پیامد مصوبه اخیر سنای آمریکا؛
توافق نهایی هسته ای ایران، ۵۷ روز سرگردان بین کنگره و دولت آمریکا
زینب هاشمی: تصویب طرح نظارت بر توافق هسته ای با ایران با ۹۸ رای از مجلس سنای امریکا که ۱۰۰ عضو دارد، موجب بروز واکنش های متعددی در کشور شد. این طرح می تواند لغو تحریم ها را تا ۵۷ روز از زمان توافق، به عقب بیاندازد.
به گزارش خبرنگار سیاسی پانا، علی رغم آن که باراک اوباما رئیس جمهور امریکا پیش از این اعلام کرده بود که طرح کنگره مبنی بر نظارت بر هر گونه توافق با ایران را در صورتی که از حمایت هر دو جناح جمهوریخواه و دموکرات برخوردار باشد، امضا خواهد کرد، اما نگاه اجمالی به متن این طرح نشان از آن دارد که مجلس سنا حساسیت و وسواس خود را با آینده نگری جمهوری خواهان در تقابل با ایران ادغام کرده و طرحی را به تصویب رسانده که حوزه اختیارات دولت و رئیس جمهوری را محدود کرده است.
بر اساس این طرح، طی دوره سی روزه پس از ارائه توافق توسط رئیسجمهور به کنگره، کمیته روابط خارجی سنا به ریاست "باب کروکر" جمهوری خواه و کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان به ریاست "ادواردرندال رویس"، جلسات استماع و توجیهی برگزار کرده و یا به انحای دیگر برای بازنگری کامل بر توافق، اطلاعات دریافت میکنند.
بر این اساس از رئیس جمهوری امریکا حق توقف اجرای تحریمها، در دوره پنج روزه تحویل توافق به کنگره و دوره سی روزه ابتدایی بررسی در کنگره و همین طور روزهای اضافی را که ممکن است این روند زمان ببرد، شامل ۱۲ روز فرصت برای بررسی وتوی تصمیم کنگره توسط رئیس جمهور، و ۱۰ روز برای سلب حق وتو از وی، گرفته می شود.
تصویب این طرح با ۹۸ رای در مجلس سنا با ۱۰۰ عضو، سبب بروز واکنش های زیادی در کشور شد که پیشنهاد طرح ۳ فوریتی یکی از نمایندگان مجلس مبنی بر توقف مذاکرات تا پایان تهدیدها در همین راستا صورت گرفت که البته این پیشنهاد مورد موافقت فراکسیون رهروان ولایت مجلس قرار نگرفت.
اما نوذر شفیعی استاد علوم سیاسی دانشگاه و عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، اقدام مجلس سنای امریکا در تصویب مصوبه ای که هر گونه توافق با ایران را ملزم به نظارت کنگره می کند را مغایر با توافق نامه نمی داند.
او در این خصوص به خبرنگار پانا گفت: این اقدام مجلس سنا مغایر با توافق نامه نیست، بلکه یک سری فعل و انفعالات ناشی از ساختارهای سیاسی قانون گذاری سیاسی و اجرایی ایالات متحده آمریکا است که در چهارچوب مکانیزم بررسی و توازن (check and balance) صورت می گیرد و لذا الزاما این طور نیست که نوعی جبهه گیری در تعارض با مذاکرات هسته ای ایران باشد.
وی در ادامه بیان کرد: نکته دوم این است که ما هم به طور متقابل می توانیم هرگونه اقدامی که دولت آمریکا انجام داد، انجام دهیم و این مساله خوشبختانه در متن توافق نامه ژنو نیز تعبیه شده است.
شفیعی در تشریح این مساله عنوان کرد: در توافق نامه ژنو قید شده که اجرای این توافق نامه منوط به اجرای تک تک بندهایش است و اگر در اجرای یکی از بندها خللی ایجاد شد، هیچ یک از بندهای توافق جنبه اجرایی پیدا نخواهد نکرد و معتبر نخواهد بود. همین طور این یک پدیده رایج در عرصه بین المللی است و می توان گفت که روابط میان کشورها کاملا مبتنی بر "اقدام متقابل" است؛ یعنی هر کشوری هر رفتاری را انجام داد کشور دیگر هم متناسب با آن رفتار خواهد کرد. بر این اساس اگر کارشکنی در مسیر مذاکرات هسته ای ایجاد شد ایران هم می تواند دوباره به نقطه صفر برگشت کند.
