نیروی انتظامی، شهرداری و قوه قضاییه در صدر کاربران مطالعات علوم انسانی
خبرگزاری پانا: رئیس موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران گفت: معتقدم جستجوی راه حل مسائل و مشکلات اجتماعی جامعه برعهدهی محققان و پژوهشگران علوم اجتماعی است و آنها هستند که با آسیبشناسی و جستجوی علل بروز مسائل و مشکلات میتوانند برای مسائل مختلف راه حل ارائه دهند.
به گزارش پانا، دکتر سیدضیاء هاشمی درباره علل کاربردی نبودن نتایج پایاننامههای علوم انسانی توضیح داد: پایاننامهها دو کارکرد مشخص دارند؛ کارکرد اول تکمیل فرآیند آموزش است چون هدف اصلی نوشتن پایان نامهها تکمیل پروسهی آموزش است، لذا بعد از نوشته شدن یک پایاننامه دانشجو باید بتواند روش انجام یک پژوهش را به خوبی یاد بگیرد.
هاشمی در تشریح هدف دوم نوشتن پایاننامههای دانشجویی توضیح داد: کارکرد دیگر یک پایاننامه، تولید علم است. با این توضیح که آموزش متولی ترویج علم و پژوهش متولی تولید علم است. بنابراین پایاننامه شامل هر دو بعد ترویج علم برای دانشجو و تولید علم برای مخاطبان میشود.
این عضو هیئت علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران با بیان اینکه در پایاننامههای دانشجویی بعد آموزشی پررنگتر از بعد پژوهشی است، تصریح کرد: فرایند پژوهش در قالب پایاننامه کارشناسی ارشد و رساله دکتری بیشتر از تولید علم، برای ترویج علم انجام میشود، البته در میان رسالههای دکتری بعد پژوهشی، قویتر از پایاننامههای مقطع کارشناسی ارشد مطرح میشود.
پایاننامهها باید به بررسی یک موضوع واقعی بپردازند
هاشمی با اشاره به ضرورت طرح مساله به شکل علمی در پایاننامههای دانشجویی اظهار کرد: برای اینکه بعد پژوهشی یک پایاننامه یا رسالهی دکتری تقویت شود باید موضوع پژوهش ناظر به یک مساله یا موضوع واقعی باشد و وجود مساله در پژوهش به شکل علمی اثبات شود.
او در توضیح عنوان مسالهی اجتماعی توضیح داد: وقتی از مسالهی اجتماعی صحبت میشود غالبا اذهان به سمت وجود یک مسالهی بغرنج و ناخوشایند اجتماعی میرود در حالی که هدف اصلی تحقیق در باره یک موضوع اجتماعی طرح و بررسی یک سوال پیچیده است که نیاز به پژوهش دارد تا برای آن پاسخی به دست آید؛ در این صورت تحقیق کاربردی خواهد شد.
او ادامه داد: در حال حاضر توقع ما از پایاننامههای دانشجویی در مقطع کارشناسی ارشد لزوما تولید علم نیست ولی این توقع میرود که موضوعات مهم و واقعی به شکل علمی به بحث گذاشته شده و مطالب تازهای پیرامون یک پدیده مبهم و برای پاسخ دادن به آن مطرح شود.
در حوزه علوم انسانی اغلب تحقیقات کاربردی نیستند
رئیس موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران با بیان اینکه بهطور کلی تحقیقات به دو دستهی بنیادی و کاربردی تقسیم میشوند، اظهار کرد: بسیاری از تحقیقات و پژوهشها در حوزههای علوم انسانی به ویژه علوم اجتماعی بنیادی هستند و تحقیقات کاربردی کمتر انجام میشوند و دلیل عمدهی آن نیز فاصلهی میان صنعت و دانشگاه است.
او در توضیح فاصلهی میان صنعت و دانشگاه اظهار کرد: یک علت ایجاد این فاصله، آشنا نبودن حوزه دانش و دانشگاه با کاربرد عملی تحقیقات است و از سوی دیگر کاربران دانش هنوز به این نتیجه نرسیدهاند که با مراجعه به دانشگاه میتوانند از علم تولیدی در دانشگاه بهره جویند. نتیجهی چنین شرایطی این است که علم تولید شده در دانشگاه به مصرف نرسیده و در کتابخانهها خاک میخورد.
او ادامه داد: نتیجه بهکار گرفته نشدن دانش این است که بازخورد دانش تولیدی در جامعه دیده نمیشود و این موجب میشود که تولید علم نه برای عمل بلکه برای تولید اطلاعات به کار برده شود و علم تولید شده مصرف نمیشود و تولیدی که مصرف نشود به اهداف خود نخواهد رسید.
