یک توصیه
گریزگاهها و ترفندهای خبرگیری را بشناسید
واحد آموزش پانا: پانزده مرداد زادروز "استاد علیاکبر قاضیزاده" است؛روزنامهنگارچیرهدست،مدرس ومترجم کتابهای روزنامهنگاری، به همین مناسبت توصیهای منتشر شده در"کلاس روزنامهنگاری پانا" را در سایت جدید بازنشر میکنیم. همچنین خلاصهای از زندگینامه حرفهای او را از زبان خودش میآوریم:
خبرنگار ناآزموده
حرفه خبرگیری و خبررسانی، مهارتی پیچیده است که هر کسی توان وارد شدن در آن را ندارد. این که فعالان سندیکای عرصه روزنامه نگاری در دنیا، اصرار دارند دوره خدمت اهالی این حرفه ۲۰ سال به جای ۳۰ سال در نظر گرفته شود، و این که می کوشند تا روزنامه نگاری در فهرست مشاغل سخت و زیان آور جای دهند، به همین ] علت است [ . کار روزنامه نگاری، حرفه ای فرساینده، خطرناک و کاهنده جسم و روح به حساب می آید. اماکدام کار روزنامه نگاری؟...
این که عضو تحریریه در سر ساعت مقرر اعلام حضور کند. سپس پای رایانه بنشیند و از سایت ها خبرهایی برگزیند، اندکی در آن تغییر دهد (یا ندهد) و به صفحه بند بسپارد، کار سخت و زیان آوری کرده است؟ آیا اگر عضو تحریریه، به اشخاصی آشنا _ و لابد اهل نظر - تلفن کند، از او پرسش هایی کلی بپرسد ، گفت و گو راضبط کند و حاصل گفت و گو را در سلسله ای طولانی، تکراری، کلیشه وار و بدون جاذبه ( از وی گفت، وی افزود، وی همچنین در مورد [...] اظهار داشت، وی تاکید کرد ، وی همچنین اضافه کرد و ...) از جمله ها شکل دهد، کار خطرناکی کرده است ؟
افزایش عددی مطبوعات از یک سو و صرفه جویی ناشران از جانب دیگر تحریریه ها را از همکاران تجربه دیده و دارای تحصیل مرتبط به پایان برده، رفته رفته تهی می کند. آنان هم که اندکی تجربه و کمی پیشینه حرفه ای دارند با همان توشه اندک حرفه ای در محیط های تحریریه، مسوولیت های اجرایی بالا می گیرند و ناچار همان آموخته های اندک _و اغلب نادرست- خود را از روزنامه نگاری اشاعه می دهند و از زیردستان خود می خواهند .
همرنگ جماعت نشو!
بسیار اتفاق افتاده است که خبرنگاری که در این رشته دوره ای را گذرانده یا این حرفه را از صاحب علم و تجربه ای آموخته است، وقتی آن آموزه ها را درکارهای خبری به کار می گیرد. با مقاومت و حتی ریشخند مسوول بالا دست خود روبه رو می شود. خبرنگار چون می خواهد شغل خود را حفظ کند، در این موارد، ناچار خود را با خواسته های غیرحرفه ای مسوول بالادست، مطابقت می دهد و ...
چه باید کرد؟
شاید این مبحث بسیار کلی باشد اما سوژه یابی، گزینش، پردازش، پیگیری و نگارش خبر به هر روی کار خبرنگارانی است که راه فرارها و گریزگاه ها، ترفندها، روش ها و عناصر محوری و پیرامونی خبرها و تحول ها را بشناسند؛ در غیر این صورت چاره ای غیر از خبرگیری از سایت ها نمی ماند. * ] ولی قطعا با این شیوه خبرگیری و خبر نویسی، هیچ گاه خِبره و حرفه ای نخواهید شد.واحتمالا همان کارمند خبرنگار خواهید ماند [ .
چند راهکار:
- خبرنگار حرفه ای فعالانه و خلاقانه به طور مرتب رسانه ها و شبکه های اجتماعی را رصد می کند؛ مثلا: گاهی دیدن یا شنیدن یک آمار یا یک عکس برای او می تواند؛ سوژهی یک گزارش یا مصاحبه باشد. مثل: " در هر ۵۰ دقیقه یک زن مبتلا به سرطان سینه می شود."**
- خبرنگار کاربلد؛ با منابع خبری در تماس است. این منابع لزوما منابع حقیقی نیست گاهی یک نظافتچی که امتحان خود راپس داده و اخبار صحیح می دهد، می تواند با خبردهی سریع شما را از گلوگاه های اداری رهایی دهد تا خبر را سریع و جالب به مخاطب برسانید.
