/اول اردیبهشت؛ درگذشت بهار، اقبال و سپهری/
بهار؛ موسس جمعیت ˝دانشکده˝/شعر سپهری بیانگر مفاهیم فلسفی و عرفانی
خبرگزاری پانا: نخستین روز اردیبهشت كه با بزرگداشت ˝سعدی˝ در تقویم ثبت است، با سالمرگ سه شاعر معاصر ˝سهراب سپهری˝، ˝محمدتقی بهار˝ و ˝اقبال لاهوری˝ نیز همراه است.
به گزارش خبرنگار فرهنگی پانا، در گزارش زیر به خلاصه ای از زندگی این شعرا می پردازیم تا ضمن آشنایی بیشتر مخاطبان با آنها؛ یادی از شاعران بزرگ ایرانیمان کرده باشیم .
م.بهار موسس جمعیت "دانشکده "
محمدتقی ملكالشعرا بهار ۱۶ آبانماه سال ۱۲۶۵ در محله سرشور مشهد به دنیا آمد . بهار كه در سنین كودكی از قریحهای ادبی برخوردار بود، در همین زمینه به تحصیل پرداخت. از سن ۱۴سالگی به اتفاق پدر در راه آزادی گام برداشت و در سال ۱۳۲۴ بعد از مرگ پدرش وارد معركه سیاست شد. او كه دستی بر قلم داشت، نخستین مقالات سیاسی ـ اجتماعی خود را در روزنامه طوس و سایر نشریات با امضای م. بهار منتشر كرد. ضمن اینكه بسیاری از شعرهای مهیج و ضداستبدادی و طنزهای تلخ او كه مملو از تأسف بر وضع موجود و تمجید از مشروطه و مشروطهخواهان بود، نیز در همین ایام در روزنامههای مختلف به چاپ رسید .
بهار در سال ۱۳۳۴ با ایجاد جمعیتی به نام «دانشكده»، شاعران و نویسندگان جوان را پیرامون خود گردآورد و راهی را كه فراگرفته بود، به آنان آموخت و مكتب تازهای از نثر و نظم ایجاد كرد. «مجله دانشكده» را كه ناشر افكار و آثار وی و اعضای جمعیت بود، دایر كرد. در این مجموعه ادبی، مقالههای تاریخی به قلم آشتیانی و كسروی و مقالههای ادبی بهار منتشر میشد .
بهار در زمینههای گوناگون ادبی از جمله شعر، نویسندگی، ترجمه و تحقیق به فعالیت پرداخته است و از مهمترین كارهای او این عنوانها هستند: تصحیح و تحشیه دو متن مهم «تاریخ سیستان» و «مجمل التواریخ و القصص»، تألیف « سبكشناسی نثر فارسی» (در سه جلد)، مجموعهای از اشعار (در دو جلد ) ، « دستور زبان فارسی»، «تاریخ احزاب سیاسی ایران»، «دروس دانشكدهی ادبیات » ، « رساله در شرح حال مانی»، «احوال فردوسی»، «احوال محمد حریر طبری»، «یادگار زریران» و «نیرنگ سیاه یا كنیزان سفید» (رمان)، تصحیح و ترجمهی «تاریخ طبری» و «جوامع الحكایات» عوفی .
همچنین نطقها و خطابههای بهار در زمان وكالت دوره سوم، چهارم، پنجم، ششم و پانزدهم مجلس شورای ملی و دیگر نطقهای او، به علاوه مقالات او چه در روزنامهها و چه در مجله «دانشكده» از آثار مهمش به شمار میآید .
بهار در راستای مبارزات ضداستبدادی خود دست به انتشار روزنامه «نوبهار» زد كه از سوم اسفندماه ۱۳۲۱ به صورت هفتگی در تهران و مشهد منتشر شد تا در زمره نشریات خوشنام و مشهور صدر مشروطه قرار گیرد .
ملكالشعرا بهار در نخستین روز اردیبهشتماه سال ۱۳۳۰ چشم از جهان فروبست .
لاهوری؛ محوری اصلی در ایجاد دولت پاکستان
علامه محمد اقبال لاهوری شاعر معروف پاكستانی است كه از راه خواندن آثار فارسی، آثاری را به این زبان پدید آورده است .
