نگاهی به نمایش«تعطیلات آخرهفته»
معما و موقعیت دراماتیک در تعطیلات آخر هفته
داستان نمایش بخوبی ساختار یک نمایش معمایی را دارد. بگونه ای که هیچ کنش و نشانه ای در داستان بدون دلیل نیست. در اینجا باز این سوال پیش می اید که چرا داعشی به آن خانه بازگشته است و چرا او خودش را تامر می نامد.
نمایش «تعطیلات آخرهفته» به کارگردانی «محمدرضا آزادفر» داستان یک دسته چهار نفره از نیروهای شناسایی ایرانی است که در یکی از عملیات های شناسایی خود فرمانده زخمی خود را گم کرده اند. آنها در یکی از شهرهای سوریه در یک خانه مخفی شده اند و شرایط شهر را برای نفوذ نیروهای خودی زیر نظر دارند. این چهار نفر در حالی به مقر خود بازگشته اند که هنوز امید دارند که مصطفی فرمانده شان زنده باشد. مدتی که می گذرد آنها متوجه می شوند که مصطفی در فاصله دوری از مقر آنها افتاده است. در این هنگام دو مرد سیاه پوش که لباس دواعش را بر تن دارند وارد خانه می شوند در حالی که یکی توسط دیگری دستگیر شده است. آن دو خود را تامر می نامند و ادعا می کنند که صاحب خانه هستند اما نیروهای ایرانی می فهمند که صاحب واقعی خانه کیست و دیگری یکی از نیروهای داعشی است که در غیاب تامر واقعی وارد خانه اش شده است و دختربچه او را که تنها در خانه بوده است را کشته است. فرد داعشی کشته می شود و سعید یکی از ۴ نفر تیم شناسایی با پوشیدن لباسهای او تصمیم می گیرد که با عبور از حلقه تک تیراندازها به کمک مصطفی بشتابد. اما قبل از اینکه سعید به مصطفی برسد او با جلب توجه کردن برای داعشی ها کشته می شود و با این کار نیروهای پنهان شده داعشی را به تیم شناسایی نشان می دهد.
وقتی یک نمایش ساختار درستی داشته باشد تفاوتی ندارد که در چه ژانری نگاشته شده باشد از همان ابتدا می تواند تماشاگر را جذب کند. بسیاری از نمایش هایی که در ژانر جنگ و دفاع مقدس یا مدافعان حرم نوشته شده اند و مستقیم به مقوله جنگ پرداخته اند در واقع به وقایع بعد از یک کنش پرداخته اند. آنها مدتها درباره چیزی و کنشی حرف می زنند که انجام شده است و حال با نتیجه آن مواجه هستند.
اما «تعطیلات آخرهفته» اینچنین نیست. کنش در این نمایش حرف اول را می زند. نمایش از جایی شروع می شود که مصطفی گم شده است و تیم شناسایی به خاطر از دست دادن او ناراحت و به نوعی یکدیگر را سرزنش می کنند اما داستان بدین جا ختم نمی شود که ما در بقیه داستان مشغول چرایی از دست دادن مصطفی باشیم. کنش بعدی داستان پیدا شدن مصطفی است که یک موقعیت دیگر و دراماتیک را می سازد. حال آنها مصطفی را یافته اند اما دسترسی داشتن به او کار راحتی نیست. چگونه مصطفی خود را به نزدیکی انها رسانده است؟ شاید این یک تله باشد که با نزدیک شدن آنها به مصطفی، نیروهای داعشی آنها را غافلگیر کنند. و مهم تر از همه هیچ نشانه ای در مصطفی دیده نمی شود که او زنده باشد؟ پس چرا آنها باید به خاطر یک جنازه جان خود و عملیات شناسایی را به خطر بیاندازند. البته خیلی زود به این سوالات و موانع برای کنش بعدی پاسخ داده می شود. آنها در دوربین می بینند که مصطفی تکان می خورد با او ارتباط بیسیم برقرار می کنند و مطمئن می شوند که او زنده است. اما هنوز مانع دیگری برای رسیدن به مصطفی وجود دارد. وجود تک تیراندازها مانع دیگری است تا آنها به مصطفی برسند.
در این وقفه ای که در هدف تیم شناسایی ایجاد می شود یا بهتر است بگوییم که مانع دیگری بر سر راه آنها ایجاد می شود. دو نفر سیاهپوش که لباس داعشی ها را بر تن دارند اولین چیزی را که در دل تیم شناسایی می اندازند این است که بزودی نیروهای داعشی دسته دسته به این خانه هجوم می آورند. دو نفر داعشی هر دو خود را صاحبخانه می دانند و هر دو نامشان را تامر می گویند حتی آنها از جزییات خانه مطلع هستند و می دانند چه چیزی در کجاست. این معمای تازه ای است برای تیم شناسایی که تامر واقعی کیست؟ بالاخره از روی عکس و نقاشی که وجود دارد و علامتی که از وجود صاحبخانه خبر می دهد صاحبخانه واقعی پیدا می شود. نقاشی روی دیوار و یک پدر و ۴ فرزند و پدری که طاس است؛ یک نشانه هویتی است که هرکس طاس باشد صاحبخانه واقعی است. تامر واقعی داستان خودش را بازگو می کند او ۳ فرزندش را با خود از خانه بیرون برده است و فاطمه را جاگذاشته است و حالا در پی او به خانه بازگشته است که با فرد داعشی مواجه می شود. در حالی که تیم شناسایی وقتی وارد خانه شده اند جنازه دختربچه را یافته اند و آن را در حیاط خانه دفن کرده اند.
داستان نمایش بخوبی ساختار یک نمایش معمایی را دارد. بگونه ای که هیچ کنش و نشانه ای در داستان بدون دلیل نیست. در اینجا باز این سوال پیش می اید که چرا داعشی به آن خانه بازگشته است و چرا او خودش را تامر می نامد. جیب پاره داعشی و تکه پارچه سیاهی که در دستان دختربچه وجود داشته است تیم شناسایی را به این نتیجه می رساند که قاتل دختربچه همین داعشی است.
سعید، داعشی را خلاص می کند و لباس او را با خود می آورد. حال لباس او برای عملیات دیگری راهگشا است و این فکر را به ذهن آنها می رساند که با پوشیدن لباس داعشی از حلقه محاصره تک تیراندازها عبور کنند و خود را به مصطفی برسانند.
همانطور که اشار کردم هیچ چیزی در این نمایش بدون دلیل نیست. در واقع داستان فرعی تامر و خانواده اش در جهت داستان اصلی است. یعنی در ادامه هم جهت می شوند و برای موقعیت دراماتیک مصطفی راهگشا می شود. کش و قوس میان تامر و داعشی در نهایت به یک لباس سیاه باقیمانده از داعشی ختم می شود که وسیله ای است که یکی از موانع رسیدن به مصطفی را از سر راه بر داشته می شود. اما در عین حال کش و قوس میان داعشی و تامر و تشخیص هویت واقعی آن دو، ماجرایی معماگونه ایجاد می کند که نشانه های کشف این معما به خوبی کاشته شده است و ضمن اینکه این نشانه ها پیش روی چشم تماشاگران است این تیم چهار نفره است که علائم را در کنار یکدیگر قرار می دهند تا پازل معمایی هویت داعشی و تامر را کشف کنند. گویی که پاداش این کشف و یافتن قاتل دختربچه یک لباس داعشی است که آنها را به مصطفی می رساند.
«تعطیلات اخر هفته» نمایشی است که ۶۵ دقیقه به طول می انجامد. اما کنش پشت کنش و مانع پشت مانع و تلاش برای از پیش رو برداشتن موانع داستان را پیش می برد تا در نهایت به کنش نهایی ختم می شود. در این نمایش دو موقعیت ایجاد می شود. موقعیت دراماتیک مصطفی و عدم دسترسی به او و دیگری موقعیت معمایی هویت واقعی داعشی و تامر. موقعیت معمایی در دل موقعیت دراماتیک مصطفی گنجانده شده است. موقعیت معمایی مانعی است که با حل شدن آن ما را به موقیت بعدی پرتاب می کند.
ارسال دیدگاه