آسیب شناسی رفتار عدم تماشای تلویزیون به عنوان یک مد؛
ندیدن کی بود مانند دیدن؟!
عدم تماشای تلویزیون در حال حاضر به رفتاری مدگونه تبدیل شده است و پیروی از مد حکایت از همه گیری پدیده ای دارد که لزوما بر پایه منطقی بنا نشده است.
به نظر می رسد مثل بسیاری از رفتارها و عادات فکری تلویزیون ندیدن را نیز باید به عنوان یک مد در جامعه کنونی مورد مداقه قرار داد. این مد زمانی همه گیر می شود که اهالی رسانه ملی که همزمان سریالی روی آنتن دارند یا اخیرا در برنامه های تلویزیونی به نوعی مشارکت داشته اند، نیز خود را به عنوان بیننده و دنبال کننده میدان کاری خود نمی دانند و برنامه های مرجحی و در اولویتی نسبت به تماشای تلویزیون دارند. نقل این قول که:"من برنامه های تلویزیون را نمی بینم." از سوی یک بازیگر در مصاحبه ای مطبوعاتی برای خوانندگان آن مطلب به طور ضمنی مهر تاییدی بر عدم شایستگی این رسانه در امر برنامه سازی است. با خواندن تنها این جمله مخاطب فرهیخته مطبوعات با خود خواهد اندیشید وقتی برای یک هنرمند که تلویزیون به عنوان محل حرفه ای و شغلی او محلی از اعراب ندارد، تماشای برنامه های این رسانه چه ارزش افزوده ای برای من خواهد داشت؟!
در دنیای امروز که زمان ارزشمندترین دارایی افراد محسوب می شود و حجم اطلاعات به طرز فزاینده ای در فضاهای نوری در حال گسترش است، تلاش رسانه ملی نباید صرفا معطوف به بقای حیات باشد. بلکه مدیران تلویزیون باید از خود بپرسند در دنیای رسانه ای دیجیتال و متکثر کنونی چه جایگاهی را توانسته اند که مبادله خدمت عرضه شده توسط خود با تقاضای تخصیص زمان از سوی مخاطب به دست آورند؟! آیا این مبادله پایاپای و از نظر اقتصادی سودآور است؟! آیا بهره معنوی این مبادله دلگرم کننده و امیدبخش است؟! آیا مسائل و آسیب ها در مسیر بهبود و رفع حرکت کرده اند!؟
شنیدن پاسخ این سوالات اما گویا به امری محال تبدیل شده است. زیرا از یک سو اساسا فرصتی در قالب نشست های هم اندیشی و سلسله جلسات تخصصی برای شنیدن نظرات و انتقادات کارشناسانه از سوی مدیران تلویزیون فراهم نمی شود یا تعدادشان بسیار انگشت شمار است. از سوی دیگر در همین جلسات معدود رویکرد تبلیغی و شعارگونه و دستاوردی در تشریح عملکرد روزمره و کلیشه ای رسانه ملی اتخاذ می شود.
نتیجه این عملکرد همانا کاهش روز افزون مخاطبان تلویزیون و روی گردانی آن ها از برنامه های داخلی و روی آوردن به برنامه های شبکه های ماهواره ای است. اگرچه به نظر می رسد این نتیجه حتی در سطحی بالاتر مطرح است. چنانچه مخاطب بالقوه تلویزیون امروز نه تنها عدم پذیرش نقش مخاطب محوری را به فعلیت رسانده است، بلکه بی تفاوتی نسبت به برنامه های تلویزیونی برایش دیگر حساسیت برانگیز نیست و حذف کامل این رسانه را از زندگی خود به منزله از دست دادن بخش عمده ای منابع اطلاعاتی خویش نمی داند. این چشم پوشی و بی تفاوتی را باید مهم ترین نتیجه شکست تلویزیون در برخورد و تعامل با مخاطبانش دانست(البته اگر تعاملی صورت گرفته باشد).
از این رو تلویزیون ندیدن در حال حاضر به یک مد فرهنگی تبدیل شده است و وقتی پدیده ای به یک مد تبدیل می شود، حاکی از همه گیر شدن آن پدیده است و پیروی از آن به سطحی رسیده که شاید از مقطعی به پایه ای منطقی برای دنباله روی از آن نتوان جستجو کرد.
یادداشت: رکسانا قهقرایی
ارسال دیدگاه