/نگاهی به فعالیت هنری بازیگر نقش های ضدقهرمان/
دوئل بازگشت دوبارهای به سینمای ایران/بازماندن از جشنواره فجر با چ حاتمی کیا
خبرگزاری پانا: احمد حق پرست راد از سال ۱۳۴۷ با فعالیت در فیلم های تبلیغاتی و بازی در فیلم فاتحین صحرا به عرصه سینما وارد شد و پس از سال ها؛ تلاش او برای حضور در جشنواره فجر بی نتیجه ماند.
به گزارش خبرنگار فرهنگی پانا، احمد حق پرست راد، پس از پایان تحصیلات متوسطه از سال ۱۳۴۷ به فعالیت در زمینه فیلم های تبلیغاتی روی آورد تا این که محمد زرین دست نقش کوتاهی در فیلم فاتحین صحرا (۱۳۴۹) به او سپرد. برای بازی در فیلم خداحافظ رفیق (۱۳۵۰) امیر نادری و علی رضا زرین دست به سراغ او رفتند. نادری قد و قواره او را می پسندد، نام سعید راد را برای او انتخاب می کند و می خواهد که موهایش را کوتاه کند و سبیل بگذارد. سعید راد، مبلغی هم به عنوان سرمایه فیلم در اختیار نادری گذاشت. او بولینگ باز کارکشته ای بود و این امر روی راه رفتنش تأثیر داشت. راه رفتن راد؛ نظر نادری را گرفته بود، همان طور که جان فورد از راه رفتن جان وین خوشش می آمد.
سعید راد در سال ۱۳۵۰ دو فیلم بازی کرد؛ یکی برای نادری (خداحافظ رفیق) و یکی هم برای محمدعلی جعفری (الکلی). خداحافظ رفیق و الکلی دو نوع فیلم بودند با دو نقش متفاوت؛ و کارنامه بازیگری سعید راد با این دو نوع فیلم و نقش شکل گرفت. او در صادق کُرده (ناصر تقوایی، ۱۳۵۱)، صبح روز چهارم (کامران شیردل، ۱۳۵۱) کافر (فریدون گله، ۱۳۵۱)، تنگنا (امیر نادری، ۱۳۵۲)، مسلخ (هادی صابر، ۱۳۵۳) و هزار بار مردن (جلال مهربان، ۱۳۵۳) نقش ضد قهرمان هایی را بازی کرد که در منجلابی از نکبت و خون فرو می غلتند، بی آنکه ذره ای امید به آینده داشته باشند. تمام اهمیت کارنامه بازیگری و حضور سعید راد حاصل بازی در این فیلم ها و چنین نقشی است؛ اما بنا به تمایل درونی پاره ای از بینندگان و اقتضای وضع عمومی این فیلم ها و ضد قهرمان های شان تا دو سه سال می توانست موجبات رضایت علاقه مندان متفنن و جوان سینما را فراهم کند.
تصویر زندگی ضد قهرمان هایی که سعید راد نقش آنها را بازی می کرد خطوط قلم اندازی از قیافه ناگوار جامعه را در خود داشت، و در سال ۵۶-۱۳۵۳ سینمای ایران آدم های وازده و آرزوگم کرده ای را تصویر می کرد که در چنین زندگی اندوه بار خود بی کس و یکه بودند و به خلاف خسرو در خداحافظ رفیق، علی خوش دست در تگنا، صادق کرمانشاهی در صادق کرده، امیر در صبح روز چهارم، مهدی در کافر و مانند اینها آثاری از طغیان در آنها نبود.