اقبال لاهوری در هجدهم آبانماه سال ۱۲۵۶ هجری شمسی در شهر سیالكوت از بلاد پنجاب چشم به جهان گشود. نیاكان اقبال از برهمنان و پاندیتهای عالیمقام كشمیر بودند كه در عهد سلطنت شاه زینالعابدین ـ ملقب به بده شاه ـ به دین اسلام مشرف شدند. اقبال در سن ۲۴ سالگی موفق به گذراندن دوره تحصیلی در كالج اسكاچمیشن شد و رشته فلسفه را برای دوره فوق لیسانس خود برگزید. او در سال ۱۹۲۶ نامزد نمایندگان مجلس استان پنجاب شد و بهعنوان نماینده مسلمانها، به مجلس وارد شد و در صحنههای مبارزههای مردم هندوستان با انگلستان، حضور فعالی داشت .
علامه اقبال در تشكیل دولت پاكستان، از محورهای اصلی بهحساب میآید. وی در سال ۱۹۳۷ به دلیل مبتلا شدن به ناراحتی كلیه بینایی خود را از دست داد و بیستویكم آوریل ۱۹۳۸ در ۶۱ سالگی دعوت حق را لبیك گفت. جنازهاش را در جوار مسجد پادشاهی به خاك سپردند و بر آرامگاهش سنگی از مرمر افغانستان، هدیه محمدظاهر شاه افغان، نصب شد .
از آثار اقبال لاهوری، «اسرار خودی و رموز بیخودی»، «پیام مشرق»، «زبور عجم»، «گلشن راز جدید»، «بندگینامه» و «جاویدنامه» هستند .
اشعار سهراب سپهری بیانگر مفاهیم فلسفی و عرفانی
سهراب سپهری، شاعر مطرح و تأثیرگذار معاصر، نیز در پانزدهم مهرماه سال ۱۳۰۷ در خانوادهای مذهبی و هنردوست به دنیا آمد. در مدرسه خیام و دبیرستان پهلوی كاشان تحصیل كرد. دیپلم ادبیات و علوم انسانی گرفت. سپس به تهران آمد و در دانشكده هنرهای زیبای دانشگاه تهران به تحصیل پرداخت و همزمان به استخدام شركت نفت در تهران درآمد كه پس از هشت ماه استعفا داد. سهراب اولین مجموعه شعر خود را با نام «مرگ رنگ» در سال ۱۳۳۰ منتشر كرد. این دفتر شامل مجموعه شعرهای او در قالب نیمایی و چهارپاره است .
او سال ۱۳۳۲ از دانشكده هنرهای زیبا فارغالتحصیل شد و نشان درجه اول علمی را دریافت كرد. در همین سال در چند نمایشگاه نقاشی در تهران شركت كرد و دومین مجموعه شعر خود را به نام «زندگی خوابها» منتشر كرد .
در مرداد ۱۳۳۶ از راه زمینی به كشورهای اروپایی سفر كرد و به پاریس و لندن رفت. ضمنا در مدرسه هنرهای زیبای پاریس در رشته لیتوگرافی نامنویسی كرد . او همچنین كارهای هنری خود را در نمایشگاهها به معرض نمایش گذاشت. حضور در نمایشگاههای نقاشی همچنان تا پایان عمرش ادامه داشت .
سهراب در سال ۱۳۳۸، «آوار آفتاب» را منتشر كرد، كه مورد استقبال قرار گرفت. از آثار او به مجموعه كتابهای «صدای پای آب»، «شرق اندوه»، «حجم سبز»، «ما هیچ، ما نگاه» و «در كنار چمن» میتوان اشاره كرد. همچنین «هشت كتاب » مجموعه آثار این شاعر معاصر است .
شعر سپهری نرم و لطیف است و در زمانهای پرغوغا از طبیعت برای بیان مفاهیم فلسفی و عرفانی میگفت. در شعرهای او همه چیز احساس مییابد، انگار تمام ذرات كائنات را سرشار از شور و شعوری میدانست كه شعرش را خیالانگیز و پرتصویر كرده است. تصویرپردازی، طبیعتگرایی و حسآمیزی را شاید بتوان یكی از مهمترین ویژگیهای شعری سهراب خواند .
سهراب سپهری در غروب اول اردیبهشتماه سال ۱۳۵۹ در بیمارستان پارس تهران به علت ابتلا به بیماری سرطان خون درگذشت .
ارسال دیدگاه