/گزارش/
سایه سرد بیکاری و جوانه نیمه خشک اشتغال
انسان در گذر زمان هرروز به نیاز های متفاوتی پیدا می کند. ناگذیر از خواسته های مادی یا معنوی،پول و درآمد یکی از حاکمان امروزی زندگی بشر است و معقولانه ترین راه برای دست یافتن به آن کار کردن است. طبق امار های سازمان بین المللی کار، آمار بیکاری جانان ساکن در خاورمیانه و ایران در سال های اخیر افزایش یافته و سایه بیکاری مدت هاست که بر آن گسترده است.
به گزارش خبرنگار پانا آذربایجان غربی، هدف از تحصیل اغلب دست یافتن به علم یا مهارتی است که مقدمات ایجاد شغل را برای افراد فراهم کند. دوره تحصیلی لازم برای رسیدن به مرحله اشتغال در دهه های قبل، ۵ ساله بود و تحصیل تا پایه پنجم ابتدایی به معنای مجوزی خاص برای ورود با افتخار به شغل مورد نظر دولتی بود.
مدتی بعد این دوره به ۸ سال دیگر تعمیم یافت و تحصیل تا مقطع سوم راهنمایی یا به اصطلاح سیکل داشتن برای هرکسی مقدور نبود. کسانی که دارای این مدرک تحصیلی بودند در اولویت استخدام های رسمی و دولتی قرار داشتند و پنجمی ها حرف دوم را در این راه می زدند. البته نا گفته نماند که در هردو مرحله اشتغال و کاریابی از هر رده سنی که فرد یا خانواده وی، احساس نیاز به ورود او به عرصه اشتغال را داشتند حتی بدون داشتن سواد، میدان در اختیارشان قرار داشت.
مرحله بعدی زمانی بود که تمام جوانان در رقابت برای رسیدن به شغل بهتر حتما دیپلم می گرفتند و آنان که از رقابت کنار می کشیدند با اندوخته های مهارتی خود، سر سفره بازار و کسبه می نشتند. پس از آن، شرایط کمی تغیر یافت. تحصیل در دانشگاه ها در بورس رقابت های تحصیلی قرار گرفت و لیسانس شد مجوز استخدام های دولتی و حتی غیر دولتی.
گذر زود هنگام زمان این چالش را به نهایت خود رساند. تا اینکه لیسانسه ها در لیست افراد بیکار قرار گرفتند و فوق لیسانسی ها گوی سبقت را در یافتن شغل های دولتی و غیردولتی ربودند. محصلان سال های قبل در تکاپوی تحصیل تا مقطع کارشناسی ارشد و دکترا هستند و به نظر می رسد که صاحبان مشاغل آینده افراد دارای تحصیلات دکتری و پرفسور ها باشند.
این رویداد اگرچه گاهی به چالش کشیده شده و انتقاداتی را در حوزه تعلیم و تربیت به همراه داشته است اما جنبه مثبتی که دارد تحصیل کرده تر شدن افراد جامعه است. این خوب است اما بعد دیگر تمام این چالش ها مربوط به بیکاری هایی است که در سایه همین تحصیلات پدید آمده و قشر عظیمی از جوانان در انتظار نشستن پشت میز، بیکاری را ترجیح داده اند.
افزایش هرساله تعداد بیکاران/ کاهش انگیزه تحصیل
بر اساس آمار مرکز آمار کشور، نرخ بیکاری افراد ۱۰ ساله و بیشتر در بهار امسال به ۶. ۱۲ درصد از جمعیت فعال (شاغل و بیکار) رسیده است. میانگین افزایش خالص شاغلان از سالهای ۸۴ تا پایان سال ۹۱، معادل ۷۶ هزار و ۱۸۳ نفر بوده است و در فاصله سالهای ۹۲ تا ۹۵ نیز به ۴۸۹ هزار و ۹۵۷ نفر رسیده است. تعداد مطلق بیکاران نیز از ۲ میلیون و ۸۴۸ هزار و ۲۳۷ نفر در سال ۹۱ به ۳ میلیون و ۲۰۳ هزار و ۳۹۹ نفر افزایش یافته است.
طولانی شدن مدت بیکاری با عنوان شاخص «بیکاری بلندمدت» شناخته میشود. اگر دوره انتظار شغل برای یک فرد بیش از یکسال به طول بیانجامد این فرد در زمره بیکاران بلندمدت قرار میگیرد و برای بیکارانی که قبلا شاغل بودهاند اثرات مخرب بیشتری دارد وتواند هزینه های سنگینی را به دولت، جهت تامین هزینههای بیمه بیکاری تحمیل کند.
به عقیده کارشناسان دو عامل بیشترین اثر را در بروز بیکاری درازمدت دارد؛ نخست رکود اقتصادی حاکی از سیاستهای کلان دولتها و دوم ناسازگاری مهارت افراد با نیاز بازار کار است. هر چند که عوامل متعددی در بروز و رشد پدیده بیکاری بلندمدت نقش دارند. سایه سرد بیکاری حاکم بر خاورمیانه از سال ها قبل در حال افزایش است وگفته می شود که ایران و ارمنستان بیشترین بیماران سرمای سایه بیکاری اند.
محمد مهدی سارمی دانشجوی کارشناسی ارشد حسابداری با اشاره وضعیت بیکاری در جامعه میگوید: بیکاری باعث می شود که انگیزه تحصیل در جوانان کاهش پیدا کند و اگر هم دانشجومی شوند فقط به خاطر شرایط اجتماعی است که داشتن مدرک را می طلبد.
