گنبد سرخ مراغه چگونه ساخته شد؟

گنبد سرخ مراغه از زمان سلجوقیان باقی مانده است.

کد مطلب: ۴۲۹۶۰۱
لینک کوتاه کپی شد
به گزارش خبرنگار پانا از آذربایجان شرقی، این بنای تاریخی در تاریخ ۱۵شوال ۵۴۲هجری در شهرستان مراغه احداث شد. برج یا گنبد سرخ که در افواه مردم آذربایجان به گنبد قرمز معروف است. این بنا در قسمت جنوب غرب شهرستان مراغه در کنار قبرستان آقالار که امروزه به پارک آقالار معروف است واقع می باشد، که از میان پنج بقعه مراغه قدیمی ترین می باشد.
گنبد سرخ بنائی است مربع به ضلع قریب پنج متر، گنبدی مقرنس دارد که هنوز باقی است. در سالف ایام سقفی بشکل هرم مثمن داشته که جز قسمت سفلای آن چیزی بر جای نیست. این بقعه مرکب است از اتاقی که بر سکوی بلند قرار دارد. در میان سکو دخمه یا زیرزمینی ساخته اند که پایه های طاق آن از جانبی بر دیوار تکیه دارد و از طرفی بر ستون مربع شکلی با ارتفاع حدود ۹۰ سانتی متر و به ضلع ۶۰سانتی متر که در وسط دخمه نصب کرده اند. این دخمه به هیچ وجه با طاق بالایی راه ندارد. درِ آن از بیرون به جانب مشرق باز میشود. ایوان گنبد به سمت شمال است. پنج پله در مقدمه واقع و پله شش و هفت جز آستانه درگاه محسوب میشود. تمام ایوان مثل این است که قاب در گاه باشد.
درگاه در زیر طاقی با تناسب قرار دارد و بر فراز آن بدنه پر نقش و نگاری است که اطراف آن را یک کتیبه کوفی احاطه نموده است، در بالای هلال درگاه کتیبه کوفی دیگری نیز وجود دارد.
سکو را از سنگ تراش بالا آورده اند ، سرستون های زوایا و همچنین سرستون های کوچکی که در هر ضلع گنبد تکیه گاه طاق نمایی محسوب میشود از سنگ است.
سه پهلوی شرقی و غربی و جنوبی گنبد هر یک دارای دو طاق نمای آجری با طرح های تزئینی و سرطاق منقش تخمیری است. پهلوی شمالی که مدخل اتاق بالا در آن تعبیه شده دارای یک طاق نمای جالب عمیق است که بالای آن با نقش و نگار تخمیری و کاشی های ساده آبی رنگ متداول دوره سلجوقی تزئین یافته است و از لحاظ تزئین با کاشیکاری آبی رنگ و آجرکاری و گچ بری ظریف و کتیبه کوفی آجری نقش و نگار های خاصی به این بنا داده است.
از امتیازات مهم تزئینی این بنا اختلاط کاشی فیروزه ای و آبی در زمینه آجری و همچنین گچ بری و نقوش هندسی آن است.
چهار روزن در اطراف باز میشود که از داخل چون نگاه کنیم در ریشه گنبد واقع است و از خارج چون بنگریم در چهار جهت دایره قرار گرفته است که سقف را بر آن افراشته اند.
فرش اتاق اصلی گنبد مرکب از قطعات مستطیل سنگ است. دیوار داخل گنبد را گچ اندود کرده اند و به هیچ وجه اثری از نقش یا کنده کاری در آن دیده نمیشود، همان تزئینات معماری که در سه ضلع از چهار ضلع خارجی به نظر می رسد در داخل هم بکار رفته است، یعنی همان نما های توام و ستونهای کوچک سبک.
گنبد به کلی خالی است و از روی هیچ علامتی نمی توان فایده اتاق بالا و دخمه زیر را دریافت اما از شباهتی که میان این بقعه و بقعه های دیگری از مزارات مراغه موجود است، یعنی مزار منسوب به مادر هولاکو، می توان حدس زد که حسد میت را در دخمه زیر دفن کرده و حتی سنگ لحد را هم در دخمه نصب نموده بودند و حجره فوقانی فقط برای نماز و دعا بوده است.
اسم و القاب بانی گنبد و تاریخ انجام ساختمان را از کتیبه جبهه شمالی می توان خواند. کتیبه ضلع شرقی و جنوبی آیات قرانی و عبارات ضلع غربی حاکی از نام سازنده بنا است.
کتیبه جبهه ی غربی تاریخ ساخت این بنا را کاملا مشخص می کند. زیرا القاب و نام صاحب گنبد و پدر وجد او را می دانیم و مشخص و مسلم است که بنا در زمان حیات عبدالعزیز ساخته شده است. اما معلوم نیست که عبدالعزیز بن محمود بن سعد که او را قوام آذربایجان یعنی رئیس آذربایجان خوانده کیست؟ ظاهراً این لقب و زمان بنا دلالت دارد که مقصود یکی از افراد دود مان احمد یلی است که در مراغه سلطنت می کرده اند. و پیوسته مدعی حق تسلط بر تبریز هم بوده اند.
این مطلب چکیده ای از نحوه ی ساخت و آثار موجود در داخل گنبد سرخ مراغه بوده است.

ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار