درس
انواع سوالات مصاحبه /۳
خبرگزاری پانا:در دو درس گذشته با یکی از تقسیم بندیهای سوالات مصاحبه؛( سوال های بسته و باز) آشنا شدید. و انواع آنها را دانستید.حال در این درس، شما را با دیگر انواع سوالات مصاحبه، آشنا می کنیم. به دانش آموز- خبر نگارانِ تازه کار توصیه میکنیم؛ آنچه گفته می شود را در عمل بکار گیرند- حتی به شکل نمایشی- تا در ذهنشان حک شود. مثلا؛ از دوست خود بخواهید نقش مصاحبه شونده را در یک موضوع مثلا ˝تصادف یک اتو بوس در جاده ˝ بر عهده بگیرد و شما به عنوان خبرنگار با او مصاحبه کنید.
سوال های دو وجهی
در سوال های دو وجهی ، دو سوال مرتبط در یک سوال آورده می شود .
مثال:
چه شد که تصمیم گرفتید در این فیلم بازی کنید؟آیا رقم پیشنهادی کلان شما را وسوسه کرد؟
سوال های واکنشی
سوال های هستند که خبرنگاران آن را به کار می گیرند تا مصاحبه شونده مردد را تشویق به حرف زدن کنند .
مثال:
مردم با شنیدن این موضوع عصبانی شدند،(کمی مکث می کند وادامه می دهد)شما هم با شنیدن آن عصبانی شدید؟
سوال های مچ گیرانه
این سوال ها با هدف مشخص و از قبل تعیین شده برای روشنگری و یا احیانا مچ گیری طراحی می شوند. مثلا در گفت و گو با یک فرد متقلب سوال ها به گونه ای طراحی می شوند که در نهایت به افشای چهره او منجر شود. این گونه سوال ها ، مورد علاقه بازجو ها و روسای دادگاه ها و وکلا است و خبرنگاران نیز در شرایط ویژه از آن استفاده می کنند.
مثال:
خبر نگار:تایید می کنید که اسناد منتشره در ویکی لیکس از طریق یک مقام آمریکا لو رفته است؟
مصاحبه شونده: خیر اینطور نیست.
خبرنگار:پس چرا این خبر را در حالی که ۱۰ روز از انتشار آن می گذرد هنوز تکذیب نکرده اید؟
سوال های بازجویانه
سوال هایی هستند که خبرنگار در آن نقش بازجو و قاضی را بازی می کند و مصاحبه شونده را بابت موضوعی مواخذه می کند. به این گونه سوال ها، سوال «سین جیمی» هم می گویند.
مثال:
خبرنگار :چه اقدامی برای جلو گیری از سقوط مکرر هواپیما شده است؟
مصاحبه شونده:تلاشهایی شده است تا این اتفاق ناگوار تکرار نشود.
خبرنگار:ولی این اولین بار نیست که اتفاق میافتد.
مصاحبه شونده:با وجود این همه ما تلاشهای خودمان را میکنیم.
خبر نگار:یادم می آید دو ماه پیش نیز پس از سقوط هواپیمای قبلی نیز شما نزدیک به همین مضمون را گفتید ولی باز هم این حوادث اتفاق می افتد.
مصاحبه شونده:....
سوال منفی
سوال منفی اگر درست و به موقع به کار گرفته شود، گاهی برای تحریک مصاحبه شونده تأثیرگذار است.
مثال:
آیا شما نمی توانستید....؟ آیا شما آنجا نبودید؟ ... شما این کار را نکردید؟
سوال های اولیه یا ثانویه
این اصطلاح برای نشان دادن خصوصیات سوال های مصاحبه به کار گرفته شده است. سوال های اولیۀ خبرنگار باعث باز شدن موضوعات می شوند و سوال های ثانویه از درون پاسخ های مصاحبه شونده به دنبال سوال جدید می گردند . «چرا؟» یکی از متداولترین سوال های ثانویه به حساب می آید.
مثال:
خبرنگار: آیا شما کاندیدای ریاست جمهوری خواهید شد؟
مصاحبه شونده: خیر.
خبرنگار: چرا؟
سوال های حساس
سوال های حساس سوال هایی هستند که طرح آنها از سوی خبرنگار نیازمند به کارگیری ظرافت های خاصی است. اگر خبرنگار در موقع مناسب یا به شکل مناسب آن را طرح نکند، ممکن است نتواند به مقصود خود برسد.
مثلا در گفتگو با وزیری که متهم است در وزارتخانه اش اختلاسی صورت گرفته کشف این حقیقت از طریق سوال، مستلزم در نظر گرفتن ظرافتهایی است.
به طور مثال به جای آنکه خبرنگار از وزیر سوال کند، چه پاسخی برای اختلاسی که در وزارتخانه تحت امرتان اتفاق افتاده است، دارید؟ "بهتر است چنین بگوید:
خبرنگار :منتقدان می گویند در وزارتخانه تحت امرشما اختلاس شده است ، آیا پاسخی برای آنان دارید؟
سوال اول و دوم اگرچه به لحاظ معنایی مشابه هم هستند لکن سوال دوم به خاطر آنکه اتهام اختلاس به نقل از منتقدان است، از تندی کمتری برخوردار می باشد و احتمال اینکه مصاحبه شونده را علیه خبرنگار تحریک کند کمتر است.
سوال سخت
سوال سخت ، سوالی است که مصاحبه شونده را برای پاسخ دادن با مشکل روبرو می سازد و ممکن است او را عصبانی و ناراحت کند. خبرنگاران ترجیحا ً، این گونه سوال ها را برای پایان مصاحبه می گذارند تا اگر مصاحبه شونده ناراحت شد و یا حتی مصاحبه را قطع کرد بخش اعظم سوال های خود را پرسیده باشند .
مثال:
شما و همکارانتان متهم هستید که در انتخابات فیفا تقلب کرده اید، چه جوابی دارید؟
----------------------------------------------------------
منابع:همان منابع درس یک و دو انواع سوالات مصاحبه
ارسال دیدگاه