بیستم دی سالروز درگذشت امیر کبیر
اسلامشهر (پانا) - میرزا تقی فراهانی مشهور به امیرکبیر، یکی از صدراعظمهای ایران در دوره ناصرالدینشاه قاجار بود، اصلاحات امیرکبیر اندکی پس از رسیدن وی به صدارت آغاز شد و تا پایان صدارت ۳۹ ماهه او ادامه یافت .
میرزا تقی فراهانی در سال ۱۱۸۶ در فراهان متولد شد، پدر وی کربلایی قربان نام داشت و آشپز قائم مقام فراهانی بود. وی در خانه قائم مقام تربیت شد و در جوانی توانست سمت منشیگری قائم مقام را به دست آوردودر ۲۶ بهمن ۱۲۲۷ با عزتالدوله، خواهر ناصرالدینشاه ازدواج کرد .
از اقدامات مهم امیر کبیر ایجادمدرسه دارالفنون در زمان صدارت اودر هفت شعبه بود و اولین مدرسه جدید ایران بود،شاهزادههای قاجار نخستین دانشجویان دارالفنون بودند، در دارالفنون اصول علمی جدید و دانشهای مهندسی، پزشکی و فنون به جوانان آموزش داده میشد و بسیاری از معلمهاب آن از اروپا و به ویژه از کشورهایی چون اطریش، اسپانیا، ایتالیا و فرانسه به کار گرفته شده بودند وپس از برکناری امیرکبیر، با وجود مخالفتهای میرزا آقاخان نوری، مدرسه کار خود را ادامه داد.
اولین شماره روزنامه وقایع اتفاقیه در سال سوم سلطنت ناصرالدینشاه قاجار در ۱۸ بهمن ۱۲۲۹ خورشیدی به کوشش امیرکبیر منتشر شد، به دستور امیرکبیر اشتراک این روزنامه برای هر یک از افرادی که از دستگاه دولتی بیش از ۲۰۰ تومان حقوق میگرفتند اجباری بودو در این روزنامه، اخبار داخلی شامل خبرهای مربوط به دربار، عزل و نصبها، اعطای مقامها، نشانها و امتیازات چاپ میشدو در برخی شمارهها نیز اخبار رویدادهای شهرهای ایران به چاپ میرسیدو در بخش اخبار خارجی، اخبار مربوط به کشورهای اروپایی به چاپ میرسید، همچنین این روزنامه دارای صفحه حوادث نیز بود.
امیرکبیر در دوران صدراعظمی خود با رشوه خواری به مبارزه خاست،او دستور داد دریافتیهای بیحساب و قطع مواجب بیجهتی که از دستگاههای دولتی میگرفتند؛ قطع شود،وی حقوق شاه را کاهش داد و ماهانه به دوهزار تومان رسانید و قرار گذاشت که هر ماه به او کارسازی کنند. وی مواجب بیحسابی که حاج میرزا آقاسی برقرار کرده بود، قطع کردوسروسامانی به قوانین مالیاتی داد و صورت عواید و مخارج آن را تعدیل کرد.
او همچنین برای ماموران دولتی حقوق ثابت تعیین کردوامیرکبیر، دستور داد که رسم قمهکشی و لوطیبازی از شهرها و راهها برداشته شود،وی حمل اسلحه سرد و گرم را ممنوع کردو قاعده بستنشینی را لغو کردو این کار امیرکبیر، مخالفت بسیاری از روحانیون را برانگیخت .
امیرکبیر، مشق و دروس ارتشیان و تسلیحات آنها و برکشیدن صاحبمنصبان بیطرف و نهادن شغل و سمت در مقابل افراد و حذف مشاغل بیفایده در نظام سازمانی را پایهگذاری کرد، رسم بخشیدن مناصب بیشغل را برانداخت و معیار ترفیع صاحبمنصبان، شایستگی آنان گشت، مهماتسازی در زمان او رشد کرد و توپریزی و باروتسازی تبریز دوباره رونق گرفت، وضع لباس ارتش مرتب و منظم شدو به دستور وی لباس سربازان از پارچه ایرانی بود
وی دستگاه وزارت امور خارجه را توسعه داد تأسیس سفارتخانههای دائمی در لندن و سنپترزبورگ، ایجاد کنسولگری در بمبئی، عثمانی و قفقاز؛ تربیت کادر برای وزارت امور خارجه و تنظیم دفتر اسناد سیاسی از کارهای اوست .
امیرکبیر، در پی منع قمهزنی و اصلاح امور روضهخوانی برآمدو نسبت به علمای مذهبی با احترام خاصی برخورد میکرد، با این حال میرزا ابوالقاسم امام جمعه تهران، از جمله روحانیونی بود که به شدت به مخالفت با امیرکبیر برخاست و بسیاری از روحانیون دیگر نیز به همراهی با او برخاستند .
حضور امیرکبیر در دربار ناصرالدینشاه همواره مورد مخالفت تعدادی از نزدیکان شاه از جمله مهد علیا مادر شاه، اعتمادالدوله و میرزا آقاخان نوری قرار داشت، چنان که تلاشهای این عده سرانجام منجر به صدور حکم عزل امیرکبیر از مقام خود گردید، برخی ار درباریان که او را مخالف منافع خود میدیدند، تهمت زدند که امیرکبیر داعیه سلطنت دارد وتحریکهای مادر شاه و دیگر درباریان باعث ترس شاه شد، از این رو، حکم عزل امیرکبیر در روز ۱۹ محرم سال ۱۲۶۷ هجری قمری به وی ابلاغ شد وچهار روز پس از این، میرزا آقاخان نوری به سمت صدارت منصوب شد.
شایان ذکر است ،امیرکبیر، دو روز پس از عزل به کاشان تبعید شد، اما با این وجود، مخالفان امیرکبیر در دربار، احتمال میدادند که امیرکبیر بار دیگر مورد عنایت شاه قرار گیرد و به قدرت بازگردد، بنابراین با کوشش فراوان توانستند حکم قتل وی را از ناصرالدینشاه بگیرند و سرانجام امیرکبیر در ۲۰ دی ۱۲۳۰ در حمام فین کاشان به قتل رسید وجسد امیرکبیر ابتدا در کاشان دفن شد ولی چند ماه بعد با تلاش عزتالدوله، همسرش، به کربلا منتقل شد .
/خبرنگار:سمیه محمدی/
ارسال دیدگاه