سودابه سالم در گفت و گو با پانا:
باور خانواده های ایرانی به موسیقی برخلاف مسئولان است
يكي از مطرح ترين اساتيد موسيقي كودك معتقد است؛ در ایران همیشه از تهاجم فرهنگي صحبت می شود، در اين مورد آموزش موسيقي كودكان نقش مهمي در احیا هویت فرهنگی کودکان دارد بخصوص در دوران اخير كه صاحبان تكنولوژي از طريق فضاي مجازي و ماهواره ها به آساني سليقه هاي خود را اشاعه مي دهند، اما متاسفانه در رسانه هاي داخلي و آموزش پرورش كلا اين موضوع فراموش شده است و در رسانه ها از سطحي ترين برنامه هاي كودكان استفاده می کنند.
سودابه سالم در گفت و گو با خبرنگار فرهنگی پانا درباره موسیقی کودک بیان کرد: در حال حاضر در مراكز آموزشي كودكان برنامه جدي و هدفمندي براي آموزش موسيقي وجود ندارد اهميت آموزش موسيقي از دو جهت داري اهميت است در دهه هاي اخير با تحقيقاتي كه بر روي مغز و لايه هاي آن انجام شده دانشمندان تأثير آن را بر حيطه هاي رشد كودكان «اجتماعي، هيجاني، عاطفي، حركتي، كلامي و شناختي» و انواع هوش ثابت كرده اند و تأثير مثبت آن حتي بر كودكان كه مشكلاتي در زمينه تمركز، برقراري ارتباط، لكنت زبان، خامي حركت و اتويسم دارند مشاهده مي شود خوشبختانه امروز اشتياق فراواني از طرف والدين در جهت رفع اين نياز اموزشي ديده مي شود.
مردم ایران به موسیقی نیاز دارند
وی افزود: کمتر جایی در سراسر دنیا وجود دارد که مانند خانواده ای ایرانی به یادگیری موسیقی توسط کودکانشان علاقه مند باشند. مردم ایران به موسیقی نیاز دارند و انواع موسيقي در كشور ما وجود دارد كه ميراث فرهنگي ما است ولی متاسفانه رسانه ها جواب این نیاز را برآورده نمي كنند و مشكلات فراواني براي كساني كه در اين زمينه فعاليت ميكنند وجود دارد به همين دليل هر خانواده نیاز موسیقی اش را به گونه ای جواب می دهد به طوری که حتی بعضي از خانواده ها پدر و مادر و فرزندان هرکدام یک ساز را می نوازند و با همه مشكلاتي كه وجود دارد با حضور خود در کنسرت های موسیقی به حفظ آن کمک می کنند.
مهدهای کودک شناختی از موسیقی ندارند
سالم درباره کمبودهای موسیقی کودک تصریح کرد: به موسیقی کودک از طرف مراکزی مانند آموزش و پرورش یا بهزیستی كه مهد كودك ها را پوشش مي دهد بهايي داده نمی شود و اگاهي لازم را ندارند و سليقه اي عمل ميكنند در صورتي که كودكان زبان آموزي را با تقليد از موسيقي كلام آغار ميكنند دنیای کودکان موزیکال و سراسر موزون است، حتی برنامه های کودكان صدا وسيما بدون موسيقي نميتواند باشد اما متاسفانه اين برنامه ها از استاندارد هاي لازم برخوردار نيستند .
وی افزود: وقتي از آموزش موسيقي صحبت مي كنيم از وصل كودكان به سرچشمه هاي فرهنگي سرزمين مادري صحبت مي كنيم كه بخشي مهم از عناصر فرهنگ شفاهي سرزمين مادري را شكل مي دهد كه نقش آموزش وپرورش را بطور غير مستقيم به عهده دارد .
سالم درباره رشد سریع تکنولوژی و کم رنگ شدن فرهنگ های محلی بیان کرد: جهاني شدن و رشد سريع تكنو لوژي زندگي پرسرعت و ديجيتال و فضاي مجازي باعث كمرنگ شدن و محو شدن فرهنگ هاي محلي شده است كودكان آینده ما هستند، آشنايي با پيشينيه هاي فرهنگي بخشي از آموزش است كه نقش پرورشي دارد و در احياء و آشنايي با هويت خود نقش مهمي را به عهده دارد .اين مجموعه فرهنگ شفاهي بسيار غني است چون در كشور ما اقوام گوناگوني زندگي مي كنند و باعث تنوع در اين مجموعه شده است. با نگاه به مدارس و برنامه هاي آموزشي با فضایی خشك روبرو ميشويم كه متاسفانه از شادي و جذابيت و خلاقيت آموزشي خبري نيست بخصوص در استفاده از امكانات روز در مدارس بحز اندكي در شهر هاي بزرگ هم خبري نيست. امروزه ديگر مدرسه به شكل قديم كارايي ندارد در دهه ٤٠ كه من مدرسه ميرفتم انضباط را با ترس و مطيع بودن آموزش مي دادند ، وقتي چوب ترس و فرياد ناظم نبود، انضباط هم نبود. نظم و انضباط را با هنر مي توان آموزش داد نظمي كه در موسيقي وجود دارد آموزشي دروني است نه از سر ترس و وحشت كه باعث اظطراب مي شود آموزش هنر و به ويژه موسيقي فضا آموزشي را تلطيف مي كند مسؤليت را به بهترين وجه
آموزش می دهد و باعث اعتماد به نفس مي شود.
موسیقی کلمه خطرناکی نیست
وی درباره آموزش و پرورش بیان کرد: آموزش و پرورش لطف دارد و مرا به بعضی جلسات پژوهشی دعوت می کند و حتی کتاب تأليف مرا مطالعه كرده و مورد تشويق هم قرارداد ولی حتی در این جلسات هم اسم موسیقی را نوا یا صدا خطاب می کند موسیقی کلمه خطرناکی نیست وقتی کودک این اسم را می شنود در ذهنش سوال می شود که آوا چیست؟ و به او پاسخ داده می شود که آوا همان موسیقی است، با این کار به كودك چه یاد می دهید؟ دور زدن، دورویی کردن و دروغ گفتن، موسیقی اخلاق، نظم، مهربانی و همکاری را آموزش مي دهد موسیقی باعث می شود هیجاناتت را کنترل کنی.
وی درباره اینکه اصلا موسیقی کودک چیست تصریح کرد: به تمام کلمات موزون و بخش اعظمی از ادبیات شفاهی کودک که آثار خاص کودکان را می سازد مانند ترانه های فاخری که برای کودکان ساخته می شود و دربرگیرنده موسیقی کودک است موسیقی کودک می گویند.
وی افزود: وقتي مدرسه به شكل امروزي يا مدرسه مدرن براي عموم وجود نداشت مادران، مادر بزرگ ها و دايگان براساس تجارب خود با انواع شعرها ي موزون، متل ها بازي ها به كودكان آموزش ميدادند ترانه بازي هايي با مضمون محیط زندگی شان به عنوان مثال اگر در یک كودك دشت زندگی می کرد متل بازي ها و در ارتباط با ويژگي هاي انجا حيوانات و گياهان انجام مي دادند به ويژه حرکات موزون آييني در ارتباط با شيوه كار خوب در اين مدرسه موسيقي حركت های موزون نسل نو را با سخت ترين مسئوليت ها و شيوه زندگي آشنا مي كرند در تكنيك آموزشي سراسر شادی وشوخی است و قابليت مدرن شدن را دارد بر خلاف مدارس امروزی كه باري گران بر دوش كودكان است.
وی درباره کلاس های موسیقی که برگزار می کند توضیح داد: با مطالعه شيوه هاي آموزشي گوناگون در باره آموزش موسيقي و بر اساس اين مجموعه گرانبها شيوه بازی های آوازی یا مدرسه مادر محوری تدوين شده است. در اين شيوه وصل شدن به سرچشمه هاي فرهنگي از مهم ترين اهداف است، مسئله هويت براي من در آموزش موسيقي بسيار اهميت دارد در اين شيوه كلاس ها از مادر وكودك شروع مي شود تربيت گوش موسيقي و درك ريتم و آشنايي با متل بازي ها كه در آن همه حيطه هاي رشد در گير هستند و همينطور فرصت خلاقيت براي كودكان در كلاس ها وجود دارد شيوه برگزاري شاگرد محور است با ملودي و ريتم هاي مناطق گوناگون سرزمين خود آشنا مي شوند و جغرافياي موسيقي خود را اجرا مي كنند و از اين طريق علاقه و مسئوليت به سرزمين خود در آنها بوجود مي آيد و سليقه موسيقي شكل مي گيرد.
آهنگ های خارجی نوستالژی بچه های ایرانی خواهند شد
وی افزود: در مراكزي که فعاليت مي كنيم سعی ما بر آن است كه كودكان را با سازهایی ايراني اشنا كنيم ولی خانواده ها به خاطر عدم آشنايي با سازهاي ايراني و اشنايي با سازهاي جهاني و چشم و هم چشمی می خواهند کودکانشان گیتار یا پیانو یاد بگیرند. آهنگ های خارجی نوستالژی بچه های ایرانی خواهند شد و تغيير سليقه فرهنگی از همین خالی کردن عرصه برای دیگر فرهنگ ها صورت می گیرد.
این استاد موسیقی درباره تاثیرات کلاس های موسیقی بر كودكان گفت: در کلاس ها شاهد این بوده ام که مشکلاتی مانند عدم تمرکز، لکنت زبان و عدم توانایی برقراری ارتباط درست با جمع بعد از این کلاس ها حل می شود.
سالم درباره دغدغه های آموزش و پرورش تصریح کرد: آموزش و پرورش دغدغه ای به نام جذاب کردن مدرسه با موسیقی ندارد، دوره فریاد زدن سر کودکان توسط معلمان تمام شده است و دیگر کاربرد ندارد. در مدارس باید رغبت پرسش و پاسخ برای بچه ها به وجود بیاید تا کودک چیزهای جدید خلق کند. در گذشته آرزوی پدر و مادر این بود که کودکشان در کنکور یک رشته دهان پرکن مانند دکتری یا مهندسی قبول شود ولی الان زمانه فرق کرده است. بعضی پدر مادرها به بچه هایشان به شدت فشار می آورند که یک موسیقی را یاد بگیرد درصورتی که آموزش موسیقی به کودکان مهارت نوازندگی نیست بلکه قسمتی از تعلیم و تربیت است کسی که ریاضی یاد می گیرد خوارزمی نمی شود ولی به عنوان یک انسان امروزی باید این چیزها را بداند.
وی بااشاره به رسانه ها ادامه داد: برنامه هایی از صدا و سیما پخش می شود که ربطی به فرهنگ ایرانی ندارد . فکر می کنم در ایران حتی اگر كارتوني از رستم را بسازند چون از تکنولوژی پاييني برخوردار است در مقابل كارتون هاي فرنگي خوب نمي تواند جذابيت لازم را داشته باشد.
سالم در پایان سخنانش با اشاره به شناخت فرهنگ و حفظ آن تصریح کرد: مسئوليت ما در اين برهه بسيار مهم است، شناخت اين فرهنگ حفظ، احيا و انتقال آن به نسل هاي بعدي از آن جمله است امروز كشور هاي قدرتمند با برخورداری از امكانات وسيع وسائل ارتباط جمعي و اختصاص دادن بدنه هاي بسيار سنگين به فعاليت هاي فرهنگي به سهولت ميتوانند فرهنگهاي معتبر ولي فاقد تكنولوژي لازم تحت تأثير قراردهند و جوانان در اغلب كشورها به پذيرش بدون چون وچرا وبرده وار ارزشهاي شكننده خارجي گرايش دارند.
ارسال دیدگاه