پوشاندن خورشید هنر تا کی و چند؟!
در پی ارسال نامه سیدرضاصالحیامیری وزیرفرهنگ وارشاداسلامی به رئیس صداوسیما مبنی بر پخش ربنای استاد محمدرضا شجریان و اظهارات محمدجواد لاریجانی عضو شورای نظارت بر صداوسیما ،محمد اثنی عشری در یادداشتی به اظهارات محمد جواد لاریجانی پاسخ گفت.
به گزارش سرویس فرهنگی پانا؛ در متن یادداشت اثنی عشری آمده است؛
عدم پخش ربنای استاد محمدرضا شجریان از صدا و سیما چند سالی است که در ایام ماه مبارک رمضان توجه مردم و رسانه ها را به خود جلب نموده است. و این موضوع تا به حدی مورد توجه قرار گرفته که در جریان مناظرات انتخاباتی ریاست جمهوری،از جانب رئیس جمهور منتخب جناب آقای حسن روحانی مورد طرح و اعتراض قرار گرفت. به همین دلیل سیدرضاصالحیامیری وزیرفرهنگ وارشاداسلامی نامه ای را به رئیس صداوسیما مبنی بر پخش ربنای استاد محمدرضا شجریان در ایام ماه رمضان ارسال نمود که پس از آن محمدجواد لاریجانی عضو شورای نظارت بر صداوسیما ضمن رد این درخواست طی نامهای به وی از دلایل عدم پخش ربنا سخن به میان آورد.
در همین ارتباط امیر اثنی عشری خواننده موسیقی ایرانی که سابقه همکاری با گروه شیدا و استاد محمدرضا لطفی را دارد و پیشتر نیز مناجات هایی را در ماه مبارک رمضان منتشر نموده است، یادداشت وی به شرح زیر است:
اخیرا نامه ای از جانب آقای محمدجواد لاریجانیبه وزیر محترم ارشادآقای صالحیامیری، درباره چرایی پخش نشدن ربنای استاد شجریان از صدا و سیما منتشر شد که برای روشن شدن موضوع ابعاد مختلف آن را بررسی می نمایم؛
ایشان در ابتدای نوشته خود آورده اند:
"از آنجا که موضوع دفاع از ایشان یک مناقشه سیاسی شده است، لذا در تلاوت مذکور توجه به آیت تحتالشعاع قرار میگیرد و این امر خلاف موازین شرعی تلاوت است. لذا خواهشمند است که سایر قطعات آوازی آن هنرمند را مطرح فرمائید که اتفاقا دارای ساختار موسیقیایی مهمتری هم هستند."
پایه استدلال در این نامه بر روی موضوع "سیاسی شدن دفاع از استاد شجریان" به عنوان یک "مناقشه سیاسی" است، که نتیجه آن برداشته شدن توجه از معانی آیات است. اما نتیجه ای که بر پایه این استدلال گرفته شده این است "لذا در تلاوت مذکور توجه به آیت تحتالشعاع قرار میگیرد و این امر خلاف موازین شرعی تلاوت است".
در این خصوص سوالاتی مطرح می شود که پاسخ به آن می تواند راهگشای مخاطبان باشد:
نخست این که چه ارگانی جز صدا و سیما اثری مذهبی از هنرمندی بزرگ را، که در اذهان مردمان ما نقش بسته و خود به صراحت آن را به ملتش تقدیم نموده است،را وارد مناقشات سیاسی نموده است؟! اگر آمال ما این است که آیات خوانده شده در ربنا تحت الشعاع موضوعات سیاسی قرار نگیرد، به راحتی می توان با پخش مجددش ذهن ها را متوجه خود اثر و معانی مستتر در آن نمود.
پرسش دوم آنکه اکنون که ربنا از صدا و سیما پخش نمی شود، آیا مردمان ما دیگر آن را در گوشی های هوشمند خود نمی شوند و آن را انتشار نمی دهند؟ آیا پخش گسترده ربنا در فضای مجازی در جهت توجه یکباره مردم به معانی مستتر در آن است؟! یا واکنشی است به پخش نشدن سیاسی یک اثر هنری از صدا و سیمایی که می بایست به خواست مردمش توجه نماید؟!
در ادامه نامه مذکور به موضوعی فقهی جهت تایید استدلال نخستین اشاره شده است:
"حتما می دانید که تحتالشعاع قرار گرفتن توجه به آیات باهرات نسبت به مقارنات برخی از فقهای بزرگ تلاوت ملحون را مورد شبهه قرار دادهاند"
در این کلام نیز نکات قابل توجهی پنهان است که به آن اشاره می نمایم:
نخست: این سخن نشان از تاثیر غیر قابل انکار موسیقی و الحان بر روی آدمی دارد. تاثیری که متاسفانه هنوز هم عده ای آن را نادیده می گیرند، و از هر نوع تاثیری،نتیجه ای منفی را اراده می کنند!