ممنوعیتی برای انتخاب موضوعات پایاننامههای دانشجویی وجود ندارد
عضو هیئت علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران با بیان اینکه برای دانشجویان ممنوعیت و محدودیتی در حوزهی انتخاب موضوع برای عناوین پایاننامهها و رسالههای دکتریشان وجود ندارد، توضیح داد: تاکنون به موضوعی برنخوردهام که دانشجویی برای انجام تحقیق و دفاعش دچار مشکل شود. بسیاری از دانشجویان موضوعات حساسی را برای پایان نامه انتخاب میکنند. به عنوان مثال سال گذشته دانشجویی پایاننامهاش را در رابطه با موضوع همزیستی افراد ازدواج نکرده نوشت و این پایاننامه بدون هیچ مشکلی دفاع شد.
او ادامه داد: موضوعات انتخاب شده توسط دانشجویان باید قابلیت پاسخگویی به نیازهای جامعه را داشته باشد، ضمن اینکه با توجه به شرایط زمانی و امکانات موجود قابل بررسی باشد و استاد راهنما بتواند پروپوزال دانشجو را تایید و امضا کند.
علت عدم دسترسی به پایاننامهها، مدیریتی است
هاشمی دربارهی علت دشواری دسترسی عموم دانشجویان به پایاننامههای دانشجویی توضیح داد: این مساله به مسائل و مشکلات مدیریتی بازمیگردد و معتقدم که ممنوعیتی در نشر آنها وجود ندارد و اگر ممنوعیتی ایجاد شده به خاطر مشکلات اجرایی در برخی دانشگاهها است.
او درباره تعیین نرخ برای استفاده از پایاننامهها در برخی دانشگاههای کشور توضیح داد: معتقدم که این مقدار هزینهی استفاده از محصولات علمی است و طبعا هر کس که چیزی مصرف میکند باید هزینهی آن را پرداخت کند. به همین دلیل چنین مسالهای در همه جای دنیا رایج است و استفاده از علم، هزینه دارد.
اغلب کاربران پژوهشهای علوم انسانی، سازمانهای دولتی هستند
وی در ادامه تاکید کرد: اغلب کاربران پژوهشهای علوم انسانی، سازمانهای دولتی هستند و پژوهشهای علوم انسانی هم غالبا انتقادی هستند. از سوی دیگر نقد، تلخ است و مسئولان نیز خود را آگاه و بینیاز به پژوهش و تجویز رفتار منطقی میدانند چونکه معتقدند خود همه چیز را میدانند. بنابراین ارتباط بین پژوهش علوم انسانی وکاربران آن حالت صوری پیدا میکند و بخشی از آن فقط برای این است که نشان داده شود که نتایج این پژوهش برایشان اهمیت دارد.
هاشمی ادامه داد: معتقدم هنوز اعتماد کافی به پژوهش علوم انسانی و پژوهشگران علوم انسانی در ارائهی راه حل برای حل مسائل موجود جامعه وجود ندارد.
نیروی انتظامی، شهرداری و قوهی قضاییه در صدر کاربران مطالعات علوم انسانی
هاشمی با بیان اینکه با وجود همه مشکلات موجود رابطهی میان پژوهش و کاربران آن روند رو به رشدی طی کرده است، گفت: در سالهای اخیر برخلاف تصور موجود یکی از دستگاههایی که تحقیقات بسیاری در حوزه علوم انسانی انجام میدهد نیروی انتظامی است که برای تامین امنیت جامعه از پژوهشهای حوزهی امنیت اجتماعی استفاده میکند. ضمن اینکه شهرداری و قوهی قضاییه نیز روند رو به رشدی را در مسیر تولید علم از طریق پژوهش و به کار بستن آن در روند فعالیتهای اجرایی خود طی کردهاند.
حل مسائل اجتماعی برعهده محققان علوم انسانی
این استاد دانشگاه تهران در پایان با اشاره به اینکه پژوهش باید به تولید دانش بپردازد تا مصرفکنندهاش را هدایت و راهنمایی کند، اظهار کرد: این روند باید ادامه پیدا کند تا فرهنگ استفاده از دانش و پژوهش در جامعه به وجود بیاید.
او خاطرنشان کرد: معتقدم جستجوی راه حل مسائل و مشکلات اجتماعی جامعه برعهدهی محققان و پژوهشگران علوم اجتماعی است و آنها هستند که با آسیبشناسی و جستوجوی علل بروز مسائل و مشکلات میتوانند راه حل برای مسائل مختلف ارائه دهند و این در صورتی محقق خواهد شد که رابطهی بین کاربران مطالعات علوم انسانی (نهادهای دولتی) و پژوهشگران در این حوزه تقویت شود.
منبع: ایسنا
ارسال دیدگاه