نگاهی به جشنواره فیلم کودکان و نوجوانان
۴ کاندید و یک جشنواره فیلم / با دبیر جشنواره کودک آشنا شویم
باز در آستانه برگزاری سی امین دوره جشنواره فیلم کودک و نوجوانان یکی از دغدغه های مسئولین انتخاب دبیر جشنواره است. شنیده ها حاکی از این است که ۴ نفر برای دبیری جشنواره فیلم کودکان نوجوانان کاندید شده اند. رسول صدرعاملی، علیرضا شجاع نوری، فرشته طائرپور و علیرضا تابش ۴ کاندیدای رسیدن به دبیری جشنواره فیلم کودکان نوجوانان هستند.
اصفهان به عنوان یک شهر فرهنگی با جاذبه های تاریخی در دنیا شناخته می شود. اما از دیر باز همواره جشنواره های مختلف هنری بخصوص فیلم در این شهر برگزار شده است که قدیمی ترین و با دوام ترین آنها جشنواره فیلم کودکان و نوجونان بوده است که استمرار برگزاری آن در یک دوره خاصی در شهر اصفهان سبب گشته بود که نام اصفهان برندی برای این جشنواره شود..
در اوایل دهه ۸۰ که در شهر اصفهان دانشجو بودم، زمان برگزاری این جشنواره شاهد شور و نشاط مردم شهر بودم و همواره در نیمه دوم سال، برگزاری جشنواره فیلم کودکان نوجوانان شکل خاصی به شهر می بخشید. ولی علیرغم اینکه جشنواره فیلم کودکان و نوجوانان به نام اصفهان گره خورده بود در یک تغییر جهت عجیب شهر همدان به عنوان میزبان جشنواره معرفی شد و بعد از برگزاری چند دوره از جشنواره در این شهر دوباره اصفهان میزبانی جشنواره را به دست گرفت.
نکته ای که در اینجا حائز اهمیت است این است که متاسفانه در طی چند سال اخیر جشنواره فیلم کودکان نوجوانان از جنبه های مختلف در شرایط مناسبی بسر نمی برد. زمان برگزاری جشنواره از مشکلات این جشنواره است که معمولا در نوسان است و هر زمان که شرایط فراهم شود جشنواره را برگزار می کنند. مشکل دیگر آن، شهر برگزاری جشنواره است که به دلیل عدم وجود ثبات در مدیریت یا عدم درک درست مدیران از شرایط و زیرمجموعه خود، سبب گشته است که جشنواره در چندین دوره به شهرهای مختلف پاسکاری شود.
جشنواره فیلم کودکان و نوجوانان که از سال ۱۳۶۱ تا سال ۱۳۹۳ در ۲۸دوره برگزار شده است، ۱۷ دوره در اصفهان، ۶ دوره تهران، ۴ دوره درهمدان و یک دوره درکرمان برگزار شده است. ممکن است که نظر مسئولینی که این عمل با نظر آنها انجام شده است به نوعی تمرکززدایی و یا ترویج فعالیتهای فرهنگی، هنری در شهرهای مختلف ایران باشد. ولی آنها مهمترین مشخصه یک جشنواره را که آن هم شهر برگزار کننده است را فراموش کرده اند. نگاهی گذرا به جشنواره های مختلف همین موضوع را نشان می دهد. مثلا جشنواره فیلم ونیز، مونیخ، برلین، کن، لوکارنو، تورنتو و ... هیچ گاه پیش نیامده است که شنیده شود احتمال این وجود دارد که جشنواره فیلم تورنتو امسال در مونترال برگزار شود؛ چون همین شهر مونترال یا سایر شهرهای کانادا جشنواره های هنری خود اعم از فیلم یا هر رشته دیگر را دارند و این شهر است که به آن جشنواره خاص اعتبار می بخشد و برای آن برند می شود نه جشنواره برای شهر. متاسفانه در ایران مسئولین درک درستی از این مسائل ندارند و حتی مشاورین و اطرافیان آنها هم نمی توانند این قضیه را برای آنها تفهیم کنند.
انتقال جشنواره از شهری به شهر دیگر موجب اعتبار یافتن آن شهر نمی شود بلکه فقط موجب کم اعتباری جشنواره و مهم تر، گم شدن نام و اعتبار جشنواره می شود. فرض کنید یک کارگردان یا تهیه کننده خارجی در همان سالهایی که جشنواره به همدان منتقل شده بود در آن سوی آبها در فضای مجازی نام جشنواره فیلم اصفهان را در فضای مجازی سرچ می کند. چه چیزی می یابد؟! احتمالا اطلاعات جشنواره مربوط به چند سال پیش را پیدا می کند و این گمانه را برای او پدید می آورد که جشنواره اصفهان چندین سال است که برگزار نمی شود. غافل از اینکه چون جشنواره به شهر دیگری انتقال داده شده است باید نام شهر دیگری را برای یافتن جشنواره جستجو کند. این سردرگمی در فضای مجازی و برای کابران ایرانی نیزهمچنان وجود دارد.
از این موضوع که عبور کنیم به مسئله دبیری جشنواره فیلم کودک می رسیم. پرواضح است که دبیریک جشنواره نقش اساسی در سیاست گذاری یک جشنواره دارد. البته این مورد درباره جشنواره های فیلم ایران بخصوص جشنواره فیلم کودکان نوجوانان مصداق ندارد. معمولا به دبیر جشنواره فیلم در ایران به دید یک شغل کاذب و زودگذر نگاه می شود. یک ماموریت زودگذر که معمولا کسی که آن وظیفه را می پذیرد به نیت فراهم کردن یک رزومه کاری آن را قبول می کند. احتمالا حق الزحمه ای دریافت می کند و چه بسا در دوره خود چند تغییر و تحول را ایجاد کند اما در دوره بعدی جشنواره که مسلما بدون حضور او برگزار می شود تغییرات اعمال شده در دوره پیشین حذف می شوند و تغییر و تحول تازه تر جایگزین می شود. نمونه این موارد را در طی سالیان برگزاری انواع جشنواره ها شاهد بوده ایم و آشکار است که جشنواره فیلم کودک نیز از این رویه مبرا نبوده است.
ولی ادامه دادن به این روند و پافشاری بر ادامه اشتباهات فقط سبب می شود که ۳۰ دوره برگزاری جشنواره فیلم کودک حال با فراز و نشیب هایش اعتبار آن خدشه دار شود؛ کمااینکه چنین نیز گشته است. یک راهکار ساده انتخاب یک دبیر جشنواره برای مدت طولانی است اما چون در مملکت ما همواره باید نظر مسئولین بالا دستی اعمال شود مسلما با تغییر یک مسئول می بایست تمام انتصاب های منتسب به او نیز برکنار شوند. اما شاید برای تمرین دموکراسی و نادیده گرفتن مصلحت اندیشی ها بتوان به دوره زمانی به طول عمر یک مدیر چشم دوخت. به گونه ای که عمر مسئولیت دبیرهای جشنواره های هنری بخصوص جشنواره فیلم کودکان نوجوانان به اندازه عمر مسئول مربوطه باشد نه اینکه فقط برای یک دوره و در یک سال باشد. در این حالت این امید وجود دارد که حداقل شاهد یک ثبات نسبی و هر چند کوتاه مدت در مدیریت جشنواره و برنامه های آن باشیم.
باز در آستانه برگزاری سی امین دوره جشنواره فیلم کودک و نوجوانان یکی از دغدغه های مسئولین انتخاب دبیر جشنواره است. شنیده ها حاکی از این است که ۴ نفر برای دبیری جشنواره فیلم کودکان نوجوانان کاندید شده اند. رسول صدرعاملی، علیرضا شجاع نوری، فرشته طائرپور و علیرضا تابش ۴ کاندیدای رسیدن به دبیری جشنواره فیلم کودکان نوجوانان هستند. با نگاهی به کارنامه ۴ کاندیدای محترم در می یابیم که ملاک برای کاندیدا شدن جهت احراز این مسئولیت در واقع میزان فعالیت های آنها در حوزه کودک و نوجوان بوده است. اما در این لیست ۴ نفره فقط یک نفر وجود دارد که سابقه ای در کار فیلمسازی چه کودک و چه غیر کودک نداشته است. اما به میزان زیادی مسئولیت های فراوان در حوزه های گوناگون برعهده داشته است.
چنین به نظر می رسد که مسئولین با بالا و پایین کردن قضیه در نهایت به سمت علیرضا تابش مدیرعامل بنیاد فارابی متمایل شده اند و همه چیز برای سپردن سکان هدایت جشنواره فیلم کودکان نوجوانان در دوره سی ام به این مدیر باسابقه فراهم شده است. اینکه چقدر علیرضا تابش می تواند در دوره سی ام جشنواره فیلم کودک موفق باشد اهمیت چندانی ندارد. جشنواره در کیفیت خود کف خاصی دارد که هر کس این مسئولیت را بپذیرد از عهده رسیدن به کف انتظارات بر می آید. اما سوال این است که چه زمانی شاهد ارتقای سطح کیفی جشنواره هم از لحاظ فیلم های حاضر در جشنواره و هم نظم و انظباط در مدیریت و برگزاری جشنواره خواهیم بود. که این مهم فقط در صورتی تحقق می یابد که شاهد باشیم یک نفر فرد آگاه به امورسینمایی و جشنواره های فیلم برای مدتی بیش از یک سال و یا دو سال دبیر جشنواره باشد تا بتواند برنامه های خود را در بلندمدت به نتیجه برساند. اگر نگاهی به گذشته بیاندازیم و جشنواره بین المللی فیلم تهران در دوران پیش از انقلاب را بخاطر بیاوریم عمده نوستالژی که در ذهن افراد ایجاد می کند حضور فیلمسازان بزرگ و آثارشان در چند دوره برگزاری جشنواره فیلم تهران است. حال این
سوال مطرح است در طی این ۲۸ دوره برگزاری جشنواره فیلم کودکان نوجوانان چه اتفاق خارق العاده ای برای جامعه فیلمسازی کشور و مخاطبان فیلم های کودک رخ داده است. آیا ما فقط یک جشنواره برگزار کرده ایم که بگوییم ما هم هستیم یا اینکه هدف خاصی داشته ایم که به آن رسیده ایم یا در آستانه رسیدن به آن هستیم. بعید است که ما هدف خاص و بلندمدتی از برگزاری جشنواره فیلم کودک داشته باشیم. اگر هدف داشتیم که جشنواره مرتب دست به دست نمی شد. اگر هدف داشتیم که باید امروزه کشور ایران را به عنوان یک قطب در فیلمسازی کودک در دنیا می شناختند. یا حداقل هر چند سال شاهد یک جرقه هایی در آسمان تاریک فیلم کودک بودیم.
می توان از همین امروز رویه ای دیگر در پیش گرفت و با بازنگری در شیوه برگزاری جشنواره و مرور دوره های گذشته اهداف تازه ای برای جشنواره فیلم کودک تعریف کرد.
وحید یگانه/
ارسال دیدگاه