دوم:چنان که در نقل قول بالا آمد فقط "برخی از فقها" آن را مورد شبهه قرار داده اند و شمار بسیار کمتری آن را نهی نموده اند و در این مورد هیچ گونه اجماعی وجود ندارد.
سوم:بر همگان روشن است که اختلافات فقهی در موضوعات مختلفی وجود دارد؛ اما مبنای عمل سه قوه و صدا و سیما در موضوعات مشابه دیگر به نقل از متولیان امر " مر قانون و بیانات مقام معظم رهبری" است؛در صورتی که نه در قانون منعی برای پخش آثار مذهبی با صوت و لحن ذکر شده است، نه در استفتائات مقام معظم رهبری در نهی خواندن ملحون قرآن و ادعیه مطلبی ذکر شده؛ و گواه آن هم برگزاری منظم مسابقات قرآن کریم در ماه مبارک رمضان، در حضور ایشان است.
لذا اگر قرار بود علاوه بر "مر قانون و بیانات مقام معظم رهبری" نظرات برخی از فقهای اعظام اعمال می شد، اکنون می بایست پخش هر گونه اذان (از جمله اذان ماندگار مرحوم موذن زاده اردبیلی)، مناجات، موسیقی، نمایش بانوان بی حجاب در فیلم های خارجی، مسابقات ورزشی چون شطرنج و حتی تماشای تلویزیون و ... نیز ممنوع و حرام اعلام می شد! که چنین امری غیر ممکن است.
در ادامه سخن، ایشان موضوعی را به نقل از موسیقی دانان بزرگ و حرفه ای مطرح نموده اند، و از آن برای استحکام استدلال خود بهره گرفته اند:
"البته این حساسیت در میان موسیقیدانان بزرگ و حرفهای هم مطرح است و آنان غالبا ابا دارند که قطعات مهم ترکیبی آنان همراه با آواز پخش شود، زیرا معتقدند توجه به الحان و معانی(و گاه حرکات متناظر بدنی) توجه به رموز و ظرافتهای نهفته در تناسبهای ایقاعی را که جوهر اصلی هنر موسیقی است تحتالشعاع قرار میدهد."
اما نکات زیر درباره مطلب اخیر قابل توجه است:
نخست: وقتی از "حساسیت در میان موسیقیدانان بزرگ و حرفهای" سخن به میان می آید این سوال پیش می آید که دقیقا اشاره ایشان به کدام یک از استادان است؟ استاد مشکاتیان که زیباترین آثارش را بر اشعار حافظ و سعدی ساخته است؟! استاد محمدرضا لطفی که خواننده را به دلیل ارائه شعر با لحن و صدایی زیبا سولیست گروه می دانست؟! استاد حسین علیزاده که آهنگ های خاطره انگیزش بر روی اشعار مولانا و حافظ جزو بهترین آثارشان می باشد؟!
دوم: دکلمه یک شعر از لحاظ تاثیر و رساندن معنا و مفهوم، در مقایسه با خواندن آن توسط خواننده ای خوش صدا در یکی از دستگاه های موسیقی ایرانی، به هیچ وجه قابل قیاس نیست. و از همین روی بوده است که شاعران همیشه با خوانندگان و آهنگسازان رابطه ای نزدیک داشته اند و اغلب خود شاعر به آهنگساز پیشنهاد می کرده است که برای بهتر و بیشتر شنیده شدن شعرش آن را با موسیقی درآمیزد و سپس خواننده ای توانا و خوش صدا آن را به گوش مخاطبان برساند.
سوم: اگر فرض بگیریم که اشکالات شرعی مذکور در نامه این عضو محترم شورای نظارت صداوسیمای جمهوری اسلامی ایرانبه ربنا وارد است، پس چرا صدا و سیما قریب به سی سال عملی خلاف شرع انجام داده است؟! و چه شد که پس از امتناع از پخش ربنای استاد شجریان دست به دامن افراد دیگری شد تا ربنا را با همان لحن و موسیقی اجرا نمایند؟! کاری که البته به نتیجه مطلوب نرسید.
باری، امتناع از پخش صدای استادی چون محمدرضا شجریان که مرزهای شهرت و محبوبیت را درنوردیده است، چیزی از ارزش او نمی کاهد، اما انتشار دوباره اش در صدا و سیما حتما به مخاطبان آن سازمان می افزاید.
ارسال دیدگاه