این تحلیلگر مسائل بین الملل در پاسخ به این مطلب که در صورت عدم حصول توافق ایران هزینه بیشتری را پرداخت خواهد کرد، گفت: بحث هزینه مطرح نیست، مذاکرات در چهارچوب زمانی فشرده در حال اجراست که این مساله مانع از بوجود آوردن خسارات به فعالیت های هسته ای ایران می شود. بر این اساس برای ما کنگره، سنا و مجلس آمریکا، رئیس جمهور و وزیر خارجه این کشور بطور تک و جداگانه اهمیت ندارند و مجموعه دولت ایالات متحده آمریکا مدنظر ماست و خروجی شان یکی است و باید متناسب با خروجی تصمیم بگیریم.
وی با اشاره به ساختار مرکب تصمیم گیری در ایالات متحده اظهار کرد: امریکا یک جامعه کثرت گراست و نهادهای مختلف بر تصمیم گیری ها تاثیر می گذارند که البته این مساله چندان برای ما اهمیت ندارد. آنچه که برای ما مهم است خروجی فوری این مذاکرات است. یعنی نظر ما این است که این مذاکرات چه نتیجه بدهد چه نتیجه ندهد تعیین تکلیف شود.
عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی ضمن تاکید بر این که این قبیل اقدامات به قدرت چانه زنی طرف آمریکایی می افزاید، خاطرنشان کرد: منتها برای ما که مسائلمان حل شده است اگر این فشارها چندین برابر هم شود، بر روی ما تاثیری نمی گذارد مهم این است که افزایش قدرتی حاصل می شود و ما باید منتظر تاثیرگذاری آن افزایش قدرت باشیم.
شفیعی تعبیر از اینکه "مسائل ایران حل شده است" را چهارچوب کاری تیم مذاکره کننده دانست و گفت: هیات مذاکره کننده با یک چهارچوب روشن در حال چانه زنی است و اگر به آن چهارچوب کاری که هم در ژنو و هم در لوزان توافق شده، برسیم مذاکره نتیجه بخش است؛ اما در صورتی که به آن نرسیم بازگشت دیپلمات ها مساوی با از سرگیری فعالیت های هسته ای خواهد بود و طرف مقابل نیز هر اقدامی که می خواهد انجام دهد.
به گزارش پانا، براساس قوانین داخلی امریکا، مصوبه ها پس از آنکه به تصویب مجلس سنا می رسد، باید در مجلس نمایندگان نیز رای اکثریت را برای تبدیل شدن به یک قانون کسب کند.
همچنین با وجود آنکه قانون اساسی به رئیس جمهور امریکا این اختیار را داده که مصوبات کنگره را وتو کند، اما این اختیار نامحدود نیست و کنگره میتواند متقابلا با تصویب مجدد مصوبه خود، وتوی رئیس جمهور را سلب کند. هر گاه دوسوم مجموع نمایندگان مجلس نمایندگان و سنا در یک جلسه مشترک، مخالفت خود را با وتوی رئیس جمهور در خصوص یک لایحه قانونی اعلام کنند، لایحه جنبه قانونی و لازم الاجرا به خود میگیرد و رئیس جمهور ملزم به اجرای آن میشود.
ماه گذشته که این طرح کنگره هیاهوی زیادی در مجامع خبری امریکا ایجاد کرده بود، مجری شبکه فاکسنیوز از باب کورکر رئیس کمیته روابط خارجی سنا پرسید: کاخ سفید گفته است که رئیسجمهور آمریکا این نوع لایحهای که شما پیشنهاد دادید را وتو میکند. اگر رئیسجمهور چنین کاری انجام دهد، آنوقت شما به ۵۱ رأی یا حتی ۶۰ رأی نیاز ندارید بلکه به ۶۷ رأی نیاز دارید که این به مفهوم جلب حمایت ۱۳ دموکرات است تا بتوانید بر حق وتو اوباما غلبه کنید. آیا شما ۶۷ رأی دارید؟
کورکر در پاسخ گفت: نمیدانم که ۶۷ رأی داریم یا خیر. با حساب حامیان این لایحه و در صورتی که تمامی جمهوریخواهان از این لایحه حمایت کنند، باید ببینیم وضع به چه شکلی درمیآید، اما اگر درست اطلاعرسانی شده باشد، تا به امروز ۶۴ تا ۶۵ رأی در اختیار داریم.
ارسال دیدگاه