ترکهای شیشه جلوی خودرو، اسرار تصادف را حفظ میکند
خبرگزاری پانا: شلیک پرتابه به صفحات شیشهیی یا پلاستیکی نشان میدهد که تعداد ترکهای حاصلشده نمایانگر سرعت برخورد و ویژگیهای مادهی هدف است.
به گزارش پانا، زمانی که سنگ کوچکی به شیشهی خودرو برخورد میکند، ترکهایی که نمایان میشوند خوشایند نیستند اما این طرحهای ستارهیی شکل ممکن است حاوی اطلاعاتی در مورد سنگ و شیشه باشند.
نتایج آزمایشگاهی در این رابطه در مجلهی Physical Review Letters منتشر شده است که نشان میدهد تعداد ترکهای پراکنده شده از نقطه برخورد، میتواند سرعت برخورد و ویژگیهای ماده مورد اصابت را آشکار کند.
رابطه دقیق به دست آمده توسط پژوهشگران ممکن است در تجسسهای قانونی مفید باشد؛ برای مثال جهت تعیین کردن سرعت یک وسیلهی نقلیه یا انرژی یک گلوله.
همچنین این نتایج جهت درک ویژگیهای ترکمانند در باستانشناسی و علوم سیارهیی میتواند کمککننده باشد.
در مکانیک شکست (fracture mechanics) یک ویژگی مهم، انرژی شکست است که برابر مقدار انرژی لازم برای تشکیل یک ترک بوده و به انرژی سطحی ماده مربوط میشود، زیرا ترک، سطح جدیدی را به وجود میآورد. پژوهشگران به طور معمول فرض میکنند که ترکها هنگامی تشکیل میشوند که به ماده به سمت مکانی که در آن انرژی شکست کمتر از انرژی کشسانی متناظر است، نیرو وارد میشود. یا به عبارت دیگر هنگامی که شکست در مقایسه با خمش به انرژی کمتری نیاز داشته باشد. مواد با پایینترین انرژی شکست، شکنندهترین هستند.
نیکولا وندربرگ از دانشگاه اکس مارسی (Aix-Marseille University) در فرانسه میگوید: «هنگامی که یک ترک گسترش مییابد، این سوال مطرح میشود که این طرح ترکخوردگی به ما چه میگوید؟»
در آزمایش اخیر وندربرگ و همکارانش سوراخهای ایجاد شده در ورقهای آلومینیومی را مورد مطالعه قرار دادند و دریافتند که تعداد ترکها نشان میدهد که برخی از رفتارهای همسان میتواند به وسیلهی یک مدل نظری توضیح داده شود. این گروه همین تجزیه و تحلیل «پس از واقعه» را روی سیستم سادهای که مشابه برخورد سنگ به یک شیشهی خودرو عمل میکند، پیادهسازی کردهاند.
برای انجام آزمایش، گروه وندربرگ صفحاتی از جنس شیشه و پلکسیگلس را با ضخامتهایی از حدود نیم میلیمتر تا چندین میلیمتر انتخاب کردند. یک تفنگ بادی استوانههایی گلولهیی شکل از جنس فولاد با قطر ۴ میلیمتر به سمت صفحات با سرعتی بین ۱۰ تا ۱۲۰ متر بر ثانیه شلیک میکند. دوربینی با سرعت بالا شروع ترکها و پیشروی آنها را دنبال میکند.
به نوشته تارنمای انجمن فیزیک، نخستین چیزی که پژوهشگران متوجه شدند این بود که تعداد ترکها با جذر سرعت برخورد متناسب است. این نتیجه دلالت بر این دارد که اگر سنگی به آهستگی با شیشهی خودرو شما هنگامی که با سرعت ۸۰ مایل بر ساعت در حال رانندگی هستید، برخورد کند، شما دو برابر ترکهایی را انتظار داشته باشید که زمان رانندگی با سرعت ۲۰ مایل بر ساعت ممکن است اتفاق بیفتد. آنها همانطور که انتظار داشتند با مقایسه مواد مختلف متوجه شدند که تعداد ترکها با افزایش شکنندگی (کاهش انرژی شکست) افزایش مییابد. این پژوهشگران برای استخراج این رفتار از قوانین فیزیک پایه، فرمولی برای انرژی کل موجود در ورقه به دست آوردند که شامل هر دو انرژی شکست و خمشی است و تعداد ترکهایی که این انرژی را به حداقل میرساند، محاسبه کردند. معادلات آنها به درستی تعداد ترکهایی که باید متناسب با جذر سرعت برخورد و ریشهی سوم انرژی شکست باشند، پیشگویی میکند.
وندربرگ میگوید که معادلات آنها ممکن است به پلیس برای پیدا کردن جزئیات تصادف یا صحنهی جرم کمک کند. این مدل میتواند ویژگیهای یک مادهی ناشناخته را نیز آشکار کند. برای مثال قمر پوشیده از یخ سیارهی مشتری موسوم به «اروپا» در مکان حفرههای به وجود آمده در اثر برخورد شهابسنگ، دارای خطوط گسترده شدهای به سمت بیرون است که الگویی مشابه شکستهای صفحهای نازک دارد. دانشمندان سیارهای ممکن است قادر باشند مطالبی در مورد شکلگیری اروپا با انجام بررسی شمارش دقیق این ساختارهای یخی بدست آورند.
ژان استروم (Jan Åström) از مرکز فناوری اطلاعات فنلاند (Finnish Information Technology Center for Science) در اسبو میگوید که این پژوهش در تلاشهای روزافزون برای توصیف جنبههای مهم شکستگی و تکهتکه شدن (fragmentation) سهمی دارد.
هوارد استون (Howard Stone) از دانشگاه پرینستون معتقد است که این مطالعه میتواند به پژوهشگران جهت بازسازی اشیاء تکهتکه به دست آمده از حفاریهای باستانشناسی کمک کند.
او میگوید: «بدیهی است که احتمالاً تفاوتهایی در نحوهی تکهتکه شدن وجود دارد که به واسطهی چگونگی رخ دادن برخورد است. اما این کار نگاه جدیدی در مورد چگونگی تغییر تعداد ترکها فراهم میکند و همچنین نمونهی خوبی از یک مطالعهی کنترل شده است که به بررسی این اثرات میپردازد.»
منبع: ایسنا
ارسال دیدگاه