یادداشت /
اما و اگرهای بالا رفتن سن ازدواج
خبرگزاری پانا: سالگرد ازدواج حضرت علی(ع) و حضرت زهرا(س) با عنوان روز ازدواج نامگذاری شده است اما ازدواج در سال های اخیر با مشکلاتی روبرو شده به طوری که آمار جوانان در آستانه ازدواج هر روز بیشتر و ناکارآمدی طرح های مسئولان این حوزه نیز بیشتر می شود.
طبق آمار هم اکنون بیش از ۱۱ میلیون جوان در کشور در آستانه ازدواج قرار دارند. سن ازدواج دختران در کلانشهرهای کشور به ۳۰ سال رسیده و براساس آمار، ازدواج در سال گذشته با رشد منفی ۶.۵ درصد روبرو شده است. کارشناسان خانواده برای بالارفتن سن ازدواج عوامل مختلفی را در نظر گرفته اند البته بقای جامعه در فرهنگ کشور ما با ازدواج انجام می گیرد اما روند افزایش سن ازدواج و تشکیل خانواده در کشورمان صعودی است و گویا قصد ندارد سیری نزولی را طی کند.
شرایط گوناگونی دست به دست هم داده تا سن ازدواج در کشور افزایش پیدا کند. به طوری که اولویت های خانواده ها و حتی معیار دختران و پسرانی که در آستانه تشکیل خانواده هستند نیز تغییر کرده است. در واقع طی سال های گذشته تا امروز، اولویت نخست دختران جوان ادامه تحصیل و پس از آن یافتن کار است، لذا طی کردن این مراحل یعنی دست یافتن به تحصیلات عالیه و از سوی دیگر یافتن شغل مناسب سن ازدواج را به آستانه ۳۰ سالگی می رساند.
از طرفی نبود ازدواج آسان نیز باعث شده تا شرایط مناسب در جامعه کنونی برای ازدواج و تمایل افراد به ازدواج از بین برود. بنابراین بررسی سن ازدواج جوانان ایرانی در چند دهه اخیر و عوامل دخیل در آن نشان می دهد که سن ازدواج روندی صعودی را طی کرده است. در حال حاضر باید شرایط به گونه ای باشد که یک جوان در سنین پس از بلوغ از نظر عقلی و عاطفی توانایی ازدواج و اداره خانواده جدید را داشته باشد ضمن اینکه امكانات مالی نیز باید برای او فراهم باشد اما هم اکنون یک جوان سال ها پس از بلوغ و ادامه تحصیل تازه به دنبال شغل یا تامین مسكن می رود و در چنین شرایطی، طولانی شدن و افزایش سن ازدواج را ایجاد می کند.
عوامل فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی را می توان مهم ترین عواملی دانست که در بالارفتن سن ازدواج جوانان تأثیر گذار بوده است. نبود اشتغال، تأمین مسکن، بالا رفتن توقعات، مهریه های سنگین، پایین بودن سطح اشتغال و ناپایداری شغلی و عدم امنیت آن در روند صعودی این مساله نیز نقش مهمی را ایفا می کند. همچنین تحول الگوهای دختران و پسران در ادامه تحصیل و كسب شأن تحصیلی، شغلی در میان آن ها و اینکه ازدواج را مانعی برای دستیابی به خواسته های خود می دانند و بی اعتمادی نسبت به جنس مخالف، وسواس بیش از اندازه در انتخاب همسر و فراهم بودن زمینه ارضای نامشروع نیز عوامل دیگری است كه در بالارفتن سن ازدواج دخیل هستند.
اما اگر عامل اقتصاد را کنار بگذاریم، یکی از عواملی که باعث شده سن ازدواج بالا رود، مسایل فرهنگی است و تبعات بسیار بدی که عدم توجه به مسایل فرهنگی دارد رفته رفته باعث شده که جوانان تمایلی به ازدواج نداشته باشند و در سنینی که نیاز به ازدواج دارند ۱۸ تا ۳۰ سالگی است به فکر ازدواج نیستند.
متأسفانه یکی از مشکلاتی که هم اکنون درگیر آن هستیم این است که جامعه ما از مرحله سنتی در حال گذر به یک جامعه مدرن است و در این بین آسیب های جدی با آن روبروست. از طرفی کارهای منظم و هماهنگی در سطح دستگاه های مسئول صورت نگرفته است. البته نمی توان گفت هیچ فرهنگ سازی انجام نشده، اما دستگاه های مسئول باید کار علمی، هماهنگ و مبتنی بر آنچه در آمار و دیدگاه های علمی وجود دارد را با رویکرد اسلامی ایرانی انجام دهند و می بایست راجع به ازدواج فرهنگ سازی و فعالیت جدی صورت گیرد.
از طرفی دستگاه های مختلفی که نقش فرهنگسازی در جامعه را بر عهده دارند، نمی توانند وظایف خود را به درستی انجام دهند یعنی نمی توانند آموزش های لازم و فرهنگ سازی لازم را برای جوانان و ازدواج آن ها انجام دهند. در واقع ما در کشور دچار ضعف آموزش هستیم. در سال های گذشته بحث ازدواج آسان مطرح بود اما با تورم، گرانی مسکن، بیکاری و چشم و همچشمی هایی که وجود دارد این مساله محقق نشده است و امروز هزینه های جانبی برای ازدواج هر روز بیشتر می شود.
ما باید بتوانیم در آموزش هایی که داریم، ازدواج مناسب را در جامعه ترویج کنیم. باید آموزش ها به نحوی باشد که جوانان به ازدواج مناسب روی آورند و برنامه مدونی در زمینه ازدواج داشته باشیم. در واقع باید فضایی ایجاد شود که تشویق کننده به ازدواج باشد نه اینکه فقط یک بنر تبلیغاتی زده شود، بلکه در کنار این کار باید فضاسازی آنقدر هوشمندانه باشد که جوانان در سنین پایین و حتی دبیرستان را به خاطر درس خواندن از ازدواج بازنداریم بلکه فضایی فراهم شود که ازدواج و درس در کنار هم باشد.
فرهنگ سازی برای ازدواج ساده، برپایی كلاس های آموزشی درباره ضرورت ازدواج برای فرد و نظام اخلاقی، فراهم شدن امكانات ضروری زندگی جوانان توسط نهادهای دولتی و حمایت های ویژه مالی از جوانان در آستانه ازدواج، قرارگیری متاهلان در اولویت برخی خدمات اجتماعی و شغلی را می توان بخشی از راهكارهای برون رفت از چالش افزایش سن ازدواج دانست.
محمداسماعیل سعیدی عضو هیأت رئیسه کمیسیون اجتماعی مجلس
ارسال دیدگاه