درس
نوشتن نقد /۲
خبرگزاری پانا: در درس گذشته گفتیم؛ هر کسی حق و فرصت اظهار نظر در مورد رخدادهای پیرامونش را دارد. اما آنچه مورد توجه قرار می گیرد اظهار نظر و نقد روزنامه نگاران متخصص است که در این عرصه توانمندی های خاصی را کسب کرده اند، از جمله مهارتهایی که یک نقاد باید بر آن تسلط داشته باشد.از شناخت مبسوط اثر ونویسنده وموضوع تا رعایت برخی مسایل اخلاقی حرفه ای وبعد وشاید از همه مهمتر شناخت رسانه و مخاطبان رسانه ای است که برای آن می نویسد در این درس به شکل مفصل تری به این بحث خواهیم پرداخت.
شناخت مخاطب معلوم
در درس پیش گفتیم؛ بطور کلی نقد برای مخاطب معلوم یک رسانه نوشته می شود نه برای پدیدآورنده ای که اثر او موضوع ارزیابی است و نه برای همکاران نقدنویس؛ گرچه نقدنویس به نظر مساعد همکاران خود بسیار اهمیت می دهد.
البته این سخنان نباید اینگونه تلقی شود که نقدنویس لزوما باید مخاطبان را با آنچه دوست دارند، خشنود کند، بلکه هدف نقد؛ باید ارتباط با مخاطب باشد و برای ارتباط موفق با مخاطب، باید او را شناخت.
نقد برای مخاطبان مطبوعات عامه گرا
مخاطبان مطبوعات عامه گرا، چندان مشتاق خواندن نقد جدی نیستند. اگر هم نقدی را بخوانند، پیش تر در مورد برنامه های تلویزیون یا بُرد و باخت تیم مورد علاقه شان است. بنابراین نقدهایی که برای این نوع رسانه ها و مخاطبان نوشته می شود باید چندان عمیق نبوده، کوتاه و شاد باشد.
دیلی استار (روزنامه انگلیسی)؛ نقدهای سینمایی و مجموعه های تلویزیونی را با شیوه اعطای ستاره به پایان می برد پنج ستاره به معنای "حتما ببین"، چهار ستاره به معنای " از دست ند" و... و یک ستاره به معنای "بی ارزش".
نقد برای نشریات تخصصی تر و جدی تر
خواننده روزنامه های جدی تر و عمیق تر به نقدهای مستدل تر، طولانی تر و هوشمندانه علاقمند هستند یک نقد کتاب، مثلا در "روزنامه آبزرور" ممکن است به ۱۰۰۰ کلمه برسد و شامل توضیح، بحث و اظهار نظر باشد. البته گاه گاهی نقد در مطبوعات جدی تر حتما به اظهار نظر ختم نمی شود به ویژه نقدهایی که در مورد زندگینامه هایی نوشته می شود که نویسنده آن به نقل خاطره هایی از زندگان پرداخته است".
نقد برای مخاطبان روشنفکر
خوانندگان روشنفکرتر، ترجیح می دهند با استعاره های ادبی و فرهنگی نقد را بخوانند تا از کشف کنایه ها و استعاره ها احساس بیش دانستن کنند. مثلا با یک کنایه از یک شعر یا یک قطعه ادبی مثل: "هوا سرد بود اما نه به ناجوانمردی" خواننده اینجا کنایه ادبی شعر "اخوان ثالث" را درک می کند و لذت می برد اما اگر قرار باشد همین نقدها در یک روزنامه عمومی و سراسری درج شود باید با شرح و توضیح کافی همراه باشد.
نقد در نشریات محلی با خوانندگان خاص
سلیقه و سطح خوانندگان نشریه های محلی را دشوارتر، می توان ارزیابی کرد گرچه منتقد می داند خوانندگان در چه محیطی زندگی می کنند و عناصر محلی را در نقد در نظر می گیرد اما خوانندگان از نظر سن، درآمد، تحصیل، گرایش های فرهنگی و سیاسی متنوع هستندو حتی بسیار فراتر از نشریات سراسری هستند. حال آنکه در نشریات سراسری مخاطبان از لحاظ موارد گفته شده به هم شبیه تر هستند.
مخاطبان مجله
خوانندگان مجله ها را - در مقایسه با روزنامه ها- بهتر می توان هدف گیری کرد. می توان به مجله سطح و لحنی داد که برای سن و جنس به خصوصی مناسب باشد.
هم اکنون مجله هایی منتشر می شود که برای سلیقه ها و گرایش های خاصی از نظر شغل، تمایل فرهنگی، مذهب یا برداشت سیاسی مناسب است و در موقع نقدنوشتن برای این نوع مجلات باید به همه این موارد و علاقه مندی های مخا لحن و حجم مطلب متناسب با نوع مخاطب باید برآورد شود .
لحن نوشتار ودر نظر داشتن زمان انتشار
خوانندگان به طور معمول یا از روی عادت چه زمانی را به خواندن نقد می پردازند (مثلا صبح، شب یا عصر) که متناسب با وقت و حوصله آنها در این ساعات مطلب نوشته شود زیرا حجم نقد اهمیت دارد.
همچنین لحن نقد مهم است. در صبحگاه که شروع روز است لحن باید مثبت و پر انرژی باشد.و یا مثلا مجله های مد را بیشتر جوانان می خوانند و آنها می توانند مطالب بسیار مفصل در مورد تازه های لباس و وسایل را به راحتی تحمل کنند.البته با جملات جذاب و قابل درک برای این گروه سنی.
اینها نکاتی است که برای خواندنی شدن نقد باید در نظر داشت.
مخاطب شناسی رمز موفقیت
مخاطب مطبوعات چه یک کارگر ساده باشد، چه معلم، چه سینمارو، چه سوزن بان قطار، چه خام خوار و چه کارمند معاملات املاک، نقدنویس باید سطح و سلیقه او را به خوبی برآورد کند. منتقد باید مخاطب خود را ارزیابی کند، حدود علاقه های او را بشناسد، پیشینه او را بداند و حد و حدود تسلط او را بر ادبیات و زبان حدس بزند. آن گاه پنج نکته دیگر هم هست که اگر می خواهد نقد او فهمیده شود، بهتر است در نظر بگیرد:
• در مورد آن چه می نویسد، خودش به طور کامل و فراگیر، همه نکته ها و خصوصیت ها را دریافته است؟
• آیا نسبت به آن چه در نقد آورده انصاف را رعایت کرده است؟ مثلا از این که به منافع جزئی یا کلی کسی لطمه بخورد، ملاحظه نکرده است؟ ایا نترسیده که قدرتمندان را آزرده باشد؟ دچار وسوسه کوباندن صاحب اثر نشده؟ یا به این فکر نبوده که مانع رشد کسی شود که دوست ندارد رشد کند؟
• آیا ارزیابی در متن نقد روشن و صریح است؟
• آیا در نقد به اندازه کافی و لازم توضیح و اطلاعات مستند وجود دارد تا مخاطب همه ابعاد نقد و همه منظور نقدنویس را دریابد؟
• آیا نقد مخاطبان را با موضوع درگیر می کند؟
-----------------------------------------------------------------------------------------------------
منبع:نوشتن برای روزنامه نگاران-ترجمه علی اکبر قاضی زاده/اینترنت
ارسال دیدگاه