وی که به گفته خودش جویای کاری ثابت و راننده تاکسی تلفنی است، تصریح می کند: حسابداری رشته ای است که وقتی شروع به تحصیل کردم همه می گفتند بازار کار خوبی دارد اما مثل تمام رشته های دیگر بیکاران زیادی را پرورش می دهد و تصمیم گرفته ام که اگر کار دلخواه خودم را پیدا نکردم تا دکترا ادامه تحصیل دهم.
پایین بودن رشد اقتصادی کشور، عدم افزایش فرصت شغلی در مقایسه با افزایش جمعیت افراد بیکار، عدم توجه دولت به طرحهای کارآفرین، افزایش تعداد دانشجویان، پر شدن ظرفیت جذب نیرو در دستگاههای دولتی و تولید محور نبودن اقتصاد کشور و گرایش آن به خدمات، از اصلی ترین دلایل بیکاری شمرده می شود.
بیکاران دچار افسردگی می شوند
بیکاری دریک کلام مساوی با انواع فقر است که که مهمترین آن فقر اقتصادی بوده و مولد اعتیاد، طلاق، فسا اجتماعی، بی سوادی، بی خانمانی، دزدی و جرم و جنایت های مختلف است. استمرار بیکاری موجب بی قیدی و مسوولیت ناپذیری، عقب ماندگی و توسعه نیافتگی و سبب ساز اصلی آسیب های اجتماعی، ناامنی اجتماعی و انواع مفسده هایی است که اساس یک جامعه را به تباهی می کشد.
سمیه زاهدی روانشناس بالینی در خصوص تاثیرات روانی بیکاری اظهار داشت: اگر افراد نتوانند با استعداد فردی و علاقه شخصی به ارائه خدمات در جامعه مشغول شوند، دچار سرخوردگی و افسردگی میشوند؛ گذشته از آن افرادی که در حال تحصیل در رشتههای مشابه هستند یا میخواهند در آینده آن رشته را انتخاب کنند نیز انگیزهای برای ادامه تحصیل نخواهند داشت.
وی ادامه داد: در جامعه ای با جوانان بیکار فرد احساس سردرگمی میکند و خودش را ارزشمند نمیداند که گسترش مشاغل کاذب هم از آفتهای دیگر این جامعه بوده و یکی از دلایل مهاجرت به خارج از کشور و قبول معضلات فرهنگی و اجتماعی هم ناشی از همین موضوع است.
زاهدی با بیان این مطلب که مستقیم ترین نتیجه بیکاری، از دست دادن درآمد است، اذعان کرد: تجربه بیکاری برای کسانی که به داشتن شغل ثابت و مطمئن عادت کرده اند، می تواند بسیار ناراحت کننده باشد.
فرزندانتان را با هدف نشستن پشت میز بار نیاورید
سیدمسعود میرزایی کارشناس ارشد علوم اجتماعی نیز در این خصوص گفت: ردپای بیکاری در همه معضلات اجتماعی از بالارفتن سن ازدواج گرفته تا اعتیاد و کاهش میزان نشاط اجتماعی مشهود است و متاسفانه برنامه های دولت نظیر اعطای وام اشتغال در راستای کاهش بیکاری موفق نبوده است.
وی افزود: روبرو شدن جوانان جویای کار با وضعیت بحرانی بیکاری در کشور باعث می شود که با صرف مخارجی، از ایران مهاجرت کنند، چون در کشور خودشان به آن حقی که انتظارش را داشته اند نرسیدهاند و با مهاجرت آنها ما سرمایههای اجتماعی کشور را از دست میدهیم.
میرزایی تصریح کرد: مفاسد اخلاقی، سوء مصرف مواد مخدر و حتی قاچاق از دیگر تهدیداتی است که جامعه جوان بیکار را تهدید میکند و این جوانان تحت فشار بیکاری، اخلاقیات برایشان بیمعنا یا کمرنگ میشود.
وی با اشاره به افزایش میزان فارغ التحصیلان دانشگاهی بیکار، خاطر نشان کرد: با توجه به افزایش نرخ بیکاری فارغ التحصیلان دانشگاهی که علاوه بر تهدید، ضعفی بزرگ برای کشور به شمار می رود دولت باید جدی تر از هر زمانی به دنبال تدوین طرح و برنامه جامع و حساب شده ای برای اشتغالزایی باشد.
کارشناس ارشد علوم اجتماعی تاکید کرد: در حال حاضر دیگر بحث فرار مغزها به خارج از کشور مطرح نبوده و بحث انزوای مغزها در شرایط بیکاری بیشتر آزار دهنده است و گرایش جوانان به مشاغل کاذب تهدیدی جدی برای کشور محسوب می شود.
وی با انتقاد از شیوه تربیتی خانواده های نیز اظهار کرد: امروزه باید والدین آینده فرزندانشان را با دید واقع بینانه ترسیم کرده و فرزندان خود را با هدف نشستن پشت میز های ادارات به هر نحو ممکن و با مدرکی ساختگی بار می آورند در حالیکه باید معقولانه به این مسئله نگاه کرد.
میرزایی اضافه کرد: تحصیل دانش آموزان در رشته های فنی حرفه ای و کار و دانش یکی از بهترین راه هایی است که میتواند سیل عظیم بیکاران فارغ التحصیل را کاهش دهد و فرزندان را با آموختن مهارتی ، پس از اتمام دبیرستان مستقیما به بازار کار بکشاند.
/شادی غلامی/
ارسال دیدگاه