برای شیمیایی شدگان:

مرگ، پایان كبوتر نیست!

سرفه های شبانه اش هنوز هوای روزهای شیمیایی جنگ را داشت. بچه ها جبهه و جنگ را ندیده بودند، اما سرفه های گاه و بیگاه پدر برای آنان ندیده ها و نشنیده ها را روایت می كرد.

کد مطلب: ۷۷۱۰
لینک کوتاه کپی شد


‏ پانا: روز طبیعت (سیزده بدر سابق!) راه را در صحرا گم كرده بودم و در امتداد جاده ای می رفتم كه طراوت هوای كوهپایه و زلالی چشمه «قنداب» و سرسبزی كشتزار زعفران و خنده ی شكوفه زار بادام و بوی وحشی علف های خودرو را با گردبادهای برخاسته از خاك های لگدكوب شده ی خودروهای تولیدكننده ی اكسیدكربن های حلق نواز (اكسیژن مرگ!)، به مقدار لازم! درهم می آمیخت.
‏ناگهان او را دیدم. خلیلِ خاطره های خوبِ دوران كودكی و نوجوانی و خویشاوند اندیشه های آن روزهای آرمانی را؛ كه حالا دبیر بازنشسته زبان است، و مؤذنِ مهربانی و محبّت، و متولّی آستانه مقدسه ی خانه و خانواده ای كه فضای زندگی اش را موج موسیقی آرمانگرا و طنین اذان تار فراگرفته است.
راه را نشان داد و جایگاه را.‏ـ بچه ها آنجا نشسته اند.‏ آفتابی كه در میانه ی روزهای بارانی قبل و بعد، واقعاً غنیمتی دوست داشتنی بود، از لابلای شاخه ها و شكوفه ها بر چهره «مهدی آقا» می تابید. مهدی آقا جوان بود، نام شناسنامه ای اش هم جوان بود، اما شكسته تر و پیرتر به نظر می رسید.
می گفتند زخم شیمیایی شدن در روزهای جنگ، هنوز آزارش می دهد. گرم، روبوسی كردیم. برای چندمین بار بود كه در نوروز امسال، او را می دیدم. آن روز هرگز باور نمی كردم كه آخرین دیدار است. برای همیشه. و تا ابدیّت. اما راستی مرگ چقدر نزدیك است به ما.
به همه ما. انگار این حرف ها را سهراب برای خود ما سروده است:‏‏... مرگ در ذهن اقاقی جاری است.

مرگ در آب و هوای خوشِ اندیشه، نشیمن دارد...
مرگ با خوشه انگور می آید به دهان!
مرگ در حنجره «سرخْ گلو» می خوانَد...
مرگ گاهی ریحان می چیند.
گاه در سایه نشسته است به ما می نگرد.
و همه می دانیم:
ریه های لذّت،
پُرِ اكسیژن مرگ است!

‏لحظاتی چند در چشم و چهره مردانه «مهدی آقا» نگریستم. داشتم كتاب خاطره ها را ورق می زدم. سی سال پیش؟ تاریخ دقیق، یادم نبود. اما صحنه را می دیدم و زمان را و مكان را می شناختم. روز تاسوعا، خیابان، نزدیك فلكه مسجد جامع، دسته های سینه زنی وزنجیرزنی همچون رودخانه های پر سروصدای جاری در مسیر، صدای آشنای سنج، مردان و زنان و كودكان و بیمارانی با اشك اشتیاق و تمنّا، و آهنگی كه صدای جمعیت را مثل موج در صدف گوش ها می ریخت:

سقّای تشنه كامان، آب آور یتیمان
در یاری برادر، دستش ز تن جدا شد ‏زین ماتم جگرسوز، رسم وفا بیاموز
او با خدا وفا كرد، تا كشته جفا شد
ای ابرها ببارید، ای اشك ها بریزید
بی یار و بی علمدار، سلطان كربلا شد
ای باوفا اباالفضل، ای مه لقا اباالفضل
در ماتم تو مهدی، صاحب عزای ما شد