نومیدی، تهی بودن، بی خویشتنی و انزوای ابدی ویژگی جوانانی بود که واکنش آنها در برابر «زندگی ملال آور» بی تحرکی و ول نشینی بود. چنین سنخ هایی بیش از همه در فیلم های امیر مجاهد و فرزان دلجو تجلی می یافتند، و سعید راد که در نقش های قبلی جا افتاده بود نتوانست با فیلم هایی مثل قاصدک (محمد صفار، ۱۳۵۵) و سفر سنگ (مسعود کیمیایی، ۱۳۵۷) همراه و هم آهنگ شود. بنابراین در بحبوحه غلبه سینمای منحط بر «موج نو» و «موج سوم» تن به ایفای نقش های نازلی در دو آقای با شخصیت (امیر شروان، ۱۳۵۴)، شرف (عزیز الله بهادری، ۱۳۵۴)، هدف (ایرج قادری، ۱۳۵۴)، آقای لر به شهر می رود (امیر شروان، ۱۳۵۷) و گدای اشراف زاده (عزیز الله بهادری، ۱۳۵۷) داد که هیچ کدام موفقیتی برای او نداشتند.
روایت سعید راد این است که او در تعدادی «فیلم فارسی» بازی کرد تا «موج نو» سینمای ایران را نجات بدهد. قصدش این بود تا تماشاچی شهرستانی و تماشاچی «تخمه شکن» به حضور او در مقام بازیگر دل ببندد و به تماشای آن تعداد از فیلم های «موج نو» که او بازی می کرد علاقه نشان دهد.
اوضاع آن طور که سعید راد و دوستانش تحلیل کرده بودند نشد، و از سال ۱۳۵۳ «موج نو» و سعید راد، هر دو، مغلوب «فیلم فارسی» شدند.
سعید راد در این دوره نتوانست خود را از گردابی که در آن رها کرده بود نجات دهد. در سال های پس از پیروزی انقلاب، که بسیاری از چهره های سرشناس سینمای ایران ممنوع کار شده بودند، سعید راد (با نام اصلی اش احمد حق پرست راد) در هفت فیلم برزخی ها (ایرج قادری، ۱۳۶۰)، مرز (جمشید حیدری، ۱۳۶۰)، خط قرمز (مسعود کیمیایی، ۱۳۶۱)، فرمان (کوپال مشکوه، ۱۳۶۱)، دادشاه (حبیب کاوش، ۱۳۶۲)، عبور از میدان مین (جواد طاهری، ۱۳۶۲) و عقاب ها (ساموئل خاچیکیان، ۱۳۶۴) بازی کرد، که با آنها نیز به مقام و جایگاه اولیه خود نرسید. پس از آن بازی او در فیلم ها دچار مشکل شد و در سال ۱۳۶۶ به خارج از کشور مهاجرت کرد. در امریکا فقط در نمایش آخرین بازی به کارگردانی محمود استاد محمد بازی کرد و مشکلات فراوانی متحمل شد، به طوری که همواره مترصد این بود که به ایران بازگردد.
در سال هایی که رفته بود دو سه باری بازگشت؛ زیرا از سال هایی که با امیر نادری برای بازی در فیلم ساخت ایرانبه امریکا رفته بود می دانست برای او به عنوان بازیگر در ینگه دنیا جایی نیست، و هر راهی به بن بست ختم می شود. در رفت و آمدها و تماس های که با ایران داشت یک بار کیمیایی برای تقوایی برای فیلم "ناخدا خورشید" او را برای ایفای نقش های اصلی نامزد کردند، که هیچ کدام نشد. با سیدمحمد بهشتی، مدیر عامل بنیاد سینمایی فارابی، و سپس فخرالدین انوار، معاونت امور سینمایی، ماس گرفت، که آنها هم بی نتیجه بود. سیاست گذاران امور سینمایی برای حذف ستاره سالاری تلاش می کردند، و مخالف این بودند که مردم برای دیدن «ستاره» ها به سینما بروند.
سعید راد عاقبت در اوایل ۱۳۷۹، پس از سیزده سال بلاتکلیفی به ایران بازگشت و دیری نپایید که مجوز فعالیت این بازیگر صادر و وی در فیلم هایی مانند دوئل، گیرنده و چ ابراهیم حاتمی کیا به ایفای نقش پرداخت.
ارسال دیدگاه