تحریم های ۹ ساله هسته ای در هم شکست/آغاز دوران پساتحریم
با قرائت بیانیه مشترک از سوی ظریف وزیر امور خارجه کشورمان و موگرینی مسوول سیاست خاجی اتحادیه اروپا، تحریم های ۹ ساله ایران که از سوی امریکا، اتحادیه اروپا و سازمان ملل متحد وضع شده بود، برداشته شد و ایران را وارد دوران ۱۰ تا ۱۵ ساله اجرای برجام کرد.
به گزارش خبرنگار سیاسی پانا، شروع دوره ریاست جمهوری حسن روحانی مصادف با دهمین سال مذاکرات هستهای ایران با کشورهای غربی به حساب میآید. ورود حسن روحانی در نقش رئیس جمهور ایران در شرایطی صورت میگیرد که در طول این سالها دستاورد قابل ملاحظهای در مذاکرات هستهای حاصل نشد و تنها تغییر، تبدیل طرف مذاکرهکننده با ایران از نمایندگان ۳ کشور آلمان، فرانسه و انگلیس؛ به نمایندگان ۵ عضو دائم شورای امنیت بعلاوه آلمان بوده است. در این زمان کارشناسان تحقق وعدههای اقتصادی حسن روحانی را در گرو لغو تحریمهای بینالمللی علیه ایران میدانند که آن نیز به شرط به ثمر نشستن مذاکرات هستهای ایران محقق خواهد شد.
مذاکرات نیویورک
این دور از مذاکرات که اولین مذاکره هستهای ایران با قدرتهای جهانی پس از به قدرت رسیدن حسن روحانی بود در خلال سفر هیئت ایرانی برای شرکت در کنفرانس سالانه مجمع عمومی سازمان ملل انجام شد هرچند این دور از مذاکرات بسیار کوتاه(۳۰ دقیقه) و تنها برای معرفی هیات تازه نفس ایرانی بود اما به دلیل برگزاری در سطح وزیران خارجه و جلسه خصوصی بین جان کری و محمد جواد ظریف وزیران خارجه امریکا و ایران که پس از این دور از مذاکرات انجام شد، بسیار خبرساز شد. همهٔ شرکت کنندهها پس از این مذاکرات ابراز امیدواری کردند تا موضوع هستهای ایران سریعتر حل شود.
مذاکرات ژنو ۴
این مذاکرات در ۲۳ و ۲۴ مهر ۱۳۹۲ در شهر ژنو سوئیس برگزار شد و محمدجواد ظریف سرپرست تیم مذاکره کننده ایرانی را بر عهده داشت.
مذاکرات ژنو ۵
این مذاکرات که قرار بود در روزهای ۱۶ و ۱۷ آبان در سطح معاونین وزرای خارجه گروه ۱+۵ در ژنو سوئیس برگزار شود به دلیل زمان بیشتر برای توافق احتمالی به روز سوم یعنی ۱۸ آبان نیز کشیده شد. این دور از مذاکرات را میتوان نقطه عطفی در مذاکرات ایران با قدرتهای جهان طی ده سال اخیر دانست اول به این دلیل که این مذاکرات در سطح کم سابقه وزیران خارجه انجام شد و دوم اینکه احتمال یک توافق اولیه احتمالی در این دور از مذاکرات حداقل در دو روز اول بسیار محتمل بود.
اما به نتیجه نرسیدن این مذاکرات منجر به ایجاد تنش در آخرین جلسهٔ این دور از گفتگوها بود. به گونهای که سید عباس عراقچی در یکی از شبکههای تلویزیونی اعلام کرد که جلسهٔ آخر، صحبتهای تندی مطرح شد. وی همچنین گفت که محمد جواد ظریف در این جلسه، در حضور وزرای خارجهٔ کشورهای ۵+۱ چند بار فریاد زده است.
مذاکرات ژنو ۶
این نشست پیرو مذاکرات پیشین از تاریخ ۲۹ آبان تا ۳ آذر ۱۳۹۲ در هتل اینترکنتیننتال ژنو برگزار گردید. در نهایت ایران با ۵ کشور دیگر گروه ۵+۱ به توافق نهایی رسیدند. باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا این توافق تاریخی را آغازی مهم خواند.
مذاکرات لوزان
دور دیگر مذاکرات ایران و گروه ۵+۱ از ظهر روز یکشنبه ۲۹ مارس ۲۰۱۵، در لوزان سوئیس با حضور علیاکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی و اتمی ایران، به همراه ارنست مونیز، وزیر انرژی آمریکا، و هیئتهای کارشناسی دو طرف آغاز شد.
در ابتدا در روز یکشنبه ۱۵ مارس ۲۰۱۵، جان کری، وزیر امور خارجهٔ ایالات متحده در مصاحبهای اظهار داشت که بیشتر اختلافات با ایران مسائل "سیاسی" هستند و از روند مذاکرات ابراز خوشبینی کرد و توافق با ایران را "امکانپذیر" دانست.
بنا به گفتهٔ دیپلماتهای غربی، اختلافات باقیمانده بر سر مسائلی همچون «نحوه برداشته شدن تحریمها، مدت زمان انجام توافقها و همچنین دستیابی به مکانیزمی است که نسبت به اجرای درست مفاد توافقها اطمینان حاصل شود» است.
سرانجام در پایان این دور مذاکرات در تاریخ ۲ آوریل ۲۰۱۵ دوطرف به نقطه مشترک "برجام" رسیدند.
اهم مفاد تفاهم هستهای لوزان که ظریف از آن با عنوان برجام یاد کرد شامل لغو تحریم ها و زمان بندی اجرای برجام است:
لغو تحریمها
براساس راه حلهای بدست آمده، پس از اجرایی شدن برنامه جامع اقدام مشترک، تمامی قطعنامههای شورای امنیت لغو خواهد شد و همه تحریمهای اقتصادی و مالی چند جانبه اروپا و یکجانبه آمریکا از جمله تحریمهای مالی، بانکی، بیمه، سرمایهگذاری و تمامی خدمات مرتبط با آنها در حوزههای مختلف از جمله نفت، گاز، پتروشیمی وخودور سازی فوراً لغو خواهند شد. همچنین تحریمها علیه اشخاص حقیقی و حقوقی، سازمانها، نهادهای دولتی و خصوصی تحت تحریمهای مرتبط هستهای ایران از جمله؛ بانک مرکزی، سایر موسسات مالی و بانکی، سوئیفت، کشتیرانی و هواپیمایی جمهوری اسلامی، کشتیرانی نفت بهطور همهجانبه فوراً برداشته خواهند شد. همچنین کشورهای عضو گروه (۱+۵) متعهد هستند از وضع تحریمهای جدید در موضوع هستهای خودداری نمایند.
زمانبندی اجرای برنامه جامع اقدام مشترک
با پایان یافتن این مرحله از مذاکرات، تدوین پیش نویس برنامه جامع اقدام مشترک تا بازه زمانی ۱۰ تیر آغاز و با نهایی شدن متن، برنامه جامع اقدام مشترک در قالب قطعنامهای در شورای امنیت سازمان ملل متحد مورد تأیید قرار گرفت.
طرفهای برنامه جامع اقدام مشترک پس از تصویب قطعنامه شورای امنیت، به یک دوره زمانی آمادهسازی برای اجرای برنامه جامع اقدام مشترک نیاز داشتند.
مذاکرات نهایی وین
توافق جامع و نهایی هستهای وین بدنبال دور پایانی مذاکرات ایران و گروه ۵+۱ از ظهر روز شنبه ۲۷ ژوئن ۲۰۱۵، در هتل کوبورگ در شهر وین اتریش با حضور جان کری، وزیر امور خارجه ایالات متحده آمریکا و محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران و هیئتهای کارشناسی دو طرف آغاز شد.
توافق نهایی
سرانجام پس از بیستودو ماه مذاکره محمدجواد ظریف به همراه تیم مذاکره کننده ایرانی پس از ۱۷ روز مذاکره فشرده، سهشنبه ۱۴ ژوئیه (۲۳ تیرماه) در وین پایتخت اتریش موفق به دستیابی به یک توافق جامع و نهایی با گروه ۱+۵، بر سر آینده برنامه هستهای ایران شدند. فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران در یک نشست رسمی در مقابل رسانهها در وین با خواندن بیانیهای به زبان انگلیسی و فارسی اعلام کردند که توافق نهایی در برنامه هستهای ایران به دست آمده است.
این توافق پایانی بر ۱۲ سال مذاکرات ایران با قدرتهای جهانی بر سر مسئله هستهای است. مذاکراتی که با مسئولیت حسن_روحانی در مهر ماه ۱۳۸۲ آغاز و در تیر ماه ۱۳۹۴ با مسئولیت محمدجواد ظریف و در دولت روحانی با توافق جامع به پایان میرسد.
و بالاخره در بامداد روز ۲۷ دی ماه ۱۳۹۴ با پشت سر گذاشتن تعهدات هر دو طرف، اجرای برجام با صدور بیانیه مشترک ظریف و موگرینی وارد فاز اجرا شد، برنامه مشترکی که بر اساس توافقات قبلی ۱۰ تا ۱۵ سال به طول می انجامد.
گزارش آمانو که قرار بود روز جمعه منتشر شود، پس از تاخیری چندین ساعته بالاخره در نخستین دقایق امروز منتشر شد. مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در این گزارش تاکید کرد که ایران گامهای لازم مربوط به آغاز اجرایی شدن برجام را برداشته است.
در بیانیه یوکیا آمانو، مدیرکل آژانس درباره راستیآزمایی اقدامات ایران در برجام آمده است: بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی تشخیص دادند که ایران همه اقدامات لازم در برجام را برای اجرایی شدن آن انجام داده است.
در ادامه این بیانیه آمده است: برجام راه آژانس برای آغاز راستیآزمایی و نظارت بر برنامه هستهای ایران در امور مربوط به آن را تحت این توافق همان طور که توسط شورای امنیت سازمان ملل و شورای حکام تعیین شده است را فراهم میکند. ارتباط بین ایران و آژانس هم اکنون وارد فاز تازهای شده است. این یک روز مهم برای جامعه بینالمللی است. من به همه طرفهایی که در تبدیل آن به یک واقعیت نقش داشتند مخصوصا گروه کشورهای ۱+۵، ایران و شورای حکام آژانس تبریک میگویم.
در ادامه بیانیه مدیرکل آژانس آمده است: در راستای تعهدات ایران در برجام این کشور اجرای پروتکل الحاقی را در راستای پادمانهای امنیتی با آژانس آغاز خواهد کرد. همچنین به همراه اقدامات هستهای دیگر تحت تعهدات ایران در برجام این موضوع باعث افزایش توانایی آژانس در نظارت بر فعالیتهای هستهای ایران و راستیآزمایی آن اقدامات در راستای صلحآمیز بودن برنامه هستهایاش خواهد شد.
در پایان بیانیه آمانو آمده است: ما راه طولانی را از زمانی که آژانس برای نخستینبار برنامه هستهای ایران را در سال ۲۰۰۳ مورد توجه قرار داد طی کردهایم. برای رسیدن به این نقطه کنونی کارهای بسیاری انجام شده است و اجرای این توافق نیز شامل یک چنین تلاشی خواهد بود. ما از طرف خود حاضریم که اقدامات لازم باقیمانده را انجام دهیم.
پس از انتشار این گزارش موگرینی و ظریف به دیدار آمانو رفتند و سپس برای قرائت بیانیه مشترک آماده شدند. پس از ورود هیات های مذاکره کننده ایران و اتخادیه اروپا و آژانس به مقر سازمان ملل قرائت بیانیه مشترک ظریف و موگرینی قرائت شد.
به گزارش پانا، فدریکا موگرینی و یوکیا آمانو به اتفاق هیات های مذاکره کننده ساعت ۲۲ به وقت محلی پس از آن که گزارش تایید اقدامات ایران طبق برجام منتشر و در اختیار شورای حکام قرار گرفت وارد ساختمان سازمان ملل شدند.
متن بیانیه مشترک ظریف و موگرینی بدین شرح است:
امروز، ما به روز اجرای برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) رسیدیم. از زمان روز تصویب، ما مجدانه تلاش کردیم و تعهد مشترک و اراده جمعی خود را به نمایش گذاشتیم تا سرانجام موجبات اجرای برجام را فراهم کنیم. امروز، شش ماه پس از نهایی شدن آن توافق تاریخی، آژانس بین المللی انرژی اتمی تأیید کرد که ایران تعهدات هسته ای ذیربط خود تحت برجام را اجرا نموده است.
از آنجا که ایران به تعهدات خود عمل نموده است، امروز تحریم های مالی و اقتصادی ملی و چندجانبه مربوط به برنامه هسته ای ایران منطبق با برجام برداشته شد. اتحادیه اروپایی، کشورهای ۱+۵، مرکب از جمهوری خلق چین، جمهوری فرانسه، جمهوری فدرال آلمان، فدراسیون روسیه، بریتانیا و ایالات متحده آمریکا، و ایران همچنین در زمینه استفادههای صلح آمیز از انرژی هسته ای، در چارچوب برجام، همکاری خواهند کرد.
تحریم های سازمان ملل مربوط به برنامه هسته ای ایران برداشته شد. قطعنامه ۲۲۳۱ (۲۰۱۵) شورای امنیت که برجام را مورد تأیید قرار داد، از این پس در کنار پیمان منع گسترش سلاح های هسته ای (ان پی تی)، تنها چارچوب حقوقی مربوط به فعالیتهای هسته ای ایران خواهد بود، و کلیه مفاد قطعنامه های ۱۶۹۶ (۲۰۰۶)، ۱۷۳۷ (۲۰۰۷)، ۱۷۴۷ (۲۰۰۷)، ۱۸۰۳ (۲۰۰۸)، ۱۸۳۵ (۲۰۰۸)، ۱۹۲۹ (۲۰۱۰) و ۲۲۲۴ (۲۰۱۵) خاتمه می یابند.
اتحادیه اروپایی تأیید کرده است که چارچوب های قانونی لازم برای برداشتن تحریم های مالی و اقتصادی اتحادیه درباره برنامه هسته ای ایران اجرایی شد. ایالات متحده اعمال تحریم های مصوب مرتبط با برنامه هسته ای ایران را امروز متوقف می کند که همچنین شامل لغو فرمان های اجرایی مربوطه و صدور مجوز برخی فعالیت ها، آنگونه که در برجام مشخص شده است، می باشد. اتحادیه اروپایی و ایالات متحده آیین نامه های مربوطه در خصوص جزئیات تحریم هایی که برداشته می شوند را صادر و از این طریق مشارکت بین المللی در پیشرفت اقتصادی ایران را تسهیل کردند.
همانگونه که مقرر شده است، ما به مراقبت و نظارت بر اجرای کامل و موثر برجام از طریق کمیسیون مشترک، مرکب از ۱+۵ و ایران که توسط نماینده عالی اتحادیه اروپا در امور روابط خارجی و سیاست امنیتی هماهنگ می گردد، دقیقا همانگونه که در ۲۳ تیر ۱۳۹۴ توافق شد، ادامه خواهیم داد. آژانس بین المللی انرژی اتمی به سهم خود، مسئولیت مراقبت و راستی آزمایی اجرای برجام و نیز تعهدات ایران به عنوان عضو معاهده منع اشاعه و موافقتنامه پادمان و اجرای موقت پروتکل الحاقی را به عهده دارد.
ما مایلیم با استفاده از این فرصت، از دولت اتریش به دلیل میزبانی، و از همه کشورهایی که از فرآیند مذاکرات حمایت و به اجرای برخی از تعهدات تحت برجام کمک کردند، تشکر نماییم. ما همچنین از تمامی شخصیت هایی که از سال ۱۳۸۲ هدایت مذاکرات را به نمایندگی از جمهوری اسلامی ایران و ۱+۵ به عهده داشته اند، سپاسگزاری می کنیم.
همه طرف ها باوری راسخ دارند که این توافق تاریخی، استوار و منصفانه است، خواست های همه را تأمین می کند، و اجرای مناسب آن گامی کلیدی در کمک به بهبود صلح، ثبات و امنیت منطقه ای و بین المللی خواهد بود.
این دستاورد به روشنی ثابت می کند که با اراده سیاسی، پشتکار، و از طریق دیپلماسی چندجانبه، ما قادریم سخت ترین معضلات را حل و فصل، و راه حل های واقع بینانه ای که قابلیت اجرای موثر داشته باشند پیدا کنیم. این یک پیام قاطع و امیدوارکننده است که جامعه بین المللی می بایست در تلاش های مان برای ساختن جهانی امن تر، مد نظر داشته باشد.
پس از قرائت این بیانیه جان کری وزیر امور خارجه امریکا اعلام کرد که این کشور کلیه تحریم های مرتبط با پرونده هسته ای ایران را لغو کرده است. پیش از آن نیز اتحادیه اروپا از لغو تحریم های خود علیه ایران خبر داده بود.
از امروز ایران وارد دوران پسا تحریم می شود و تحریم های ظالمانه بین المللی علیه ایران شکسته می شود. موضوعی که آینده ای روشن را پیش روی اقتصاد ایران قرار می دهد.
ارسال دیدگاه