/نگاهی به فعالیت هنری آقای بازیگر سینمای ایران/

بازی احساسی از جلوه های بازیگری انتظامی/خجالت بازیگر ˝چهل سالگی˝ از بازی در سینما

خبرگزاری پانا: با گاو؛ بازی احساسی جزو جلوه های بازیگری انتظامی درآمد؛ احساسی که گاه با حرکت دست ها و اغلب در چشم های دریده و از حدقه بیرون زده او متجلی می شود.

کد مطلب: ۵۰۸۷۰
لینک کوتاه کپی شد

به گزارش خبرنگار فرهنگی پانا، عزت‌الله انتظامی از معدود افرادی است که نام خانوادگی اش را از مادرش گرفته است. در سال هایی که تمام عشق و علاقه انتظامی تئاتر بود، به تعبیر خودش، تئاتر «با وجود بزرگانی چون عبدالحسین نوشین در اوج بود و استقبال پرشور مردم را هم داشت»، و سینما پس از یک دوره گذار ده ساله قدم آهسته می رفت، او در صحنه کوتاهی از نخستین فیلم «اپیزود یک» سینمای ایران با نام واریته بهار (۱۳۲۸) بازی کرد. کارگردان فیلم، پرویز خطیبی، از دوستان نزدیک انتظامی بود که پیش از این «پیس» واریته بهار را روی «سن» تئاتر اجرا کرده بود و در دهه ۱۳۲۰، که انتظامی پیش پرده خوان تماشاخانه کشور و فرهنگ بود، تصنیف های سیاسی و اجتماعی پیش پرده ها را می سرود.

انتظامی سال ۱۳۲۳ به آلمان رفت و در مدرسه شبانه تئاتر و سینمای هانوفر به تحصیل پرداخت. سال ۱۳۳۷ به ایران بازگشت و در این سال ها محمدعلی جعفری، از شاگردان و دوستان قدیمی نوشین، جای استادش را گرفته بود، و اگر تئاتر ایران کماکان در اوج بود، سینما وضع بی رونق سال های پس از فترت را نداشت.

انتظامی به پیشنهاد دکتر کوشان برای بازی در یکی از فیلم های «پارس فیلم» قراردادی به مبلغ چهار هزار تومان بست، اما وقتی با کنجکاوی دریافت بازیگر نقش زن فیلم یکی از خواننده های مشهور کاباره است، قرارداد را فسخ کرد. به گفته خودش نمی خواست با چنین شروعی آینده اش را خراب کند، به خصوص که زمینه های مناسب تری هم برای کار وجود داشت؛ مثل تهیه مجموعه های مستند برای وزارت بهداری، بازی در تئاتر و اجرای نمایش های زنده در تلویزیون.

نمایش های تلویزیونی ده و سه دقیقه، خانه اجاره ای، ترس از جریمه، طناب، صبح آفتابی، پنجه، قایق سرنوشت، پزشک دهکده کوکونیان، ویلای یوکا، الماس سکه، موش آدم ها و بیم و امید حاصل این دوره است.

در این سال ها وضع برنامه های کانال سوم تلویزیون چنان بود که مردم شب های چهارشنبه منتظر می ماندند تا برنامه تئاتر هنرهای د راماتیک را ببینند. اجرای این برنامه ها در تلویزیون تا اسفند ۱۳۴۵ ادامه یافت، و پس از آن انتظامی نمایش های مشهوری چون خانه روشنی، آی با کلاه و آی بی کلاه، بلبل سرگشته، سلطان مار، پرواربندان، کرگدن، بازرس، بنگاه تئاترال، زن اجتماعی و پنجره را روی صحنه تئاتر اجرا کرد.

نمایش زنده تلویزیونی گاو در اردیبهشت ۱۳۴۴ به کارگردانی جعفر والی اجرا شد. انتظامی برای ایفای نقش «مش حسن» و لحظه هایی که خود را گاو مش حسن می پندارد پانزده روز به محلات رفت تا در طویله ای روی گاو مردی روستایی مطالعه کند؛ این که حالت چشم ها و نگاه کردنش چه طور است، چه گونه نشخوار می کند و با وقار و طمأنینه راه می رود. داریوش مهرجویی فیلم گاو (۱۳۴۸) را پس از موفقیت این نمایش تلویزیونی و نقدهای مثبتی که درباره آن نوشته شده بود با حضور همان بازیگران ساخت، و انتظامی و سایر بازیگران که تمرین های لازم را داشتند فقط کوشیدند کارشان «محکم تر» از نمایش تلویزیونی بشود، که شد.

با گاو؛ بازی احساسی جزو جلوه های بازیگری انتظامی درآمد؛ احساسی که گاه با حرکت دست ها و اغلب در چشم های دریده و از حدقه بیرون زده او متجلی می شود، بروز و جلوه احساس در چشم ها در فیلم های آقای هالو (داریوش مهرجویی، ۱۳۴۹)، بی تا (هژیر داریوش، ۱۳۵۰)، ستارخان (علی حاتمی، ۱۳۵۱)، صادق کرده (ناصر تقوایی، ۱۳۵۱)، حاجی واشنگتن (علی حاتمی، ۱۳۶۱)، کمال الملک (علی حاتمی، ۱۳۶۳)، شیر سنگی (مسعود جعفری جوزانی، ۱۳۶۶)، ناصرالدین شماه آکتور سینما (محسن مخملباف، ۱۳۷۰) و خانه خلوت (مهدی صباغ زاده، ۱۳۷۱) جذاب تر و سینمایی تر از حرکات دست های او در فیلم های قیامت عشق (هوشنگ حسامی، ۱۳۵۲)، شیر خفته (اسماعیل کوشان، ۱۳۵۵)، ملکوت (خسرو هریتاش، ۱۳۵۵)، این گروه محکومین (هادی صابر، ۱۳۵۶)، خانه عنکبوت (علی رضا داودنژاد، ۱۳۶۲)، گراند سینما (حسن هدایت، ۱۳۶۸)، سایه خیال (حسین دلیر، ۱۳۷۰) و بازیچه (تورج منصوری، ۱۳۷۳) است.

این ها فیلم هایی هستند که اتفاقاً خود انتظامی هم با تعبیرهای مختلفی از بازی در آنها اظهار نارضایتی کرده است: «ملامتم کردند که آخر این چه فیلمی است تو بازی کرده ای؟» (شیر خفته)؛ «چیزی از فیلم به جز آن یکی دو عکسی که فرمان آرا داد ندیده بودم، وقتی هم که دیدم، کاری نبود که از آن دفاع کنم». (ملکوت)؛ «فیلمی شد هشلهف. آن کاراکتری که فکر کردم از کار در نیامد». (این گروه محکومین)؛ «ساختار فیلم و روش کارگردانی مانع شد بازی خوبی از ما ارائه شود». (خانه عنکبوت)؛ «در اصل هم از بازی در آن راضی نبودم». (سایه خیال)؛ و «هر طور بود ساختیم تا زودتر تمام شود. روز و شب انتظار می کشیدم که فیلم برداری هر چه زودتر تمام شود و سرو ته کار هم بیاید». (بازیچه).

انتظامی به خاطر بازی در گاو و چند فیلم دیگرش، و به خاطر دقت و توجهی که در انتخاب نقش هایش دارد (هرچند این دقت و توجه گاهی نتیجه مطلوبی به بار نیاورده)، یکی از چهره های شاخص سینمای ایران محسوب می شود. او مقام «آقای بازیگر» سینمای ایران را به خود اختصاص داده و در شانزدهمین جشنواره فیلم فجر (۱۳۷۶) در بخش «بزرگداشت» با مروری بر تعدادی از فیلم هایش مورد تجلیل قرار گرفت.

انتظامی در چند دوره جشنواره فیلم فجر برای بازی در فیلم های گراند سینما و روز فرشته موفق به دریافت سیمرغ بلورین شده و برای بازی در فیلم های ناصرالدین شاه آکتور سینما و خانه خلوت تقدیرنامه دریافت کرده است. او همچنین در «سومین جشنواره سیما» (۱۳۸۰) مورد تقدیر قرار گرفت.

چهل سالگی انتظامی در بیست و هشتمین جشنواره فجر آخرین فعالیت آقای بازیگر سینمای ایران است چرا که از نظر انتظامی بازی در این سینما خجالت آور است؛ وی در پاسخ به این سئوال که آیا پیشنهاد بازی جدیدی داشته‌اید یا خیر، گفت: «پیشنهادهای زیادی داشته‌ام، اما سناریوها خیلی سطحی و ضعیف هستند و آدم خجالت می‌کشد که در آن‌ها بازی کند. من در تمام طول عمرم ‌در چنین سناریوهایی بازی نکرده‌‌ام. از این به بعد هم بازی نمی‌کنم.»

ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار