یادداشت/
خانه را کتابخانه کنیم، دانش آموز را کتابخوان!
دانش آموزانی که در بستر خانواده های اهل کتاب پرورش می یابند، علاقه بیشتری به مطالعه کتاب از خود نشان می دهند.
به گزارش خبرنگار آموزش و پرورش پانا، تابستان همواره فرصت مغتنمی برای دانش آموزان است تا بیش از گذشته به مطالعه و کتابخوانی بپردازند و با فرهنگ کتابخوانی آشنا شوند. در این میان خانواده نقش بسیار مهمی ایفا می کند. در واقع دانش آموزانی که در بستر خانواده های اهل کتاب پرورش می یابند، علاقه بیشتری به مطالعه کتاب از خود نشان می دهند. در حال حاضر سرانه مطالعه در ایران بسیار ناچیز است و برای بهبود این وضعیت یکی از راهکارها تشویق و ایجاد انگیزه در میان کودکان و نوجوانان است.
در ابتدا باید گفت که کتاب و مطالعه عاملی برای شناخت و رشد دینی، فرهنگی، اخلاقی و اجتماعی دانش آموزان به شمار می رود و اگر خانواده راه های صحیح مطالعه و کتابخوانی را به کودک آموزش دهد و فرد از همان سنین کودکی به مطالعه عادت کند، به رشد اخلاقی خواهد رسید. همچنین مطالعه درست و اصولی سبب افزایش تفكر و خلاقیت و ضریب هوشی دانش آموزان می شود.خواندن كتاب ها و داستان های مختلف موجب شكل گیری ارزش های گوناگون در ذهن دانش آموز می شود،حساسیت او را رشد می دهد و احترام به دیگران در او شكل می گیرد.
از آنجایی که کتاب برای دانش آموزان به صورت یک نیاز شناخته شده درآمده است، خانواده ها باید به این نکته مهم توجه داشته باشند که تنها از راه مدرسه و کتاب های درسی نمی توان کودکان و نوجوانان را برای موفقیت در حل مشکلات گوناگون و پیچیده زندگی آماده ساخت. چرا که کتابها همواره مطالبی درباره زندگی اند، نه خود زندگی. این نوع کتابها کودکان را در حل مسائل و مشکلات شخصی در جهات مختلف کمک می کند، اطلاعات و آگاهی های آنها را درباره محیط گوناگون افزایش می دهد و ساعات فراغت و بیکاری آنان را پربارتر می کند. کودکان و نوجوانان با خواندن کتابها و نشریات، سازگاری عاطفی و اجتماعی خود را رشد و گسترش می دهند.
بررسی ها نشان می دهد که آمار دانش آموزان کتابخوان روزبهروز رو به کاهش است و این در حالی است که والدین و معلمان در جلوگیری از این روند، تاثیر چشمگیر دارند.بر اساس یک مطالعه تازه که توسط انتشارات کتاب کودک در آمریکا انجام شده است، در حال حاضر دانش آموزان نسبت به سالهای گذشته کمتر کتاب میخوانند و اغلب با انگیزههای تفریحی مثل نقاشی و دیدن عکسها به سراغ کتاب میروند.در این مطالعه که در سال ۲۰۱۴ روی بیش از هزار دانش آموز ۶ تا ۱۷ ساله انجام گرفت معلوم شد که تنها ۳۱ درصد از این دانش آموزان تقریبا روزانه کتاب میخوانند و انگیزهشان نیز تفریحی است در حالی که این آمار در چهار سال گذشته ۳۷ درصد بوده است.
کارشناسان تاکید دارند که والدین اگر عادت به کتابخوانی داشته باشند، این فعالیت فرهنگی نیز به کودکانشان انتقال می یابد. همچنین یافتهها نشان داده است در صورتی که والدین برای کودکانشان قبل از خواب کتاب بخوانند عادت به کتابخوانی در کودکان نهادینه میشود و تمایل آنها به کتابخوانی حتی در سنین بالاتر نیز افرایش مییابد.
این تحقیقات در عین حال نشان داد دانش آموزانی که علاقه زیادی به کتاب خواندن داشتند در خانوادههایی با والدین کتابخوان و پر از کتاب متولد شدهاند. بنابراین در کنار خواندن کتاب برای کودکان، ترویج عادت کتابخوانی در خانواده نیز بر کودکان تاثیر مفید دارد.کارشناسان دانشگاه بوستون و شیکاگوی آمریکا نیز برای بهبود عادت کتابخوانی در کودکان به معلمان توصیه میکنند که ساعتهایی را طول برگزاری کلاسهای درس به کتاب خواندن برای دانشآموزان اختصاص دهند.
برنامه ریزی برای توسعه کتابخوانی باید دقیق و مناسب انتخاب شود. ایجاد امکانات مناسب در منزل، تشویق فرزندان به مطالعه، تهیه کتابها و مجلات مفید برای کودکان و دادن جایگاه خاص به مقوله کتاب و مطالعه درخانه از جمله اقداماتی است که میتواند در ایجاد انگیزه مطالعه در کودکان مؤثرباشد. همچنین انتخاب کتاب مناسب برای کودکان، قصه گویی و کتابخوانی، آشنا کردن کودکان با مشاهیر ادب و هنر و ایجاد کتابخانه خانگی را از راهکارهای علاقه مند کردن به مطالعه دانست.
علاوه بر همه این ها مطالعه باعث پیشرفت تحصیلی می شود.مطالعه غیر درسی،باعث بالا رفتن سطح فكر و فعال شدن ذهن دانش آموزان خواهد شد.وقتی سطح فكر دانش آموزی بالا رفت و ذهن او فعال شد،امكان فراگیری درس های مدرسه برایش بهتر فراهم می شود.یعنی ذهن او آمادگی بیشتری را برای یادگیری ریاضی،ادبیات،تاریخ و… خواهد داشت و این مطلبی است كه تجربه آن را بارها ثابت كرده است.
آنچه حائز اهمیت این است که خانواده ها نباید از این نکته غافل شوند که كتابخوانی راهی برای شناخت الگوهاست.كودكان و نوجوانان برای موفقیت در زندگی،به الگوهای رفتاری نیازمندند.وجود حس همانند سازی در كودكان و نوجوانان و نیاز آنها به الگوهای رفتاری،ایجاب می كند كه به الگوهای شایسته ای دسترسی داشته باشند تا بدین وسیله شخصیت و رفتار خود را تشكیل دهند.الگوهایی كه به وسیله ی كتاب معرفی می شوند،نقش مهمی را در شكل دادن به شخصیت كودكان و نوجوانان ایفا می كنند.به لحاظ تاثیری كه الگوهای برجسته ی اخلاقی در شخصیت نوجوانان و جوانان دارد،مطالعه ی زندگینامه ی بزرگان و مشاهیر و فرزانگان می تواند بسیار مؤثر واقع شود.
در پایان باید توجه داشت كه عادت به مطالعه امری ذاتی و خصلتی نیست بلکه تحقیقات گسترده ای که در حوزه تعلیم و تربیت صورت گرفته است، نشان می دهد كه عادت به مطالعه یك امر اكتسابی است.یعنی همان طور كه یك كودك،خواندن و نوشتن را یاد می گیرد،می تواند مطالعه را هم بیاموزد.پس باید روش مطالعه را به او آموخت و او را به خواندن عادت داد. کودکان شنیدن و حرف زدن را به طور تقلیدی و خود به خود یاد می گیرند، اما خواندن و نوشتن را باید با برنامه و آگاهانه به آنها آموزش داد. بدون شک نخست، کودکان باید مهارت های شنیدن و حرف زدن را به عنوان ارکان سمعی زبان آموزی کسب کنند، آنگاه به آموزش خواندن و نوشتن به منزله ارکان بصری بپردازند.
شکوفه غیوری
ارسال دیدگاه