ایرج راد در گفت و گو با پانا:

منتقد باید نسبت به جامعیت هنر اطلاعات داشته باشد

ایرج راد ضمن تأکید بر جایگاه نقد در رسانه گفت: منتقد باید نسبت به جامعیت هنر اطلاعات داشته باشد.

کد مطلب: ۵۱۵۰۰۳
لینک کوتاه کپی شد

ایرج راد، بازیگر تئاتر، سینما و تلویزیون که این روزها، در نمایش «راپورت های شبانۀ دکتر مصدق» به نویسندگی و کارگردانی اصغر خلیلی، در تالار وحدت به ایفای نقش می پردازد، در گفت و گو با خبرنگار فرهنگی و هنری خبرگزاری پانا، پیرامون حضورش در این اثر گفت: پس از مطالعۀ متن نمایش «راپورت های شبانۀ دکتر مصدق»، دریافتم که این اثر نگاهی به بخشی از زندگی دکتر مصدق و مسائل و اتفاقات ۲۸ مرداد و کودتای ۲۸ مرداد دارد، ضمن این که وارد مسائل حاشیه ای و مسائل سیاسی خاص به صورت جناجی نشده است که می توان فت این اثر به گونه ای تنظیم شده است که جناح های سیاسی را نه تأیید و نه رد کرده است.

وی در ادامه، ضمن تأکید بر این امر که «راپورت های شبانۀ دکتر مصدق» بدون هر حاشیه ای در ارتباط با جناح های سیاسی صرفاً به کودتای ۲۸ مرداد با شکل دهی عوامل خارجی در ایران صورت گرفته است، پرداخته است، ادامه داد: نگاه این اثر بیشتر به این سمت بوده است و سعی دارد تا با پرداختن به این که کریمت روزولت به ایران می آید و برنامه اش این است که به نوعی تلاش دارد تا این کودتا را به راه بیندازد، روایت خود را پیش ببرد.

راد در ادامه، با اشاره به جریان کودتای ۲۸ مرداد در ایران، افزود: آن گونه که روایت این نمایش به خوبی نشان می دهد، عوامل انگلیس و آمریکا مشترکاً و متحداً در خصوص ایجاد کودتا در ایرا دخالت داشتند و حتی به خوبی دیده می شود که روزولت مبالغی را در سفرش به ایران با خود به همراه آورده است و در این راه هزینه می کند تا بتواند اهداف کودتا را پیش ببرد.

وی که در این اثر در نقش روزولت به روی صحنه می رود، پیرامون شخصیت روزولت و ضمن تأکید بر این امر که روزولت از نظر شخصیتی دست به کارهای مختلفی در ارتباط با مسائل جاسوسی و سیاسی زده است و در مسائلی از این قبیل پشتوانه ای دارد و شناختی نسبت به خود فضای کنونی آن دوران، به ویژه فضای اجتماعی و فضای سیاسی داشته است، اظهار داشت: طبیعتاً سعی روزولت در ایران بر این برنامه ریزی است که کودتا شکل و صورت بگیرد.

این بازیگر با سابقۀ تئاتر در ایران خاطر نشان کرد: پیرامون بحث فنی و ساختاری داستان در این نمایشنامه و طبیعتاً مسائل مختلفی که پیرامون اجرا وجود دارد که باید، بیشتر خود کارگردان اثر می تواند توضیح دهد که چه نگاهی خارج از این مسائل نسبت به طراحی و اجرای این کار و هماهنگ کردن صحنه های وجود خواهد داشت.

راد پیرامون ایفای نقشش در این اثر نیز، گفت: من در دو صحنه بیشتر در این نمایش نیستم، یکی صحنه ای هست که گفتگویی با سرلشگر زاهدی و یکی از برداران رشیدیان در مورد طرح و مسألۀ کودتا دارد و صحنۀ بعد هم صحنه ای است که طراحان کودتا، آن گونه که می خواستند از آن نتیجه نگرفته اند و در شب هنگام بیست و دوم مرداد ماه آن اتفاقی که می باید برایشان می افتاد، رخ نداد و حال در ادامۀ این روند، کودتا شکست خورده و به نتیجه نرسیده است و دست اندرکاران و برنامه ریزان آن طرح و برنامه ریزی می کنند برای این که از این وضعیت بتواند حداکثر استفاده را بکنند تا این کودتا پیش برود و در این زمینه موفق شود.

