عضو کمیسیون امور داخلی کشور و شوراهای مجلس در گفتوگو با پانا:
نقش مهم صورتحسابهای مالیاتی در شفافیت بار مالیاتی زنجیره تولید تا مصرف
تهران (پانا) - اجرای فراگیر صورتحساب الکترونیکی بهعنوان یکی از مهمترین گامها در اصلاح نظام مالیاتی، میتواند نقش تعیینکنندهای در کاهش اختلافات مالیاتی میان مودیان و دولت ایفا کند. به گفته محمدصالح جوکار، عضو کمیسیون امور داخلی کشور و شوراهای مجلس شورای اسلامی، این ابزار نوین علاوه بر ارتقای شفافیت، به تحقق عدالت مالیاتی و ثبات بیشتر در فضای اقتصادی کمک میکند.
یکی از مشکلات دیرینه فعالان اقتصادی، ابهام در شمول یا عدم شمول کالاها و خدمات نسبت به مالیات بر ارزش افزوده و همچنین نرخهای مربوط به آن بوده است. در سالهای گذشته، بسیاری از مودیان هنگام ارائه اظهارنامههای مالیاتی، تصویر روشنی از تعهدات مالیاتی خود نداشتند و همین موضوع زمینهساز بروز اختلافات متعدد با ممیزان مالیاتی میشد؛ اختلافاتی که اغلب به اعتراض و نارضایتی ختم میشد.
حال این پرسش مطرح است که صورتحساب مالیاتی چه نقشی در ایجاد شفافیت مالیاتی دارد. پرسشی که بخش مهمی از کارشناسان معتقدند شفافیت مالیاتی یکی از ارکان اساسی نظامهای مالیاتی کارآمد و عادلانه است. در این میان، صورتحساب مالیاتی بهعنوان ابزاری کلیدی، نقش مهمی در افزایش شفافیت، کاهش فرار مالیاتی و بهبود اعتماد میان مؤدیان و سازمان امور مالیاتی ایفا میکند.
کارشناسان معتقدند استقرار صورتحساب الکترونیکی فقط یک اصلاح مالیاتی نیست بلکه بخشی از یک تحول حکمرانی است و اگر چنین روندی در دیگر وزارتخانهها و دستگاهها نیز دنبال شود میتوان از اتلاف زمان، هزینه و انرژی جلوگیری کرد.
صورتحساب مالیاتی با ثبت دقیق اطلاعات مربوط به معاملات، از جمله مبلغ، نوع کالا یا خدمت، تاریخ معامله و مشخصات طرفین، امکان ردیابی جریانهای مالی را فراهم میسازد. این امر باعث میشود فعالیتهای اقتصادی بهصورت مستند و قابل بررسی ثبت شوند و زمینه برای پنهانکاری و گزارشدهی نادرست کاهش یابد. زمانی که همه فعالان اقتصادی ملزم به صدور صورتحساب و ثبت معاملات خود باشند، رقابت سالمتری در بازار شکل میگیرد و فشار مالیاتی بهطور عادلانهتری میان مؤدیان توزیع میشود. این موضوع بهویژه برای حمایت از کسبوکارهای شفاف و قانونمدار اهمیت دارد.
کارکردهای مهم صورتحساب الکترونیکی
محمدصالح جوکار، عضو کمیسیون امور داخلی مجلس شورای اسلامی درباره نقش صورتحساب الکترونیکی در ایجاد شفافیت مالیاتی در گفتوگو با پانا با اشاره به کارکردهای مهم صورتحساب الکترونیکی در رفع این چالشها، اظهار کرد: «در گذشته، تعیین مالیات در برخی موارد بهصورت تخمینی و حتی سلیقهای انجام میشد و همین مسئله باعث شکلگیری اختلافات گسترده میان مودی و ممیز بود.»
این نماینده مجلس با بیان اینکه ثبت الکترونیکی معاملات میتواند به این روند پایان دهد، میافزاید: «زمانی که فاکتور بهصورت الکترونیکی صادر و همزمان در سامانههای مالیاتی ثبت میشود، اطلاعات فروش و مالیات کاملاً شفاف خواهد بود. در چنین شرایطی، مودی از ابتدا میداند چه میزان مالیات بر عهده اوست و امکان اعمال نظر شخصی به حداقل میرسد.»
به گفته جوکار، یکی از آثار مثبت این نظام، مشخص شدن وضعیت مالیاتی کالا و خدمات پیش از رسیدن به مصرفکننده نهایی است. «از لحظه صدور صورتحساب، نوع کالا، نرخ مالیات و مسئول پرداخت آن کاملاً روشن است و مشخص میشود که بار مالیاتی بر عهده کدام حلقه از زنجیره تولید تا مصرف قرار دارد.»
شفافیت مالیاتی فرارهای مالیاتی را کاهش میدهد
وی با تأکید بر نقش این شفافیت در مقابله با فرار مالیاتی خاطرنشان میکند: «وقتی تمامی معاملات در بسترهای رسمی و قابل رصد ثبت شود، امکان ارائه اطلاعات نادرست یا پنهانکاری کاهش مییابد. در نتیجه، وصول مالیات عادلانهتر انجام میشود و فشار مضاعف از مودیان قانونمدار برداشته خواهد شد.»
عضو کمیسیون امور داخلی کشور همچنین به آثار اقتصادی این موضوع اشاره کرده و گفت: «صورتحساب الکترونیکی قدرت پیشبینی را در فعالیتهای اقتصادی افزایش میدهد. فعال اقتصادی از همان ابتدا میداند میزان بدهی یا اعتبار مالیاتی او چقدر است و میتواند برای دورههای آینده با اطمینان بیشتری برنامهریزی کند.»
جوکار کاهش تعاملات چانهزنیمحور میان مودی و ممیز را از دیگر دستاوردهای این طرح میداند و میافزاید: «وقتی ضوابط شفاف و از پیش تعیینشده باشد، زمینهای برای مذاکرههای فرسایشی باقی نمیماند. این موضوع به سالمسازی محیط کسبوکار و افزایش اعتماد عمومی به نظام مالیاتی منجر میشود.»
ضرورت شفافیت در نحوه هزینهکرد درآمدهای مالیاتی
وی خاطرنشان کرد: «اگر همزمان با اجرای کامل صورتحساب الکترونیکی، شفافیت در نحوه هزینهکرد درآمدهای مالیاتی نیز تقویت شود، تمایل مودیان به پرداخت مالیات افزایش خواهد یافت و این روند در نهایت به بهبود حکمرانی اقتصادی و تقویت سرمایه اجتماعی کشور کمک میکند.»
صورتحساب مالیاتی ابزار راهبردی برای تحقق شفافیت مالیاتی
صورتحساب مالیاتی نهتنها یک سند مالی، بلکه ابزاری راهبردی برای تحقق شفافیت مالیاتی، کاهش فساد اقتصادی و ارتقای کارایی نظام مالیاتی است. گسترش استفاده از صورتحسابهای الکترونیکی و هوشمند نیز میتواند این نقش را بیش از پیش تقویت کند.
افزایش اعتماد عمومی به نظام مالیاتی
صورتحساب مالیاتی موجب افزایش اعتماد عمومی به نظام مالیاتی میشود. شفاف بودن فرآیند محاسبه و وصول مالیات، احساس عدالت و پاسخگویی را در میان شهروندان تقویت کرده و تمایل آنها به تمکین مالیاتی را افزایش میدهد.
ناهید شمشیری
ارسال دیدگاه