سوژه یابی ساده یا مشکل؟ مساله این است!

برای بدست آوردن سوژه چه کنیم؟

۱- دبیران و سردبیران: یکی از وظایف دبیر‌سرویس و سردبیر ارائه سوژه به خبرنگاران است این فقط بخشی از وظایف اداری خبرنگار است امّا خبرنگاران حرفه ای تنها خود را به این سوژه ها محدود نکرده و سعی در ایجاد خلاقیت و پیدا کردن سوژه‌های جدید دارند و حتی گاهی یک نگاه نو به همین سوژه‌های سفارشی دارند

برخی خبرنگاران با ارائه یک زاویه دید جدید به یک سوژه سفارشی آن را از آن خود می کنند. مثلاً سوژه ارائه شده معرفی و مصاحبه با معلمان نمونه به مناسبت روز معلم است خبرنگار معلمان نمونه‌ای ‌را می‌بیند که شغل دوم آنها در زندگیشان پررنگ‌تر است! و به سراغ آنهای رود و یک گزارش مفصل تهیه می کند.

۲- تهیه یک دفتر سوژه: هر موضوعی که به نظرتان مناسب رسید بلافاصله یادداشت کنید هیچ گاه به حافظه خود اعتماد نکنید سوژه ها به همان سرعت که به ذهن شما می آیند به همان سرعت هم فرار می کنند پس، با یادداشت در دفتر سوژه راه فرارشان را ببندید!

۳- مطالب روزنامه ها و نشریات مختلف: بهترین منبع دریافت سوژه است- اخبار- مقالات- ستون تلفن‌های گلایه آمیز- صفحات و ستون آگهی و نیازمندی ها- ستون درج شده در شبکه‌های اجتماعی- متن وبلاگ ها و ... اگر به دقت و به منظور یافتن سوژه، مورد مطالعه قرار گیرد، دهها، بلکه صدها، سوژه بکر و ناب به دست روزنامه نگار می دهد که دفتر سوژه اش را پر خواهد کرد.
مثلاً حرکتی که روزنامۀ کیهان علیه شرکت های مضاربه ای به راه انداخت جرقه اش از ستون تلفنهای مردم زده شد.

۴- رسانه های دیداری و شنیداری: دیدن برنامه های تلویزیون و نیز فیلم ها، شنیدن رادیو و سوژه های خوبی را نصیب خبرنگاران حرفه ای می کند.

۵- نشریات دیگر و کتاب: روزنامه ها و مجلات رقیب و همکار- نشریات خارجی- کتب مختلف- بولتن‌های داخلی ادارات و وزارتخانه ها- اخبار سمینارها و همایش ها - اطلاعیه های سازمانهای مختلف می تواند در پیدا کردن سوژه به ما کمک کند.

۶- حضور در مجامع مختلف: صف اتوبوس- جمع کوچک مسافران تاکسی- صف سینما و حتی نانوایی- پارک و بوستان- اجتماعات خانوادگی و جمع فامیل و همه آنچه در کوچه و بازار دیده و شنیده و روی در و دیوار خوانده می شود سوژه است.غافل نشوید!

۷- مردم: مردم فصل الخطاب سوژه ها هستند. مردم منبع بیکران الهام سوژه ها برای همه روزنامه‌نگاران از مقاله‌نویس تا گزارش‌نویس و مصاحبه‌کننده در هر موضوع و ژانری می‌باشند. فقط کافی است اطرافتان را خوب ببینید! سوژه ها راه می‌روند. نفس می‌کشند. می‌خندند. گریه می‌کنند شادمان یا غمگینند. ساکتند یا یک دنیا حرف دارند خانم"لیز بالماسدا" روزنامه‌نگار موفقی که در سال ۱۹۹۳ جایزه پولیتزر (جایزه جهانی روزنامه‌نگاری) را دریافت کرد می‌گوید ایده‌هایش را از دورن شهر بدست می‌آورد او می‌گوید: من با مردم قدم می‌زنم و از آنها راجع به زندگی و کارشان می‌پرسم آنها به من ایده می‌دهند .

بیش از ۱۰۰ سال پیش نیز در ایران روزنامه‌نگاری به نام فرصت‌الدوله شیرازی که نشریه‌ای به نام فارس منتشر می‌کرد پس از انتشار چند شماره از نشریه‌اش به مخبرالسلطنه می‌گوید‌:" مطلبی نداریم چه بنویسم"؟ و پاسخ می‌شنود که‌:" برو در بازار وکیل گوشه‌ای بنشین و ببین مردم چه می‌گویند از صحبت آنان مقاله و موضوع به دست بیاور."

ویژگیهای یک ایده خوب:
۱- گیرایی در نظر مردم :گزارشها باید نیاز خواننده را برطرف سازد.
۲- واقعیتها را بیان کند.
۳- شخصیتها:واقعیات با شخصیتها تقویت میشود پس ایده خود را با یک شخصیت پردازش کنید.
۴- دیدگاه:نگرش درست به موضوعات داشته باشید.
۵- زنده بودن
۶- منحصر به فرد و همگانی بودن:ظاهرا جمع اضداد است ! اما به خاطر داشته باشید!موضوع متفاوتی که برای اغلب مردم گیرایی داشته باشد ،جذاب است
۷- چشمگیر بودن
۸- انرژی زا بودن

لورن هنلی داکویین (نویسنده ازاد) طی یک طرح ۴ مرحله ای سوژه پردازی را به این شکل تبیین میکند:
۱- ایده (سوژه)را به دام اندازید .
۲- ایده را توسعه دهید.
۳- ایده را سازگار کنید.
۴- ایده را آزمایش کنید.

اعظم عابدینی - کارشناس ارشد علوم ارتباطات

-------------------------------------------------------------------------------
منابع:
۱- گزارش نویسی در مطبوعات: احمد توکلی
۲- گزارش نگاری: علی اکبر قاضی‌زاده
۳- مثلث طلایی نوشتن: احمد توکلی
۴- خبرنگاری حرفه‌ای: مجموعه مقالات مرکز مطالعات و برنامه ریزی رسانه ا