این بازیگر که از سال ۱۳۴۲ بر روی صحنۀ تئاتر ایفای نقش کرده است، بازی کردن در کنار بازگران جوان و تازه کار در عرصل تئاتر را تجربه ای متفاوت با سایر آثارش برشمرده و در این راستا، افزود: برای خود من ایفای نقش در کنار بازیگران جوان تئاتر سرزمینم تجربۀ متفاوتی با همۀ کارهای گذشتۀ من است و پیرامون حضور در این اثر نیز باید بگویم که، من فکر کردم که ببینیم حالا با جوان ها هم کار می کنم که ببینیم نوع کار کردن و برنامه ریزی این عزیزان چگونه است و به چه شکل کار را پیش می برند و ارتباطات و مسائل آن ها چیست؟

وی که از سال ۱۳۴۶ در مجموعه های تلویزیونی به ایفای نقش پرداخته است، پیرامون شخصیت دست اندرکاران حوزۀ هنرهای نمایشی نیز اظهار داشت: تئاتر در جامعۀ ما جایگاهی خاص دارد که باید از یک دیسیپلین و نظم خاص برخوردار باشد.

هنر زمانی پاسخگو است که به خلاقیت لازم برای خلق لحظه ها برسد

راد در ادامه، حضور در تمرینات منسجم و منظم و وجود احساس مسئولیت در حوزۀ تئاتر را از مهم ترین ویژگی های یک بازیگر برشمرده و بر همین اساس، تصریح کرد: فردی که به هر نحو بر روی صحنۀ تئاتر پا می گذارد باید احساس مسئولیت کامل نسبت به نقش و گروه تئاتر داشته باشد و باید با تمام وجود و احساس مسئولیتش بتواند این بار را به دوش بکشد و اگر خارج از این باشد، در حقیقت تئاتر، آن کاری را که باید بکند و آن تأثیری که باید روی تماشاگر بگذارد، نمی گذارد.

بازیگر نقش «روزولت» تئاتر «راپورت های شبانۀ دکتر مصدق» اثر اصغر خلیلی در ادامه، ضمن تأکید بر خلاقیت در هنر، یادآورد شد: چه از نظر مسألۀ محتوایی و چه از نظر شکل اجرایی، محتوایی و خلاق قضیه، طبیعتاً هنر زمانی پاسخگو است که به آن خلاقیت لازم برای خلق لحظه ها و کلیت لازم برای یک اثر نمایشی به آن برسد.

باید دیسیپلین، راه و روش تمرینات و کار تئاتر باید در نظر گرفته شود

وی عدم وجود معیارها و خصلت های استاندارد تئاتر در آثار نمایشی را یکی از بارزترین ایرادات موجود در صحنۀ نمایش دانسته و در همین راستا، ضمن تأکید بر این امر که صرف اجرای تئاتر برای وقت گذارانی یک ضعف است، تأکید کرد: اگر ما صرفاً ما فقط نگاهی داشته باشیم به این که بخواهیم یک کاری را اجرا کنیم، ولی در آن معیار ها، خصلت ها و آن وقت گذاشتن های لازم وجود نداشته باشد و با آن جدی برخورد نکنیم، به اعتقاد من این یک ضعف است و حتماً باید در این زمینه بازنگری شود تا مسألۀ دیسیپلین، راه و روش تمرینات و کار تئاتر باید در نظر گرفته شود چرا که تا به سرانجام رسیدن یک اثر نمایشی برای عرضۀ به تماشاگر این ویژگی ها را باید به صورت دقیق با دقت کامل در نظر گرفت.

این بازیگر تئاتر، که در سال ۱۳۴۶ در تئاتر «ایستگاه» اثر «سعید سلطان پور»به ایفای نقش پرداخته است، پیرامون تفاوت های بارز دست اندرکاران حوزۀ هنر های نمایشی آن زمان با عصر حاضر، گفت: کار کردن در حوزۀ تئاتر برای بزرگان تئاتر از جایگاهی ویژه و ارزشی برخوردار بود و این یعنی این که از سر تفنن و باری به هر جهت به تئاتر نگاه نمی کردند، بلکه تئاتر برایشان از یک جنبۀ اساسی فرهنگی و هنری جامع برخوردار بوده است و با احساس مسئولیت کامل نسبت به یک پدیدۀ این چنینی به آن نگاه می کردند.

در گذشته تمام دغدغه و نگاه این بود که یک اثر با ارزش را به روی صحنه بیاورند

راد ادامه داد: به همین دلایل دست اندرکاران حوزۀ هنرهای نمایشی در گذشته، زحمات فراوانی را برای تولید یک اثر نمایشی متحمل می شدند و گروه نیز در کنار آن ها، زحمات فراوانی را تحت رهبری یک کارگردان مانند حمید سمندریان متحمل می شد و آن جمعی که در کنار هم دیگر قرار می گرفتند و تمام دغدغه و نگاهشان این بود که بتوانند یک اثر با ارزش را به روی صحنه بیاورند و تا آنجایی که از دستشان بر می آید در این زمینه کوتاهی نکنند.

این بازیگر خاطر نشان کرد: این ها زمینه های تأثیر گذار یک اثر هنری است که می تواند آن شخص هنرمند را در نوع، نگاه و سبک کار، شیوۀ کاری که انجام می دهد، با دیگران متفاوت ظاهر کند و همین طور احساس مسئولیت و آن عشق و علاقه و انگیزه ای که تمام وجود خود را در کار قرار دادن، از ویژگی های مهمی است که باید یک بازیگر همواره مد نظر داشته باشد، چرا که تمام کسانی که نامشان ماندگار شده است و تا به امروز کارهای ماندگار کرده اند، در حقیقت، با این خصوصیات و خصلت ها روبرو بوده اند و با این شکل کار کرده اند.

منتقد باید نسبه به جامعیت هنر اطلاعات داشته باشد

وی در ادامه ضمن تأکید بر جایگاه ویژۀ نقد در عرصۀ هنرهای نمایشی، گفت: نقد جایگاه ویژه خود را دارد و می تواند بسیار تأثیر گذار باشد، کما این که منتقدان بسیار بزرگی در دنیا با اعتبارهای خاصی وجود دارند.

راد ادامه داد: در عرصه های مختلف، چه تئاتر، چه سینما، چه کتاب، چه شعر، چه نقاشی، چه موسیقی، در هر کدام از هنرها، کسی که در این حیطه قدم می گذارد؛ به اعتقاد من باید از یک آگاهی و آشنایی کامل نسبت به خود جامعیت این هنر آشنایی کامل داشته باشد.

وی که در سال ۱۳۹۱ در مجموعۀ «دختران هوا» در مقابل دوربین سعید سهیلی زاده به ایفای نقش پرداخته است، یادآور شد: منتقد باید از هنر باید شناخت داشته باشد، باید اولاً بداند که نحوه و تعریف نقد چیست، و بعد از تعریف نقد، در موردی که دارد قلم می زند و نقد می کند تخصص داشته باشد.

منتقد تئاتر باید نسبت به مسائل تئوری وعملی تئاتر آشنایی داشته باشد

راد ضمن تأکید بر این که منتقد، باید کاملاً نسبت به هنری که می خواهد آن را نقد کند از شکل های و زوایای مختلف از جمله مطالعه، دیدن های فراوان به صورت مو شکافانه با بررسی های جامع، اشراف داشته باشد، گفت: منتقد تئاتر باید نسبت به مسائل تئوری وعملی تئاتر آشنایی داشته باشد که بتواند یک متن جامع و کامل بنویسد، و الا تعریف کردن این که مثلاً قصۀ نمایشنامه چه چیزی هست و بعد این که در نهایت چیزی بگویند که آره، فلانی خوب بازی کرد، آن یکی بد نبود و فلانی جوری دیگر، در حوزۀ نقد قرار نمی گیرد، چرا که هر کس به این شکل و به صورت سلیقه ای هم به قضایا نگاه کند، می تواند به راحتی با واژه های خوب و بد پیرامون آثار نمایشی نظر بدهد.

نقد باید جامع و تحلیل گرایانه باشد

وی جامعیت و تحلیل گرایانه بودن را از مهم ترین ویژگی های نقد سازنده بر شمرده و در ادامۀ این بحث، ضمن تأکید بر این امر که در نهایت، نقد باید به دو مورد کمک کند، افزود: اولین کمک نقد این است که یک هنرمند را نسبت به اثر خود و کاری که کرده است بیشتر آگاه کند و خصوصیت های مثبت و خوب را، با منطق و با دلیل بیشتر گوش زد کند و آن بخش هایی را که به هر حال بازدارنده است و خوب نیست، آن ها را هم با شناخت کامل و دلایل کامل بتواند ارائه کند و الا همین مدل بد بود و خوب بود دیگر شکل نقد پیدا نمی کند؛ حالا از نمایشنامه گرفته، تا طراحی صحنه، کار بازیگران، کار کارگردان و مسائل مختلفی که در این حیطه هست.

بازیگر مجموعۀ «افسون» سید جواد هاشمی که در سال ۱۳۸۱ به سفارش شبکۀ تهران تولید شده است، در ادامه ضمن تأکید بر این امر که منتقد باید نسبت به همۀ زمینه های نقد آگاه و آشنا باشد و بتواند نقدی را عرضه کند که این نقد هم برای خود هنرمندان و هم برای علاقه مندان و دوستداران و مخاطبان هنر نمایش اثرگذار باشد، اظهار داشت: نقد باید بتواند تأثیر خود را بگذارد و دید، تفکر و نگاه تماشاگران را نسبت به یک اثر هنری، ارتقاء ببخشد.

آموزش در درجۀ اول قرار دارد

وی در پایان موازی بودن و در کنار هم قرار گرفتن دانش و معلومات آکادمیک و استفاده از نقد های به روز در حوزۀ تئاتر را دو بال برای پرواز در آسمان موفقیت یک بازیگر بر شمرده و بر همین اساس، یادآور شد: هم اطلاعاتی که از طریق آموزش و هم اطلاعاتی که از طریق نقد به دست اندرکاران عرصۀ هنرهای نمایشی منتقل می شود بسیار مهم است.

راد ادامه داد: آموزش در درجۀ اول قرار دارد و آموزش و بدون این که در این زمینه ای که دارد کار می کند، مطالعاتی نداشته باشد، کاری نکرده باشد و آموزشی ندیده باشد، دیگر اصلاً جای بحث ندارد، آن حتما باید وجود داشته باشد، اما مکمل بر جریان کاری هنری طبیعتاً نقد بسیار می تواند اثر گذار باشد.

مروری بر رزومۀ کاری ایرج راد و «راپورت های شبانۀ دکتر مصدق»

ایرج راد با نام اصلی اکبر حسنی راد (۱۳۲۴ - ) بازیگر تآتر، سینما و تلویزیون ایرانی. او دارای کارشناسی نمایش از دانشکده هنرهای زیبا، دانشگاه تهران ،کارشناسی ارشد کارگردانی تئاتر از دانشگاه کاردیف ولز و عنوان درجه یک هنری از شورای ارزشیابی هنرمندان کشور می باشد. شروع فعالیت ایرج راد از سال های اول دبیرستان با اجراهایی برای کودکان در سال ۱۳۳۷ و گذراندن یک دوره فن بیان و تئاتر در کلاس خانم مهین دیهیم در سال ۱۳۳۸ بوده است. او در فروردین ۱۳۸۷ به عنوان مدیر عامل خانه تئاتر انتخاب شده است.

فرهاد آئیش، ایرج راد، خسرو احمدی، رضا بهبودی، رویا میرعلمی، نرگس محمدی، علیرضا آرا، علی نیکزاد، پیمان شیخی، منوچهر علیپور، خسرو امیری، علیرضا زمانی‌نسب، حمیدرضا کاظمی‌پور، نگین ابدالی، یزدان منصوری و تعداد دیگری از هنرمندان تئاتر بازیگران «راپورت های شبانه دکتر مصدق» هستند.

همچنین اصغر خلیلی طراح‌ صحنه، پیمان شیخی مدیر اجرایی، محمدرضا منصوری آواز و موسیقی، مهراد نوبخت‌پور تنظیم‌کننده قطعات موسیقی، الهام شعبانی طراح لباس، ماریا حاجیها طراح گریم، متین سلیمی پژوهش سیاسی، حیدر رضایی دستیار کارگردان و برنامه‌ریز، شیوا دیناروند دستیار دوم کارگردان، مهدی آشنا عکاس، مهرانگیز قهرمانی مدیر روابط عمومی، مریم سلیمی روابط بین الملل، یحیی پاکدل گرافیک، سینا پاکدل تصویربرداری، علیرضا شمدانی مدیر تولید دیگر عوامل اجرایی این نمایش‌اند.

نمایش «راپورت‌های شبانه دکتر مصدق» به نویسندگی و کارگردانی اصغر خلیلی از ۲۰ تیرماه ساعت ۱۸ به مدت ۱۰۰ دقیقه در تالار وحدت به صحنه می‌رود.


ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار