نوحه ها و ریشه یابی موسیقی های مذهبی و عاشورایی/۲

بزرگ نیا: مداحی هایی که می شنویم هیچ سنخیتی با آنچه که باید باشد ندارد

خبرگزاری پانا: پیمان بزرگ نیا گفت: متاسفانه امروز ما موسیقی ها و مداحی هایی را می شنویم که هیچ گونه سنخیتی با آنچه که باید باشد ندارند و هیچ نکاتی در آن ها رعایت نمی شود.

کد مطلب: ۴۱۴۳۲۱
لینک کوتاه کپی شد

پیمان بزرگ نیا پژوهشگر موسیقی و نوازنده در گفت و گو با خبرنگار فرهنگی پانا، گفت: موسیقی عاشورایی جزئی از موسیقی مذهبی ما است که بخشی از آن در قالب نوحه ها و انواع دیگر آن از گذشته های خیلی قدیم موجود بوده است. باید در خصوص موسیقی مذهبی و عاشورایی به مخاطبان و ازجمله مداحان آگاهی داد. متاسفانه خیلی از مداحان ما اطلاعاتی از اینکه نوحه ها در گذشته چه بوده و براساس چه اصولی خوانده می شده و درکل موسیقی مذهبی و عاشورایی ما چگونه بوده است ندارند.

وی افزود: تعداد کمی از راویان و پیشکسوتان در زمینه موسیقی عاشورایی از گذشته تا کنون باقی مانده اند که باید از آن ها دعوت کرد تا اطلاعات شان را در اختیار مداحان قرار دهند و آگاهی ها را بیشتر کنند. کارهای زیادی می شود کرد، می توان همایش هایی ۱۰ روزه برگزار کرد و هر روز در مورد یکی از مباحث این نوع موسیقی بحث کرد و به آن پرداخت.

موسیقی مذهبی ما در حال از بین رفتن است
این پژوهشگر موسیقی تصریح کرد: متاسفانه امروز ما موسیقی ها و مداحی هایی را می شنویم که هیچ گونه سنخیتی با آنچه که باید باشد ندارند و هیچ نکاتی در آن ها رعایت نمی شود باید در بحث مجوز دادن جدی تر عمل کنند و به هر مداحی اجازه فعالیت داده نشود تا نمونه های درست در اختیار مردم قرار بگیرد و آنچه که به گوش می رسد قابلیت شنیدن داشته باشد. این باعث می شود فرهنگ عاشورایی حفظ شود و ما شاهد نباشیم سال به سال این نوع موسیقی مذهبی ما در حال ازبین رفتن است.

وی ادامه داد: بخشی از موسیقی مذهبی ما موسیقی عاشورایی است که می توانیم به آن موسیقی سوگواره های عاشورایی یا نوحه نیز بگوییم. از پیش از اسلام ما موسیقی های مذهبی داشتیم و پس از اسلام نیز در محتوای آن تغییراتی به وجود نیامد ولی در شکل اجرایی آن شاهد ایجاد تغییراتی بودیم مانند انواع ادعیه هایی که خوانده می شد و داستان های مذهبی که در مناطق مختلف ایران به اجرا درمی آمد.

شیوه عزاداری در محرم از دوران صفوی پررنگ شد
وی درباره ریشه های موسیقی مذهبی و موسیقی های عاشورایی اظهار کرد: راویان موسیقی های مذهبی باهم تفاوت داشتند خنیاگران و روایان داستان های خنیایی بیشتر داستان های مذهبی را نقل می کردند ولی راویان موسیقی محرم و عاشورایی ربطی به خنیاگران نداشتند و در هر منطقه ای کسی بوده است که آن ها را اجرا می کرده است. بخشی از موسیقی هایی که در آن دوران ما داشتیم موسیقی های سوگ های اقوام بود که هرکدام برای عزیزان شان موسیقی مخصوصی داشتند مانند سازهایی که در کردستان و لرستان اجرا می شود، چپی هایی که در بختیاری اجرا می شود و ... که همه مربوط به سوگ عزیزانی بوده که از دست می دادند، در محرم همین سوگواری ها وجود داشته منتها اشعار عوض می شده و آنچه که برای عزیزان شان می خواندند برای امام حسین و یارانشان نیز اجرا می کردند. یک بخشی نیز سوگ های درون ایلی بوده که در تمام مناطق ایران در محرم اجرا می شده است. در مناطقی چون آذربایجان و خراسان نیز خواندن مصیبت نامه هایی مرسوم بوده است.

بزرگ نیا با بیان اینکه شیوه عزاداری در محرم از پس از دوران صفوی در مناطق ایران پررنگ شد، تصریح کرد: پس از دوران صفوی نوحه هایی وارد مناطق ایران شد، نوحه هایی که شاعران گمنامی آن ها را نوحه سرایی کرده اند. شیوه عزاداری در محرم از پس از دوران صفوی در مناطق ایران خیلی پررنگ شد خصوصا در مناطق مرکزی ایران آیین هایی که امروز می بینیم خیلی پر شور اجرا می شود مثل نخل گردانی،آتش گردانی و طبل زنی ها همه در اصل از آن دوران بوده است. ما بیشترین آیین ها را در جنوب ایران به ویژه بوشهر می بینیم که در محرم مراسم های خیلی پرشوری اجرا می شود ازجمله سنج و دمام، شروه خوانی ها و غیره که از این منطقه بر روی دیگر مناطق ایران نیز تاثیر گذاشته است.

لحن های موسیقی قدیم در حال از بین رفتن است
وی از تغییر لحن سوگواری ها و موسیقی های عاشورایی نسبت به گذشته خبر داد و گفت: امروزه حتی در خود مناطق ایران هم لحن های سوگواری تغییر کرده و دستخوش تغییرات زیادی شده است و این تغییرات باعث شده نوحه های قدیمی نیز در مناطق مختلف ایران خیلی کمرنگ شود. در خراسان می بینیم که آنچه در گذشته می خواندند بر اساس رپرتوار موسیقی خود منطقه بوده است اما امروزه آن چیزی که خوانده می شود همان چیزی است که در تهران هم می خوانند و هیچ فرقی نمی کند ما می بینیم لحن های موسیقی قدیم در حال از بین رفتن است و همه آن نغمه هایی که خیلی اصیل اجرا می شد در تمامی مناطق ایران در حال منسوخ شدن است خیلی کم راویان را می بینیم که این لحن ها را درست اجرا کنند. فکر می کنم تا ۱۰ سال آینده دیگر به طور کامل این موسیقی های عاشورایی اصیل کاملا منسوخ شود و اگر در تمام مناطق ایران نظاره کنیم دیگر نغمه ها و موسیقی های عاشورایی که اجرا می شود هیچ فرقی با یکدیگر نداشته باشد و هیچ تغییری احساس نکنیم. این درحالی است که در گذشته ایگونه نبوده و حتی تعزیه ها هم در مناطق مختلف به سبک های مختلف اجرا می شده و برگرفته از فرهنگ و موسیقی آن منطقه بوده است.

بیشتر مداحان اصلا موسیقی نمی شناسند و خارج از اصول می خوانند
این پژوهشگر موسیقی در پاسخ به اینکه آشنایی مداحان ما با دستگاه های موسیقی و موسیقی اصیل ایرانی چه کمکی می تواند بکند و آیا تاثیری دارد یا خیر، عنوان کرد: در نوحه خوانی ها اصول و شیوه اصیل موسیقی ایرانی باید حفظ شود و این توجه به اصول تاثیر گذاری آن را دوچندان می کند. متاسفانه شیوه نوحه خوانی که در گذشته بوده است امروزه منسوخ شده است این درحالی است که آن شیوه ها می تواند منبع خوبی برای اجرای نوحه ها در حال حاضر باشد. می بینیم بیشتر مداحان اصلا موسیقی نمی شناسند و خارج از اصول می خوانند و هیچ آشنایی با دستگاه ها ندارند و این باعث می شود مخاطب نیز تاثیری نگیرد.

مداحان ترانه های غربی را با ایجاد تغییر در شعر می خوانند
وی در پایان خاطر نشان کرد: تاثیری که نوحه و لحن بر روی مخاطب می گذارد باید تاثیر حزن انگیز باشد ولی امروزه اینگونه نیست و تمام آن چیزی که اجرا می شود کوچکترین تاثیری بر روی مخاطب نمی گذارد و کوچکترین بهره ای از نوحه هایی که در گذشته براساس اصول خوانده می شده نبرده است و جالب اینکه می بنیم خیلی از مداحان ترانه های غربی و حتی ترانه های خواننده های پاپ و ترکیه را با ایجاد تغییر در شعر می خوانند و مجوز هم می گیرند. خیلی از نوحه هایی که ما در گذشته داشتیم متاسفانه امروز منسوخ شده اند که اگر مداحان آن ها را یاد بگیرند تحول بزرگی در این زمینه شکل می گیرد.

زهرا صفایی

ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار