نگاهی به فیلم «ابد ویک روز»

بازگشت به نقطه صفر

فیلم و پرده سینما فرصتی است که می توان زوایای پنهان و مغفول مانده را دید. می توان دید که یک خانواده محروم و پایین شهری که با معضل اعتیاد دست و پنجه نرم می کنند؛ آرزوی یک زندگی معمولی و حداقلی را دارند. آرزوی آنها رسیدن به نقطه صفر است و برای رسیدن به آن تلاش می کنند اما هربار یک نیروی بازدارنده مانع آنها در رسیدن به نقطه متعالی می گردد. این روایتی ساده از فیلم «ابد و یک روز» است.

کد مطلب: ۴۸۹۱۴۲
لینک کوتاه کپی شد

به گزارش خبرنگار فرهنگی پانا؛ معضلات اجتماعی زیادی هستند که مخاطب از طریق رسانه های مکتوب با آنها مواجه می شود اما واکنش چندانی در قبال آن ندارد. حتی اگر گزارشات از واقعه دارای نکات ناراحت کننده ای باشد، مدت ماندگاری آن در اذهان بسان روزهایی است که آن واقعه در صدر اخبار باشد؛ بعد از آن همه چیز فراموش می شود و کوچکترین نشان از آن را شاید در آرشیو بعضی از رسانه ها بتوان یافت. شاید هرگز گزارش های رسانه های مکتوب نتوانند زوایای مختلف یک معضل اجتماعی مانند اعتیاد را بیان کند. موردی که ممکن است در کتاب های داستانی بتوان یافت، که آن نیز مخاطبان خاص خود را دارد و هرگز نمی توان مخاطبان گسترده ای را برای آن متصور شد. شاید به همین دلیل است که مخاطبان عام رسانه ها چندان آشنایی با وجوه مختلف یک معتاد و مشکلاتی که شخص معتاد و خانواده اش با آن مواجه هستند را ندارند. اما فیلم و پرده سینما فرصتی است که می توان این زوایای پنهان و مغفول مانده را دید. می توان دید که یک خانواده محروم و پایین شهری که با معضل اعتیاد دست و پنجه نرم می کنند؛ آرزوی یک زندگی معمولی و حداقلی را دارند. آرزوی آنها رسیدن به نقطه صفر است و برای رسیدن به آن تلاش می کنند اما هربار یک نیروی بازدارنده مانع آنها در رسیدن به نقطه متعالی می گردد. این روایتی ساده از فیلم «ابد و یک روز» است.

«ابد و یک روز» روایتی چند سویه از شخصیت هایی است که هر کدام به نوعی با مسئله اعتیاد و آسیب های آن درگیر هستند. سمیه دختر کوچک خانواده در آستانه ازدواج با یک جوان افغان است. ازطرفی مرتضی که مدتی است اعتیاد را ترک کرده است، درصدد تغییر در زندگی خانواده است. آنها محسن برادر کوچکترشان را به کمپ فرستاده اند. اما محسن از کمپ فرار می کند و بهانه آن را مانع شدن ازدواج سمیه می داند.
فیلم از چندین خرده روایت تشکیل شده است. روایت نوید و وابستگی او به سمیه، روایت محسن و احترام و علاقه به خواهرش سمیه، روایت لیلا و تلاش برای استقلال مالی و کشمکش پنهان با سمیه، روایت مادر و رفتارش در قبال مصرف مواد مخدر توسط محسن، و روایت مرتضی و تلاش برای تغییر روند زندگی خانواده و واکنش هایش در قبال محسن، سمیه ، مادر و ... کل این خرده روایت ها حول سمیه به عنوان محور اصلی داستان می گردد. سمیه شخصیتی تعیین کننده و نقطه اتکایی برای سایر شخصیت هاست که بود و نبود او می تواند سرنوشت سایرین را تغییر دهد. ضعف شخصیت و عدم اعتماد بنفس در دو شخصیت محسن و نوید سبب وابستگی شدید این دو به خواهرشان گشته است. و سمیه را در موقعیتی قرار داده است که میان انتخاب برای زندگی خود و ماندن و سروسامان دادن به زندگی برادرانش یکی را انتخاب کند. از طرفی انتخاب یک جوان افغان برای همسری، نقطه ضعفی است برای سمیه که محسن نیز بارها آن را گوشزد می کند. ازدواج با جوان افغان و رفتن به افغانستان بر اشتباه بودن تصمیم سمیه می افزاید. اما موقعیت مالی برتر جوان افغان خود نکته ای وسوسه کننده برای مرتضی و همچنین رضایت نسبی برخی از اعضای خانواده به این ازدواج است.
فیلم شخصیت هایش را در یک مرداب قرار می دهد. خانه ای که در آن زندگی می کنند، مردابی است که هر کدام از آدم هایش بنا بر کیفیتی که دارند آلوده شده اند. مرتضی می خواهد که سمیه از این خانه برود. تا در بیرون از این مرداب بتواند دست سایرین را که در مرداب گرفتار شده اند را بگیرد و آنها را برهاند. اما سمیه بر خلاف حرف مرتضی که می گوید «هر کس از این خانه برود و برگردد از سگ کمتر است» اما دوباره به خانه برمی گردد. برای او رفتن از خانه و ازدواج با پسری که به او علاقه ندارد، گرفتاری بزرگتری از ماندن در این خانه ای است که شرایط بغرنجی دارد.
سمیه به نوید قول می دهد که خانواده را ترک نکند و همه آنچه پیش آمده و پیش می آید را وسیله ای برای تلنگر زدن به خانواده می داند. اما آنچه سمیه اندیشیده بود و نقشه آن را کشیده بود بر خلاف پیش بینی او رخ می دهد. شناسنامه گمشده سمیه پیدا می شود و مشخص می شود که حال خوب مرتضی و اوضاع بهبود یافته مالی او در گرو ازدواج سمیه با پسر افغان است؛ در چنین شرایطی تمام درها بسوی سمیه بسته می شود و تنها یک در برروی او باز می ماند و آن رفتن از خانه و ازدواج با پسرافغان است. بازگشت سمیه به خانه پشت پا زدن به تمام خواسته ها و تمنیات مرتضی است. خانواده در مقابل رفتن سمیه دو موضع را دارند آنهایی که موافق رفتن او هستند زیرا با این ازدواج شرایط مرتضی تغییر می یابد و کسانی که از رفتن سمیه نفع مالی نمی بینند ، اما حضور او پشتوانه ای معنوی است برای آنها مانند نوید و محسن.
ساختار فیلم «ابد ویک روز» ترکیبی از خرده پیرنگ و شاه پیرنگ است. تعدد قهرمان یا قهرمان منفعل و کشمکش های درونی که سمیه با آن مواجه است؛ داستان فیلم را به سمت خرده پیرنگ می کشاند. از مشخصه های دیگر خرده پیرنگ ساختار توصیفی فیلم است. از آنجایی که روند فیلم در نهایت به تغییری در قهرمان یا قهرمانان منجر نمی شود، فیلم ساختار توصیفی می یابد که فقط شرایطی از زندگی قهرمان و شخصیت های پیرامون را توصیف می کند بدون اینکه حوادث و رخدادهای داستانی تغییری دررفتار و شرایط آنها ایجاد کند. اما از طرفی وجود روابط علی معلولی در روند داستان و کشمکش های بیرونی که قهرمان یا قهرمانان با آن مواجه هستند و حتی پایان بسته آن، نشان دهنده بهره برداری فیلم از الگوی شاه پیرنگ است.
تماشاگر وقتی از سالن سینما بیرون می آید بیشتر از اینکه تحت تاثیر رخدادهای فیلم باشد و حوادث آن را از ذهن بگذراند، تحت تاثیر حال و هوای فیلم است. فضای فیلم و اتمسفر حاکم بر آن، ذهن و روح بیننده را در بر می گیرد و نوعی همذات پنداری در تماشاگر ایجاد می کند که به رخدادهایی که پیش روی شخصیت هاست و تماشاگر انتظار آن را دارد رنگ و بوی یک فاجعه را می دهد. ازدواج سمیه و ترک خانواده مسئله ایست که بنیان داستان بر اساس آن چیده شده است و روند داستان و پیش روی آن به سمت رسیدن به این نقطه است. گر چه محسن ونوید و شرایط این دو می تواند عامل بازدارنده برای سمیه باشد اما انفعال او در برابر بردن محسن به کمپ در روزی که خواستگاران می آیند سمیه را بیش از پیش به نقطه پایانی کار خود می کشاند.
تا اینکه در نهایت کاری که می بایست سمیه انجام دهد یعنی رفتن با پسر افغان که برای تماشاگر امری بدیهی در ابتدای داستان بود در پایان با اتفاقی که برای محسن می افتد و مهم تر از آن بازگشت نوید به خانه و خبردار شدن از رفتن سمیه سبب پیش آمدن یک فاجعه البته برای نوید می گردد. یک امر ساده و معمول با فضاسازی و حس درونی فیلم و البته تنگ شدن شرایط بر سمیه مسبب ایجاد یک فاجعه است.
همسر یکی از دوستانم اشاره می کرد که چند روز بعد از دیدن فیلم «ابد و یک روز» یک روز صبح که همسرش از خواب بر می خیزد بلافاصله رو به او می کند و می گوید:« چقدر خوب شد که سمیه برگشت. راستی اگر سمیه برنمی گشت نوید چکار می کرد؟!!»
نکته اساسی همین جاست که سعید روستایی می توانست با عدم برگشت سمیه یک تراژدی بسازد که مرگ قهرمان همان کوچ اوست. یا یک داستان ملتهب با پایانی خوش برای تماشاگر. که البته روستایی گزینه دوم را برگزیده است. از طرفی تغییر نکردن شرایط شخصیت های فیلم گر چه خشنودی تماشاگر را در پی ندارد. اما شاید تماشاگر هم همپای شخصیت های فیلم شرایط آنها را پذیرفته باشد. شرایطی که عدم تغییر در آن موجب یک فاجعه نیست. حتی اگر ایده آل سمیه نباشند. چون بنا بر گفته مرتضی همیشه آدم هایی هستند که از ما بدبخت ترند.

ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار