بازی های بومی محلی گیلان، سرمایه های فرهنگی این استان

به گزارش خبرگزاری پانا،گیلان، سرشار از آداب و رسوم و خرده فرهنگ هایی است که بیانگر فرهنگ غنی و اصیل مردمان این دیار است، بازی های بومی و محلی، بخشی از این آداب و آیین هاست که سرمایه فرهنگی این استان محسوب می شود

محمد بشرابابیان اینکه براساس تحقیقات انجام شده حدود۱۰۰بازی محلی درفرهنگ مردم گیل ودیلم وجود داشته است گفت: کشتی گیله مردی، لافند بازی، قیش بازی، هفت سنگ، آغوزبازی (گردوبازی)، برموم بازی، ورزا جنگ،عروس گولی، هکش هکشی، جوجو یک منه،خرس بانی، دم کشی، آونخوتی،چوب پا، مرغونه وازی، ترنه وازی، توپ کش و قیطه چو از مهم ترین این بازیها بود.این کارشناس فرهنگ مردم که تاکنون۱۲ کتاب با موضوع آئین ها و فرهنگ مردم گیلان تالیف کرده است،درمعرفی برخی بازیهای بومی ومحلی استان می گوید:کشتی گیله مردی ریشه درآداب و سنن گیلانیان دارد و از قرن چهارم در بین این مردم متداول است.

وی با بیان اینکه این کشتی درخراسان، به کشتی باچوخه و در مازندران، به کشتی مازندران معروف است گفت:درگیلان این کشتی درروستاها و شهرهای کوچک و دربازارهای هفتگی ومجالس عروسی برپا می شد.

این پژوهشگرگیلانی ضمن اشاره به مختصات این بازیها گفت:لافند بازی یا ریسمان بازی از نمایش های زنده و محبوب مردم گیلان بوده که درگذشته در نوروز، مراسم عروسی و بازارهای هفتگی اجرا می شد و امروزه در برخی بازارهای هفتگی به نمایش درمی آید.

محمد بشرا، از"مرغونه جنگ"یا "مرغونه وازی"،قیطه چی،ترنه وازی وتوپ کشی هم به عنوان بازیهای ویژه نوروز یاد کرد و افزود: توپ کشی و ترنه وازی از بازیهای مورد علاقه مردمان این دیاربود.

این فرهنگی بازنشسته بابیان اینکه متاسفانه در حال حاضر بازیهای کامپیوتری وتلویزیونی باعث فراموشی و انزوای این بازیهای اصیل شده اند افزود:صدا و سیما می تواند با برنامه سازی به ویژه در برنامه های کودک، ازکودکان و نوجوانان برای انجام بازیها و ورزشهای بومی و محلی استفاده کند و گامی اساسی در آموزش،احیا و ترویج و توسعه این بازیها بردارد.

وی بابیان اینکه این بازی ها به ۲دسته میدانی ونشسته دسته بندی می شود گفت:بازیهای نشسته درروزهای سرد و بارانی پاییز و زمستان که امکان بازی درمحیط باز وجود نداشت با مشارکت پدرومادر یا خواهروبرادربزرگتردرخانه انجام و بازی های میدانی نیزدر شرایط مناسب آب وهوایی با حضورتعدادی ازبچه هادرمحیط بازانجام می شد.

محمد بشرا با اشاره به این که دربازیهای میدانی،استعدادهای کودکان بروز یافته و موجب افزایش توان ذهنی وفیزیکی آنهامی شد گفت:دربازی های میدانی، کودکان نحوه ارتباط با دیگران را به خوبی یاد می گرفتند.

وی به نقش مهم و تاثیر گذار مدارس در آموزش و انجام این بازی ها اشاره کرد و گفت: باید برای آموزش بازیججهای محلی در زنگ های ورزش مدارس برنامه ریزی شود،چون کودکان ونوجوانان بیشتر وقت خود را با هم سن وسالان خود در مدارس می گذرانند.

وی ازنبود آگاهی کافی و شناخت مناسب از بازی های بومی و محلی درمدیران وسیاست گذاران آموزشی ملی واستانی انتقاد کرد وافزود: یکی از بهترین شیوه ها،آموزش بازی های بومی-محلی به کودکان و نوجوانان درمقاطع مختلف تحصیلی و براساس قدرت بدنی و توانایی ذهنی آنها است زیرا آنان در حین بازی وبه اقتضای آن، باهم به زبان محلی صحبت می کنندو قانع بودن به سهم خود و راضی بودن به نتیجه را یاد می گیرند.

دکترعباسعلی حسین خانزاده عضوهیات علمی گروه روانشناسی دانشگاه گیلان هم درگفتگو با خبرنگارما با اشاره به این که بازی ازمؤثرترین وپرمعناترین راه های یادگیری وتمرین هوش است گفت: در هنگام بازی، کودکان به فکرپیدا کردن راه های تازه ای برای پیروزی می افتند و همان طور که از انرژی خود استفاده می کنند، قوای فکری خود را نیز به کارمی گیرند و در تمام مدت بازی، تجربه می اندوزند.

این استاد دانشگاه درادامه، تحول شناختی، اجتماعی، عاطفی وتحول جسمانی را از فاید ه های بازی کردن برشمرد و افزود: حصر رسانههایی مانند تلویزون،ماهواره،اینترنت، و بازیهای رایانه ای باعث می شود کودک بیشتر وقت خود را در محیط های بسته و به تنهایی صرف کند که بدین گونه در تشخیص رفتارهای اجتماعی درست از نادرست سر درگم شده ونمی تواند اجتماعی شدن را به خوبی طی کند.

وی می گوید: بازیهای سنتی که معمولا به صورت گروهی بوده و با فعالیت های حرکتی همراه هستند، به رشد حسی-حرکتی کودک کمک واو را درکسب مهارت های حرکتی که یکی از عوامل زیربنایی فعالیت های شناختی است یاری می کند، این درحالی است که بازی های رایانه ای این ویژگی را ندارند.