ناگهان بچه های كوچك و بزرگی كه در حاشیه خیابان به تماشا ایستاده بودند فریاد زدند: مهدی آقا، مهدی آقا. بله، خودش بود. نوجوان، اما بلندقد و رشید قامت و تنومند و خوش چهره و درشت چشم. «علامتِ» هیأت را بر دوش كشیده بود. به علامت، «عَلَم» و «جریده» هم می گفتند. هیأت اباالفضلی، دو جریده كوچك و بزرگ داشت. پرهای هفت رنگ طاووس بر تاج عَلَم مثل رنگین كمان می درخشید و با چشم درشت خویش به ما نگاه می كرد. پرهای عقابی سپید و نارنجی و صورتی نیز انگار از كلاهخودهای میدان كربلا به یادگار باقی مانده بود. كبوترها و آهوها به جستجوی ضامن و ضمانتی دیگر بر شاخه بلند «عَلَم» صف كشیده بودند. تیغه افراشته ی عَلَم، نماد ایستادگی و علامت مقاومت در هنگامه عاشورا، با هر گام كه علمدار برمی داشت، پس و پیش می رفت و به اهتزاز درمی آمد. و «مهدی آقا»ی ما، علمدار نوجوانِ آن روز بود. پَرِ نرم طاووس و تیغه سخت آهن، بر فراز «عَلَم» به رقابت و مشاركت برخاسته بودند. نخستین جلوه های جذّاب نمادهای سنّتی جامعه دینی، چشم های كودكانه را خیره كرده بود.‏

‏«مهدی آقا»، حالا (نوروز هشتاد و شش) در مقابل من نشسته بود و شكسته بود. سال قبل، نامه ای از زبان او برای مسئولان نوشته بودیم. و نوشته بودیم كه از آثار و تبعات بیماری شیمیایی رنج می برد. نمی دانم جوابی هم آمد یا نیامد. فرزند نوجوانش آن روز در گلگشت صحرا بامن گفتگو كرد: «خیلی دوستش دارم، خیلی. دلم می خواهد بیشتر با او حرف بزنم. پارسال، در ستون دریچه، حرف هایی درباره روابط نسل جدید و قدیم نوشته بودید. خواندم و می خواهم بدانم كه پسرها و پدرها چه باید بكنند تا فرصت بیشتری برای ورود به دنیای یكدیگر به دست آورند. خیلی دوستش دارم. ولی انگار كمی شكسته شده است.
گاهی نیمه شب، صدای سرفه هایش را می شنوم و به فكر فرومی روم. می گویند آسیب های شیمیایی كم و بیش جوان هایی را كه روزی در دالان جبهه های جنگ قدم نهاده اند، زمینگیر می كند.»‏ راست می گفت. قول پزشك هم همین بوده است. گفتم گفتگو را غنیمت بشمار. پدرها و مادرها، دیر یا زود، خدای ناكرده بار سفر می بندند و برای همیشه از خانه می روند.
البته عمر در دست خداست. صد و بیست سال یا صد سال یا كمتر، به هر حال باید گفتگو را غنیمت دانست و گفتگو از «خاطره» آغاز می شود. همه بچه ها باید از پدرها و مادرهایشان بخواهند كه خاطره گویی كنند. این، نوعی ارزش دهی و حرمت گزاری است و كوره عشق را گرم تر می كند.‏


و حالا (چند روزی پس از روز طبیعت و هوای پاك!) پیام های شبانه تلفنی فرزند نوجوان «مهدی آقا» را می خوانم و می گریم:
«... دیگر پدر خوبم را نخواهم دید. دیگر شب ها صدای سرفه های سینه شیمیایی شده اش را نخواهم شنید. تا كی عكس او را بر سینه ام بفشارم. آه خدایا، باور نمی كنم...».‏

نویسنده: جلال رفیع

ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار