امید مجد در گفت و گو با پانا:
ترجمه قرآن در۱۸هزار بیت/سال ۸۹ ترجمه پخته تری از قرآن داشتم
امید مجد از انتشار مقتلی که به صورت شعر نوشته است تا یک ماه آینده خبر داد و گفت: ترجمه آیات قرآن، دعاها، نهج البلاغه و صحیفه سجادیه در قالب شعر تحولی در حوزه شعر، ترجمه و ادبیات رقم زده است
به گزارش خبرنگار فرهنگی پانا، امید مجد مترجم قرآن، مصحح، شاعر و نویسنده ایرانی با حضور در خبرگزاری پانا، گفت: من قرآن را دوبار ترجمه کرده ام ترجمه اول در سال ۷۶ و ترجمه دوم سال ۸۹ اتفاق افتاد، که در ترجمه دوم اشعار با تفسیر نی همراه شده است و از بار اول به نظر خودم دقیق تر و کامل تر شده چون بالاخره ۱۳- ۱۴ سال زمان را از ترجمه اول پشت سر گذاشته است.
وی افزود: مجموعه کارهایی که به صورت شعر در آورده ام؛ نهج البلاغه، صحیفه سجادیه، قرآن و بعد تمام دعاها و زیارت های معروف بود که در کل ۸۰ هزار بیت شده استم. من همزمان مقتل امام حسین را نیز در قالب شعر در آورده ام که حدود سه هزار بیت شده است و پیش از این آقای الهامی پدر ابوالقاسم لاهوتی معروف زندگینامه امام حسین را شعر کرده بودند. این مقتل تا یک ماه آینده چاپ می شود.
این شاعر و نویسنده درخصوص شروع فعالیت های خود تصریح کرد: من از سه سالگی شعر گفته ام منتها از زمانی که جدی تر نگاه کردم از ۱۴ سالگی بوده است و همیشه هم در وزن عروضی شعر گفته ام. از ۱۸ سالگی و زمانی که به دانشگاه رفتم یک تحولی در شعر گفتنم به وجود آمد که باعث شد اشعار کمی پخته تر شود. سال ۷۳ زمانی که ترم آخر دانشگاه را پشت سر می گذاشتم یک روز در حال خواندن قرآن و ترجمه آن بودم که به این فکر افتادم ترجمه آن را به صورت شعر درآورم. آن زمان در فکر اجازه گرفتن نبودم فقط گفتم کار خودم را می کنم و هرچه صلاح است در ادامه پیش می آید، رفته رفته استقبال اطرافیان را دیدم و کار را پیش می بردم تا اینکه به زمان خدمت سربازی رسیدم و در همان دوران کار به اتمام رسید.
وی ادامه داد: چون تجربه اول در چنین حوزه ای بود به سادگی نمی شد از وزارت ارشاد مجوز گرفت ولی خوشبختانه آن موقع فردی که مسوول این بخش در ارشاد بود آقای برازش معاون فرهنگی وزارت ارشاد خیلی باز و منطقی با موضوع برخورد کردند و گفتند چون اولین بار است این اتفاق رخ می دهد کمی سخت است ولی اگر یک قرآن شناس معتبر تایید کنند که ترجمه مشکلی ندارد و منطبق است ما مجوز چاپ را صادر خواهیم کرد. خوشبختانه اتفاقی که رخ داد این بود که خود قرآن خیلی کمک مان می کرد مخالفت و مشکلات و موانع خیلی زیاد بود ولی نمی دانم چه اتفاقی می افتاد که مکالمه ها با سه دقیقه زمان بردن حل می شد.
مجد در بیان مشکلات و موانعی که در ابتدای مجوز گرفتن با آن مواجه بود، توضیح داد: به من گفتند که باید نزد یک مرجع تقلید برای تایید گرفتن بروم و آقای مکارم را به من معرفی کردند، خدمتشان رفتم و ایشان در ابتدا مخالفت زیادی نشان دادند و برخوردشان اینگونه بود که گفتند شعر یعنی چه، این کارها یعنی چه، تو اصلا چقدر درس خواندی و چقدر سواد داری، اصلا چقدر عربی می دانی، من هم در جواب گفتم هیچی نخوانده ام و فقط از روی طبع شعری که داشته ام این کار را انجام داده ام. چند سوال از من پرسیدند و خواستند چند آیه را بخوانم، همه را خواندم و مورد تایید ایشان قرار گرفت و با کار موافقت کردند. بعد خدمت آیت الله مظاهری رفتم و همین اتفاق رخ داد و باز هم تایید شد و در آخر نیز خدمت آقای قرائتی رفتم و ایشان نیز گفتند اصلا امکان چاپ این کار وجود ندارد ولی بعد از خواندن چند آیه نظرشان مثبت شد.
وی تصریح کرد: این اتفاقات از نظر بعد مذهبی بود، از نظر رسمیت ارشاد هم خدمت آقای فولادوند رفتم و ایشان هم عین ۱۸ هزار بیت را خواندند و بعد یادداشتی نوشتند به آقای برازش و گفتند هیچ گونه تناقضی وجود نداشته است و کار می تواند چاپ شود. دیگر کار انعکاس وسیع تری پیدا کرد و عمدتا مورد تشویق و استقبال قرار گرفت، البته عده ای هم بودند که شک داشتند و می گفتند قرآن می گوید من شعر نیستم آنوقت تو چرا اینکار را کردی و من در جواب می گفتم این ترجمه قرآن است که به صورت شعر در آمده است نه خود قرآن... تا اینکه در دولت احمدی نژاد هفت سال ترجمه من متوقف ماند هم قرآن، هم نهج البلاغه و هم صحیفه سجادیه تا اینکه پس از آن دوران دوباره چاپ آثارم ادامه پیدا کرد.
این استاد دانشگاه در توضیح ادامه اتفاقاتی که پس از انتشار ترجمه اول رخ داد، بیان کرد: بعد از چاپ قرآن تصمیم به ادامه تحصیل گرفتم و در سال ۷۷ بود که رشته ادبیات فارسی را شروع کردم، سال ۷۹ ترجمه نهج البلاغه را به صورت شعر در آوردم که امروز به چاپ ۱۴ رسیده است، سال ۸۴ صحیفه سجادیه را شعر کردم و سال ۸۶ نیز دیوان غزلیاتم را که از قبل تدوین شده بود چاپ کردم. سال ۸۸ دوباره تصمیم گرفتم روی ترجمه قرآنم کار کنم و اینبار چون خیلی تفسیر قرآن خوانده بودم دلم کار جدیدتری می خواست سعی کردم با دقت بیشتر و اطلاعات کامل تری روی آن کار کنم که نتیجه ترجمه دوم بود که در سال ۸۹ منتشر شد، هر قرآنی که از سال ۸۹ به بعد چاپ شده ترجمه دوم من بوده است.
وی با اشاره به اینکه در چاپ اول از سه ترجمه الهه قمشه ای، مکارم شیرازی و فولادوند استفاده کرده است، تاکید کرد: در ترجمه دوم چون شعرم پخته تر و قوی تر شد دیگر طوری شعر می گفتم که نیاز به تکرار سخن و حرف اضافه نباشد. وقتی یک کاری برای اولین بار می خواهد منتشر شود این را به ذهن می آورد که مخاطب آن چه کسی است و چه کسانی قرار است آن را بخوانند ولی بعد از آن که این کتاب عرضه شد ۶۰ بار تجدید چاپ شد و تیراژ آن هم به نیم میلیون جلد رسید پس دیگر من نمی توانستم بگویم به درد چه کسی خورده است. قاعدتا همه قشری را شامل می شده است؛ از کسانی که خود مترجم قرآن بوده اند تا دانشجویان و جوان و پیر و ...
این شاعر در خصوص کارآیی این آثار و جامعه ای که درگیر خود می کند، بیان کرد: اگر از من بپرسید که این کار به درد چه کسانی می خورد باید بگویم سرجمع تمام آثار من ۸۰ هزار بیت شده است که به درد سه جا می خورد. من امروز با یک تجربه ۸۰ هزار بیتی می گویم که جامعه مذهبی، حوزه ادبیات و شعر و بخش ترجمه می توانند از این آثار بهره ببرند. این کار یک اتفاق در حوزه ادبیات و شعر رقم زده است، خیلی ها تلاش کردند بگویند که وزن اشعار باعث می شود معنی آیات را عوض کنیم ولی دیدند این اتفاق رخ نداده است پس این مسئله نقض شد، اتفاق سوم هم در مبحث ترجمه رخ داد، من در ترجمه یکی از دعاها که لغت کراهت در آن آمده است، آورده ام «تا شود دین ایزدی پیروز/ گرچه بر مشرکان بود جانسوز» هیچ جا لغت کراهت به معنای جانسوزی نیست ولی من با دقت در بافت سخن دیدم اتفاقی که برای مشرکان دارد رخ می دهد سوختن تمام جانشان است از اینرو من این لغت را جایگزین کرده ام و کراهت خلاف تمام دیکشنری ها و فرهنگ های لغت جانسوز ترجمه می شود. این اتفاقی در ترجمه است که در این آثار بسیار رخ داده است بالاخص در قرآن من در ترجمه دوم قرآن بسیار این کار را کرده ام ولی در زیرنویس ها توضیحات آن ها را آورده ام.
مجد با بیان نمونه ای دیگر از تبدیل ترجمه متون به شعر اظهار کرد: در نهج البلاغه در جایی آمده است که حضرت علی می خواهند بگویند پیامبر مرا بزرگ کرده است، می گویند من کودکی بودم و مثل یک بچه شتر که دنبال مادرش می رود من دنبال پیامبرمی رفتم، ایشان شب ها مرا در رختخواب خود می خوابانید، عطر تنش را به من می بویانید و ... حال اگر بخواهید اینها را بدون توجه به ظرافت های زبانی عینا ترجمه کنی نه تنها ظرافت کلام از بین می رود بلکه ظرافت معنایی نیز از بین می رود. من اینگونه نوشتم:
خوب می دانید فرزند وی ام/ تا نفس باقیست پابند وی ام/ روز و شب بودم همیشه در برش/ همچو طفلی در کنار مادرش/ کودکی بودم کنارش می نشاند/ دامن پاکش مرا می پروراند/ سینه پرمهر خود را می گشود/چون پدر شب ها کنارم می غنود/ تنگ در آغوش پاکش می کشید/ رنج من او را به آتش می کشید/پیکرم عطر تن او می گرفت/ بودنم با بودنش خو می گرفت/ لقمه ها را از سر مهری که داشت/ می جوید و در دهانم می گذاشت/ ...
وی در پایان خاطر نشان کرد: اینها همه یک اتفاق در ترجمه است. با رعایت این ظرافت ها سعی می کردم هم معنی را برسانم و هم ادب و احترام را رعایت کرده باشم. پس در سه حوزه این آثار قابل توجه است یکی مذهب، یکی ادبیات و شاعری و یکی ترجمه ولی تا به امروز که ۲۰ سال از این ماجرا گذشته است می خواهم بگویم در حوزه مذهب خیلی بیشتر به آن توجه شده است تا دو حوزه دیگر و کسی وارد حوزه ترجمه و ادبیات نشده است.
ارسال دیدگاه