید در منطقه باشد؛ معادله‌ای که در آن کشورها برای استفاده از مسیر تنگه هرمز ناچار به تعامل و مذاکره با ایران خواهند بود. به همین دلیل اگر ایران در این جنگ پیروز شود، نباید اجازه دهد تنگه هرمز دوباره به وضعیت سابق بازگردد. باید یک چارچوب منظم برای مدیریت این آبراه تعریف شود.

رکود تورمی در کمین بسیاری از کشورها

وی در ادامه درباره پیامدهای افزایش شدید قیمت نفت گفت: اگر قیمت نفت به حدود ۱۵۰ دلار برسد، اقتصاد جهانی با فشارهای شدیدی مواجه خواهد شد. افزایش قیمت انرژی به طور مستقیم هزینه تولید و حمل‌ونقل را افزایش می‌دهد و می‌تواند رکود تورمی در بسیاری از کشورها ایجاد کند.

این کارشناس انرژی افزود: حتی در همین شرایط فعلی نیز بازارهای مالی جهان واکنش نشان داده‌اند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که در بازارهای مالی شرق آسیا، اروپا و آمریکا هزاران میلیارد دلار از ارزش بازارها کاهش یافته و شوک شدیدی به بورس‌ها و بازارهای سرمایه وارد شده است.

وی در پایان تأکید کرد: به نظر می‌رسد زمان آن رسیده که ایران علاوه بر استفاده‌های امنیتی از تنگه هرمز، از ظرفیت‌های اقتصادی آن نیز بهره‌برداری کند. یکی از راهکارها می‌تواند دریافت عوارض از کشتی‌ها و نفتکش‌هایی باشد که از این مسیر عبور می‌کنند.

حسینی ادامه داد: با توجه به حجم عظیم تجارت و انتقال انرژی که از این تنگه عبور می‌کند، چنین اقدامی می‌تواند درآمد قابل توجهی برای ایران ایجاد کند و در صورت مدیریت صحیح، حتی به یکی از منابع مهم اقتصادی کشور تبدیل شود.