- حرفه ای ها کانونهای خبریِ پرتراکمِ خبر را می شناسند و در آنجا رابطین خوبی دارند که خبر را سریع می رسانند. و...
- و در آخر برای هر گزینش و ترفندی قدم اول، خوب دیدن است و دانستنِ تفاوتِ نگاه کردن و دیدن. که مفصلا در درسهایی به آن پرداخته ایم.
درباره استاد
آنچه میخوانید؛ خلاصه شدهای از زندگینامه حرفهای "استاد علیاکبر قاضیزاده" است. این روزنامهنگار پیشکسوت در سال ۹۱ به درخواست "همشهری آنلاین" و "دکتر یونس شکرخواه" شرحی از زندگی حرفهای خود را در این سایت ارائه داد که ما برشهایی از آن را در اینجاذکر می کنیم:
زندگی نامه ای درس آموز
*** خواندن کامل این زندگینامه را که به قلم خودِ استاد تنظیم شده است را به دو منظور جداً به همه خبرنگاران جوان توصیه میکنیم؛** اول آنکه با این قلم پرکشش و جذاب آشنا شوند و دوم اینکه در آن درسهایی است که هر روزنامهنگاری باید آن را بداند تا بتواند حرفهای و اخلاقمدارانه در این دنیای پرفراز و نشیب دوام بیاورد.
"علیاکبر قاضیزاده"، ۱۵ مرداد ۱۳۲۸ در خانواده پرجمعیت در جنوب شرق تهران متولد شد.
در زمستان ۱۳۴۸ تنها با انگیزه گذران زندگی و کمک به خانواده با معرفی «استاد پیرنیا» در یک ماهنامنه مشغول به کار شد.
او میگوید نوشتن برای مطبوعات را از "دکتر معین افشار" که همهکاره بود، آموخته است. با سختی به تحریریه روزنامه کیهان وارد شد.
در سال ۵۶ همراه همسرش برایادامه تحصیل به آمریکا رفت و پس از بازگشت در سال ۵۹ به کار ترجمه کتاب پرداخت. سرزمین خون، سرگذشت ایدی امین، دیکتاتور اوگاندایی از جمله این کتابها بودند.
در سال ۶۲ به استخدام خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران درآمد و بارها به شکل داوطلبانه برای تهیه گزارش جنگی به جبهه جنگ رفت.
علاوه بر این مأموریتداوطلبانه برای کار روزنامهنگاری به کشورهای بلغارستان- یونان - ایتالیا و واتیکان- سوئیس- آلمان (۳ بار) و پاکستان رفت.
در سال ۶۸ خبرگزاری را رها و تا سال ۸۰ برای نشریاتی که برای ماندن در به نفس نفس افتاده بودند، کار کرد.
در سال ۱۳۷۰ با مساعدت جمعی از همکاران خود "خانه مطبوعات" را برای کمک به "مطبوعاتِ همیشه در خطر"، بنیاد نهاد تا بخشی از نیازهای حرفهای و صنفی خبرنگاران را تأمین کند.
تدریس جدی روزنامهنگاری را از سال ۱۳۷۲ در دانشکده ارتباطات دانشگاه آزاد آغاز کرد. و پس از آن با مرکز مطالعات و تحقیقات رسانهها، دانشکده خبر و دانشگاه تهران نیز در این جهت همکاری داشت.
از سال ۷۸ با مطالعات جدیتر و افزودنیهای بیشتر جزوههای خود را تبدیل به کتاب کرد. و بدین ترتیب تألیف و ترجمه کتابهای روزنامهنگاری را به کارنامه حرفهای خود افزود:ویراستاری و مدیریت اخبار - گزارش نگاری- نوشتن برای رادیو- اخلاق روزنامهنگاری حرفهای- تجربههای ماندگار در گزارشنویسی و ... از تألیفات و ترجمههای او بوده است که امروزه منبع و مرجع بسیاری از کتب دیگر روزنامهنگاری و کلاسهای روزنامهنگاری در دانشگاههاست.
"دکتر علیاکبر قاضی زاده"؛ منتقد جدی روزنامهنگاری امروز و نحوه نوشتن ژورنالیستی و اخلاق روزنامهنگاری در ایران است و حرفهای بسیاری در این زمینه دارد. وی هفته گذشته با یکی از روزنامهها در موضوعات روز و زندگی خود مصاحبهای داشته است که به خواندن آن نیز سفارش میکنیم.
------------------------------------------
*مقاله ی دکتر قاضی زاده از ویژه نامه آموزشی مجله رسانه
** نقل از بی.بی.سی
***نشانی لینک این مطلب در سایت همشهری آنلاین:
ارسال دیدگاه