محمود كریمی مؤلف كتاب «قرآن دانش آموز»:

در آموزش قرآن به دو مقوله معنا و تصویر كمتر توجه شده است

مولف کتاب‌های قرانی و یکی از نامزدهای جشنواره کتاب‌های رشد ویژه کتاب‌های قرانی می‌گوید: در آموزش رسمی قرآن كریم به دو مقولة معنا و همراهی تصویر كمتر توجه شده است كه اگر این امر انجام شود آموزش را شیرینتر میكند.

کد مطلب: ۴۳۸۶۵۸
لینک کوتاه کپی شد
محمود كریمی كارشناس ارشد علوم و قرآن و سطح یك حوزه و حافظ كل قرآن كریم است. وی در پست معاون آموزشی مؤسسه مهد قرآن كریم، كه یك مؤسسه كشوری است، مشغول به كار است. وی یكی از سه مؤلف كتاب «قرآن دانش ‌ آموز» است كه از سوی گروه داوری «حفظ و آموزش قرآن» جشنواره دوازدهم نامزد دریافت جایزه اعلام شده است. ماحصل گفت و گوی پانا با محمود كریمی را می خوانید:
هدف شما از تألیف این كتاب برای پایه اول ابتدایی چه بوده است؟
موضوع آموزش قرآن برای كودكان سال ‌ ها دغدغة ذهن مرحوم آقای محدث من و همكارانم بود چون در این زمینه خلأ جدی وجود داشت و همین موجب شد دست به این كار بزنیم. می ‌ دانید كه بهترین سن شروع آموزش قرآن كریم همان سال اول ابتدایی است.
كتاب قرآن دانش ‌ آموز چه ویژگی دارد كه آن را برای دانش ‌ آموزان سال اول ابتدایی جذاب می ‌ كند؟
اول نقاشی و گرافیك كتاب است كه برای دانش ‌ آموز سال اول جذاب است كه بُعد ظاهری این كتاب است و بُعد پنهان آن هم بخش زبان ‌ آموزی فارسی است كه دست معلم را برای آموزش باز می ‌ گذارد، مثل تركیب ن و الف كه دانش ‌ آموز می ‌ تواند نار را بخواند. ویژگی ‌ های دیگر كتاب توانایی خواندن، درك معنا و تصویرهای مناسب است.
روش آموزش این كتاب و اصول یادگیری آن را اجمالاً توضیح بفرمایید؟
- روش آموزش اصول یادگیری : ما گاهی حجم كتاب را زیاد می ‌ كنیم ولی غافل هستیم از اینكه خلأ اصلی در شیوه آموزش است. دانش ‌ آموز درس علوم و ریاضی را می ‌ فهمد اما درس آموزش قرآن كریم را نمی ‌ فهمد. ما باید فهم را با آموزش همراه كنیم تا برای دانش ‌ آموز جذاب باشد و با تمرین كم هم یاد بگیرد.
- اصل تناسب: آموزش باید مثل درس ‌ های دیگر ملموس باشد. نباید دنبال تفسیر قرآن برای كودكان باشیم. باید دانش ‌ آموز روش را یاد بگیرد تا بفهمد و بخواند.
- اصل تدریج
معلم می ‌ تواند كلاس را با درس قرآن شروع كند و هر روز فقط ۲۰ دقیقه به كودكان آموزش دهد. با این روش آموزش تدریجی و زمان كم، در زمینة قرآن كریم، آموزش عمیق ‌ تر می ‌ شود.
- اصل تداوم و استمرار: در تابستان نیز آموزش رها نشود.
- اصل تشویق و تثبیت: تشویق ظاهری مثل دادن هدیه باعث پیشرفت دانش ‌ آموز می ‌ گردد. تشویق در فهم آموزش قرآن سبب می ‌ شود دانش ‌ آموز علاقه ‌ مند شود بیشتر آموزش ببیند.
چرا در این كتاب همكاری مادران را در آموزش مؤثر دانسته ‌‌ اید؟
وقتی دانش ‌ آموز از مدرسه به خانه می ‌ آید اگر از روی كتاب برای مادرش بخواند و برای او تعریف كند كه امروز در كلاس چه درسی گفته شده است سبب بازآموزی می ‌ شود كه در درك بهتر قرآن كریم مؤثر است. مانند مباحثه در آموزش حوزوی، یا تدریس دانش ‌ آموز قوی برای به دانش ‌ آموز ضعیف ‌ تر. در درس ‌ های دیگر همراهی مادر و خانواده را داریم اما در درس قرآن همراهی خانواده ‌ ها را نداریم. یا اینكه برای این درس كاربرگ ‌ های مختلف، مثل درس ‌ های دیگر نداریم به همین علت ضعیف و قوی بودن دانش ‌ آموز مشخص نمی ‌ شود.
با توجه به اینكه این كتاب برای دانش ‌ آموزان سال اول ابتدایی است كه هنوز با حروف آشنا نیستند، آیا ضرورت كتاب راهنمای معلم احساس نمی ‌ شود؟
خیر؛ راهنمای معلم خیلی نیاز نیست. البته اگر راهنمای معلم در كنار این كتاب باشد بهتر است. ولی فعلاً با برگزاری دوره ‌ های توجیهی و آموزشی فشرده این نیاز برطرف می ‌ شود. محور كلمات قرآن است. تصویر برای آموزش زبان استفاده می ‌ شود، اما در زمینه قرآن خیلی استفاده نمی ‌ شود كه باید این كار انجام شود.
روش آموزش در مدارس قرآنی چگونه است و شما چه پیشنهادی برای این مدارس دارید؟
آموزش ‌ ها به صورت پراكنده و جزیره ‌ ای است. كلاس ‌ های تجوید و روخوانی هم در این مدارس آموزش داده می ‌ شود. سطح ‌ بندی در مدارس قرآنی انجام بشود بهتر است و در عمل بازخورد بهتری برای دانش ‌ آموزان دارد.
باید آموزش همراه با فهم كلمات باشد. اگر دانش ‌ آموز متن را بخواند و نفهمد علاقه ‌ مندی او را كم می ‌ كند. از سال اول ابتدایی به بعد، هرچه دانش ‌ آموز از درس عربی و قرآن فاصله می ‌ گیرد علاقه ‌ مندی ‌ اش كم ‌ تر می ‌ شود مگر آنكه ریشه مذهبی داشته باشد. به ‌ طور عمومی در همه دانش ‌ آموزها یادگیری اتفاق نمی ‌ افتد و این به ‌ خاطر یادگیری متن بدون فهم كلمات است. در آموزش رسمی قرآن كریم كمتر به دو مقولة معنا و همراهی تصویر توجه شده است كه اگر این امر انجام شود آموزش را شیرین ‌ تر می ‌ كند.
هدف اصلی این كتاب برای آموزش قرآن كریم چیست؟
هدف این كتاب معرفی روش است. اگر دانش ‌ آموزان آشنایی نسبی با آموزش قرآن داشته باشند، روش را می ‌ گیرند. مهم این است كه روش كار صحیح پایه ‌ گذاری شود تا حجم آموزش را كم كند و كیفیت آموزش را بالا ببرد.

شما داور گروه تفسیر و ترجمه دوازدهمین جشنواره كتاب ‌ های آموزشی و تربیتی رشد هم بودید. كیفیت كتاب ‌ های جشنواره قرآنی را چگونه ارزیابی می ‌ كنید؟

كتاب ‌ ها خیلی متنوع بود؛ از كتاب ‌ های سطح پایین تا متوسط و خوب وجود داشت. مخاطبان بیشتر معلمان بودند تا دانش ‌ آموزان. سطح علمی كتاب ‌ ها خیلی بالا بود؛ برای مخاطبان خاص، مثل دانشجویان مناسب بود. كتابی كه برای دانش ‌ آموز تألیف می ‌ شود باید جذاب و به ‌ روز باشد و سطحی نباشد. به ‌ نظر می ‌ رسد نیازسنجی صحیح انجام نشده بود.
نیازسنجی در حوزة كتاب ‌ های آموزش قرآن كریم چگونه باید انجام شود؟
دبیرخانه باید نیازسنجی بكند. دو مخاطب اصلی این جشنواره دانش ‌ آموزان و معلمان ‌ اند. نیاز دانش ‌ آموز با نیاز معلم فرق می ‌ كند. یك كتاب ممكن است سطح علمی خوبی داشته باشد اما برای معلم و دانش ‌ آموز مفید نباشد. ما باید كتابی را به معلم بدهیم كه وقتی می ‌ خواند با فهم خودش مطالب كتاب را دریافت كند تا بتواند به دانش ‌ آموز هم آموزش دهد.
نیازسنجی را با چه روش ‌ هایی انجام بدهیم؟
با دادن پرسش ‌ نامه ‌ های میدانی به دانش ‌ آموزان و معلمان. مثلاً بپرسیم در حوزة خاص قرآن چه مسائلی را در آموزش قرآن طلب می ‌ كنند. سؤالات دانش ‌ آموزان در مورد مسائل آموزش قرآن چیست. از معلمان پایه ابتدایی و معلمان قرآن هم در این نظرسنجی ‌ ها سؤال شود كه چه كتابی تهیه بشود كه در كارشان برای آموزش به درد بخورد و بازخورد خوبی داشته باشد.

ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار