گزارش پانا به مناسبت روز دریای خزر؛

آینده‌ای بحرانی در انتظار بزرگترین دریاچه جهان

خبرگزاری پانا: حیات دریای خزر که به عنوان یکی از گستره های اقتصادی طبیعی به شمار می رود و به لحاظ مجاورت استان های شمالی، حیات اقتصادی و معیشتی و در نهایت همه جاذبه های طبیعی و توریستی این استان ها را تحت تأثیر قرار دارد، با چالش روبروست و اگر فکری به حال آن نشود، دریای خزر آینده ای پر تنش و بحرانی خواهد داشت.

کد مطلب: ۳۸۳۰۸۰
لینک کوتاه کپی شد

به گزارش خبرنگار اجتماعی پانا، نگرانی کشورهای ساحلی دریای خزر از وضعیت رو به تخریب این محدوده آبی باعث شد تا کشورهای ساحلی با به رسمیت شناختن قوانین و مقررات هر یک از دولت های متعهد و آگاهی از تخریب دریای خزر به لزوم حفظ و احیاء منابع زنده برای نسل های حاضر و آتی توجه کنند. از این رو ۲۱ مرداد ماه سال ۱۳۸۵، کنوانسیون حفاظت از محیط زیست دریای خزر (کنوانسیون تهران) برای ۵ کشور ساحلی لازم‌الاجرا و به عنوان روز دریای خزر نامگذاری شد.


دریای خزر بزرگترین دریاچه جهان است و این دریاچه از نظر تنوع زیستی بسیار غنی بوده و حدود ۴۰۰ گونه آبزی، بومی آن بوده که ماهیان خاویاری از مهم ترین آنها هستند. علاوه بر منابع زنده، این دریا پس از خلیج فارس و سیبری، به لحاظ ذخایر نفت و گاز موجود در ساحل و زیربستر در مقام سوم قرار دارد اما فعالیت های انسانی بیش از حد و بهره برداری های اقتصادی پرشتاب و کم ملاحظه، موجب تخریب اکوسیستم‌ های طبیعی، آلودگی محیط زیست و کاهش کیفیت آب این دریا شده است.


دخالت های نسنجیده و شتاب زده انسانی در دریای خزر که به شکل تغییر کاربری اراضی شامل تخریب، ساخت و سازهای بی رویه و غیراصولی ساحلی اعم از اسکله و بندر، مجتمع های گردشگری، مسکونی و تجاری، صید بی ‌رویه آبزیان به ویژه ماهیان خاویاری، تخریب زیستگاه ها و از دست رفتن مناطق تخم ریزی ماهیان خاویاری، تخلیه مستقیم آلودگی های شهری، صنعتی و کشاورزی مناطق ساحلی به دریا، بار زیاد آلودگی ها با منابع مشخص و نامشخص در حوزه آبریز رودخانه های منتهی به دریا، در کنار نحوه نامناسب رفتار جوامع انسانی ساحلی با منابع خزر و مدیریت ضعیف مناطق ساحلی از عمده تهدیدات زیست محیطی امروز دریای خزر محسوب می شود که باعث اختلال وضعیت طبیعی دریای خزر شده و متاسفانه گونه های ارزشمندی چون ماهیان خاویاری و یا فک دریای خزر به عنوان تنها پستاندار این اکوسیستم را در فهرست گونه های در معرض خطر انقراض قرار داده و حیات اکولوژیکی و اقتصادی زیست بوم خزر را متأثر ساخته است.


این عوامل و نگرانی ها موجب شد تا در سال ۱۳۸۲ (۲۰۰۳) یک "کنوانسیون منطقه ای حفاظت از محیط زیست دریای خزر" موسوم به "کنوانسیون تهران" را امضاء کرده و در تاریخ ۱۲ آگوست ۲۰۰۶ برابر با ۲۱ مردادماه ۱۳۸۵ لازم الاجرا شدن این معاهده نامه را بعنوان یک واقعه مهم زیست محیطی جشن گرفتند.


از این رو ۲۱ مردادماه نقطه عطفی در تاریخ همکاری های زیست محیطی در رابطه با دریای خزر محسوب می شود. این کنوانسیون منطقه ای با توجه به اینکه تنها معاهده زیست محیطی مورد توافق پنج کشور حاشیه دریای خزر و تنها بستر همکاری جهت حفاظت و نجات اکوسیستم منحصر بفرد دریای خزر بوده و از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.


تضییع حق ایران در بهره‌برداری از دریای خزر


موید حسینی صدر سخنگوی فراکسیون محیط زیست مجلس در گفت و گو با پانا با اشاره به آلودگی های دریای خزر معتقد است که تاکنون اقدام اساسی و قاطعی برای رفع آلودگی دریای خزر در بعد بین المللی انجام نشده و در سال های گذشته سهم ایران از دریای خزر بسیار کاهش پیدا کرده است.


سخنگوی فراکسیون محیط زیست مجلس در عین حال می گوید: حق ایران در بهره برداری از دریای خزر ضایع شده است، متأسفانه ما از منابع نفت و گاز خود در دریای خزر اصلا استفاده نکرده ایم اما همواره آلودگی های دریای خزر را شاهد بودیم. لذا در رابطه با آلودگی های نفتی در دریای خزر نیازمند همکاری های منطقه ای هستیم و متأسفانه این همکاری بین المللی وجود ندارد و تا کنون اقدام اساسی و قاطعی درباره رفع آلودگی دریای خزر انجام نشده است، بنابراین این مساله عزم همه کشورهای حاشیه دریای خزر را می طلبد.


مهم‌ترین عوامل آلودگی دریای خزر


این نماینده مجلس همچنین ورود مواد نفتی و فاضلاب های صنعتی را مهم ترین عامل اصلی آلودگی دریای خزر می داند و می گوید: اگر فکری برای آلودگی دریای خزر نشود به زودی آلودگی این پهنه آبی به یک چالش بین المللی تبدیل می شود. ما در فراکسیون محیط زیست مجلس بارها درباره آلودگی دریای خزر با مسئولان مربوطه بحث و بررسی کرده ایم و مرکز پژوهش های مجلس نیز بررسی علت آلودگی دریای خزر را در دستور کار خود قرار داده است.


پروتکل حفاظت از دریای خزر در برابر آلودگی‌های ناشی از فعالیت در خشکی


همچنین محمد مجابی معاون حقوقی سازمان حفاظت محیط زیست نیز درباره مصوبات محیط زیستی مجلس در بخش سواحل و محیط های آبی کشور نیز به پانا می گوید: الحاق دولت ایران به پروتکل کنوانسیون پیشگیری از آلودگی های دریایی ناشی از تخلیه پسماند و سایر مواد آلاینده که زیر مجموعه ای از کنوانسیون لندن است، مصوبه مجلس است که در این پروتکل، کلیه شناورهایی که در دریاها و آب های دول عضو تردد می کنند موظف به جلوگیری از تخلیه پسماند خود در آب های منطقه هستند.


مجابی به مصوبه مجلس در خصوص پروتکل حفاظت از دریای خزر در برابر آلودگی های ناشی از منابع و فعالیت های مستقر اشاره کرده و می گوید: این پروتکل در چارچوب حفاظت از محیط زیست دریای خزر قرار دارد و از آنجا که هنوز اقدام عملی در خصوص رژیم حقوقی دریای خزر صورت نگرفته است، کنوانسیون چارچوبی حفاظت از دریای خزر از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است چرا که دلیل بسته بودن دریای خزر، آلودگی ها دارای پایداری بالایی خواهند بود و از این رو عضویت در این پروتکل از اهمیت بالایی برخوردار است.


به هر حال باید گفت که دریای خزر برای رفع چالش هایی که با آن روبرو و حیاتش با بحران مواجه شده نیاز به همکاری میان کشورهایی دارد که این کشورها از گستره آبی خزر بهره مند می شود و این همکاری باید هرچه سریعتر اتفاق افتد تا شاهد حل مشکلات خزر باشیم.

ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار