قصه گویی ابزاری برای پرورش تخیل کودکان/متن های آهنگین و کوتاه شیرازه ادبیات کودک و نوجوان

به گزارش خبرنگار فرهنگی پانا، ادبیات داستانی شکلی از روایت است که در همه یا بخشی از آن به رویدادهایی اشاره می شود که واقعی نیستند، یعنی خیالی اند و ساختهٔ ذهن نویسندهٔ اثر که در بخش ادبیات کودک و نوجوان به شکل های داستان های مصور، داستان های فانتزی، شعر و ادبیات منظوم، افسانه های کهن و افسانه های نو نمایانگر شده است.

کودکان خردسال به متن هایی آهنگین و کوتاه مانند لالایی ها و ترانه، متل ها و ترانه های آهنگین واکنش بیشتری نشان می دهند و هر چه گروه سنی مخاطبان بالاتر برود، آنها هم کم کم می توانند داستان هایی را با واژگان بیشتر بشنوند.

*کودک نوآموز تنها می تواند متن های ساده را بخواند

ویژگی دیگر ادبیات کودک و نوجوان در این است که با سطح سواد کودکان پیوند دارد. کودک نوآموز تنها می تواند متن های ساده را بخواند و بفهمد و هر چه سواد او بیشتر می شود، متن هایی با دایره واژگانی گسترده تر را درک می کند.

کودکانی که به مرز نوجوانی و پس از آن می رسند می توانند رمان های متناسب با نیازهای خود را مطالعه کنند. امروزه این رمان ها اغلب در قالب فانتزی ها یا داستان های علمی و تخیلی منتشر می شود.

بنیاد ادبیات داستانی ایرانیان یکی از نهادهایی است که در این عرصه قدم های مثبتی برای ادبیات داستانی کودکان و نوجوانان برداشته است، نشریه "یکی بود، یکی نبود" با مخاطبان کودک و نوجوان، نمونه ای از تلاش این بنیاد در اشاعه ادبیات داستانی را نشان می دهد.

۲۴۰ داستانی که تاکنون برای چاپ در این ماهنامه انتخاب شده نتیجه برگزاری ۲۰ جلسه هیأت تحریریه برای بررسی داستان های‌ رسیده و همینطور ارزیابی محتوای مجله و تعامل با نویسندگان و تصویرگران است.

*تشویق نویسندگان جوان برای تولید داستان های خوب

چاپ آثار نویسندگان جوان و با استعداد به منظور تشویق این نویسنده ها برای تولید داستان های خوب و همینطور تولید داستان‌ فاخر با زمینه‌های مذهبی، تاریخی، طنز، دفاع مقدس، متون کهن، افسانه ها و حکایت ها و فولکورها، کمیک استریپ و عامیانه از اهداف انتشار این مجله است.

یکی از دیگر از اقدامات بنیاد ادبیات داستانی ایرانیان؛ برگزاری کارگاه "قصه نویسی برای کودکان و نوجوانان" است که با حضور نویسندگان این عرصه ادبی برگزار شد. این کارگاه با شکل و شمایل متفاوتی نسبت به کارگاه های مشابه برگزار شد و جلسات نقد قصه و آموزش قصه نویسی هم در آن مورد توجه قرار گرفت.

*قصه و قصه گویی ابزاری برای پرورش تخیل کودکان

قصه و قصه‌ گویی از مهمترین ابزارهایی است که می‌تواند تخیل کودکان را پرورش دهد و او را با دنیای اطراف و محیط زندگی اش آشنا کند. در واقع قصه و داستان پُلی بین کودک و جهان اطرافش است. رویدادهایی که در یک قصه اتفاق می‌ افتد دارای نظم خاص است که مشکل کودک در این توالی مسیری برای بیان و رویارویی را پیدا می کند و از غصه آن می کاهد و امید می دهد.

قصه درمانی یکی از فنون روان درمانی است و در کنار رویکردهای روانشناسی مانند رویکرد تحلیلی، شناختی و رفتاری کودکان را با فقدان ها، هراس ها و اضطراب های آماده می سازد و به گونه ای غیرمستقیم و جذاب نیرو و امید می دهد و تغییر ایجاد می کند.

* قصه ها بیانگر باورهای افراد درباره خودشان است/قصه گویی صرفاً برای سرگرمی نیست

استفاده از قصه و حکایت برای آموزش و شناساندن حقیقت، شیوه های درست زندگی، اخلاقیات و روش های دستیابی به کمال و موفقیت به اندازه تاریخ بشر قدمت دارد. اصطلاح قصه گویی این موضوع را ممکن است به ذهن برساند که قصه بخشی از ارتباط جدی محسوب نمی شوند بلکه صرفاً برای سرگرمی است. در حالی که قصه ها به ما می گویند در این جهان چگونه باشم و این فرصت را می دهد تا دیدگاه خود را نسبت به واقعیت تغییر دهیم، به عبارت دیگر قصه ها بیانگر باورهای افراد درباره خودشان است.

داستان شنل قرمزی ممکن است در نظر اول خیلی پیش پا افتاده به نظر بیاید، اما تمثیل بسیار خوبی برای یاد دادن این موضوع است که هر کسی شایسته دوستی نیست نباید هرگز به غریبه‌ ها اعتماد کرد. داستان و افسانه، پیام‌ های روانشناختی مهمی در بر دارند.

*داستان های کودکان نوپا نباید طولانی و پیچیده باشد

کودکان ۲ ساله خیلی زود به شنیدن داستان یا شعرهای کودکانه علاقه نشان می‌دهند. داستان‌ های مخصوص کودکان نوپا نباید طولانی یا پیچیده باشند. ممکن است داستان تنها بازتاب کارهای روزانه، مثل تهیه غذا یا پختن آن باشد.

وقتی کودکان بزرگتر می شوند می توانید داستان هایی با حوادث و شخصیت ‌های بیشتری برای شان بگویید. برای مثال ۳ ساله‌ ها اغلب از شنیدن داستان ‌های واقعی درباره کودکی خود یا بقیه اعضای خانواده خوش شان می‌ آید. تا سن هفت سالگی، برای بچه ‌ها می ‌توانید قصه ‌هایی به روش آهنگین و ریتمیک بگویید که در آن‌ها کلمات کلیدی تکرار شوند. برای این گروه سنی، اغراق در بیان و نشان دادن قصه با حرکات، بسیار مناسب است زیرا به تخیل آن‌ ها پر و بال می‌ دهد و رابطه خوبی بین قصه گو و شنونده ایجاد می‌ شود.

نگارش از شیلا غفورمحسنی