شورای امنیت و پرونده هسته ای ایران از سال ۱۳۸۴
زینب هاشمی: پرونده ایران در تاریخ هجدهم اسفند ماه ۱۳۸۴مطابق با هشتم مارس ۲۰۰۶ از سوی شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی به شورای امنیت ارجاع شد.
به گزارش خبرنگار سیاسی پانا، بر اساس منشور سازمان مللمتحد، حیطه قدرت شورای امنیت شامل اعزام نیروهای پاسدار صلح، تصویب تحریمهای بینالمللی و اعطای اجازه استفاده از نیروی نظامی علیه کشورهای متخاصم است. تصمیمهای این شورا به صورت قطعنامههای شورای امنیت اعلام میشود.
پس از آن که پرونده ایران در ۸ مارس ۲۰۰۶ از سوی شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی به شورای امنیت ارجاع شد اولین قطعنامه شواری امنیت، ۳۱ جولای همان سال -یعنی ۵ ماه بعد- به تصویب رسید.
قطعنامه هایی که شورای امنیت تاکنون درباره برنامه اتمی ایران صادر کرده، ذیل فصل هفتم منشور ملل متحد است که به مسئولیت سازمان در مواجهه با تهدید علیه صلح جهانی می پردازد. این مصوبات برای تمامی اعضای سازمان ملل لازمالاجراست.
تشکیل کمیته های تحریم
هنگام تصویب هر کدام از قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل، کمیته های تحریم تشکیل می شوند؛ کار این کمیته ها بررسی آن است که چه کسانی و به چه طریقی هدف تحریمها خواهند بود. تا زمانی که پرونده اتمی ایران از شورای امنیت خارج نشده باشد، کمیته تحریم ها همچنان به کار خود ادامه خواهد داد و فهرست خود را به روز خواهد کرد. در صورت حل و فصل پرونده اتمی ایران و توافق جامع با گروه ۱+۵، اعضای دائم شورای امنیت با طرح قعطنامه ای در شورا، درخواست لغو تحریم ها را مطرح و سپس با تصویب خروج ایران از شورای امنیت، پرونده ایران از دستور کار شورا خارج خواهد شد.
اعضای تصمیم گیرنده شورای امنیت سازمان ملل متحد چه کشورهایی هستند؟ / شرایط تصویب قطعنامه ها در سازمان
شورای امنیت ۵ عضو دائم و ۱۰ عضو انتخابی دارد. ۵ عضو دائم این شورا در تصمیمها و رایگیریهای شورا حق وتو دارند. ریاست شورای امنیت نوبتی است و طول مدت آن یک ماه است.
به تصمیمهای شورای امنیت سازمان ملل قطعنامه گفته میشود؛ برای پذیرش یک قطعنامه باید دست کم ۹ عضو از ۱۵ عضو شورای امنیت به آن رای مثبت دهند و هیچیک از اعضای دائم به آن رای مخالف ندهند.
گروههای عضو شورای امنیت سازمانملل متحد را اعضای دائم شامل آمریکا، انگلیس، روسیه، چین و فرانسه و ۱۰ عضو غیر دائم تشکیل می دهند که در ابتدای ماه ژانویه به مدت دو سال به عضویت این شورا انتخاب میشوند.
آغاز صدور قطعنامه های شورای امنیت علیه ایران
از تاریخ هشتم مارس ۲۰۰۶ که پرونده ایران توسط شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی به شورای امنیت سازمان ملل واگذار شد ۶ قطعنامه تحریمی علیه ایران به تصویب رسید.
قطعنامه ۱۶۹۶ شورای امنیت سازمان ملل متحد در تاریخ ۳۱ جولای ۲۰۰۶ تصویب شد. طی این قطعنامه از ایران خواسته شده غنی سازی اورانیوم را متوقف کند و در غیر این صورت با تحریمهای احتمالی دیپلماتیک یا اقتصادی مواجه خواهد شد. این قطعنامه طی نشست ۵۵۰۰ام با ۱۴ رای موافق، یک مخالف و هیچ ممتنع تصویب شد. این قطعنامه جنبه اجباری و تحریمی دربرنداشت و بیشتر حاوی معیارهای تنبیهی بود.
اعضای غیردائم شورای امنیت در آن زمان را کشورهای آرژانتین، جمهوری کنگو، دانمارک، غنا، یونان، ژاپن، پرو، قطر، اسلواکی و تانزانیا بودند.
قطعنامه ۱۷۳۷ از قطعنامههای شورای امنیت است که در ۲۳ دسامبر ۲۰۰۶ برای وادار کردن جمهوری اسلامی به پایان غنیسازی اورانیوم جهت برنامه هستهای ایران به رای گذاشته شد و با رأی هر ۱۵ کشور حاضر در شورای امنیت به تصویب رسید.
اعضای غیردائم شورای امنیت در آن زمان را کشورهای آرژانتین، جمهوری کنگو، دانمارک، غنا، یونان، ژاپن، پرو، قطر، اسلواکی و تانزانیا بودند.
قطعنامه ۱۷۴۷ شورای امنیت نیز مربوط به پروندهٔ هستهای جمهوری اسلامی ایران است که در تاریخ ۲۴ مارس ۲۰۰۷ ، (برابر با ۴ فروردین ۱۳۸۶) با رای موافق تمامی پانزده عضو شورای امنیت سازمان ملل متحد، به تصویب رسید.
در قطعنامه ۱۷۴۷ که به اتفاق آرا تمامی اعضای دائمی و غیردائمی (آرژانتین، جمهوری کنگو، دانمارک، غنا، یونان، ژاپن، پرو، قطر، اسلواکی و تانزانیا) شورای امنیت به تصویب رسید، از تمامی کشورهای جهان خواسته شده تا فعالیت خود با شرکتهای ایرانی را که در زمینه انرژی هستهای فعالیت دارند، محدود کنند. همچنین ممنوعیت صادرات و واردات سلاحهای سنگین به ایران نیز از دیگر موارد صادره در این قطعنامه است.
به گزارش پانا، طی این قطعنامه شورای امنیت به جمهوری اسلامی ایران ۶۰ روز مهلت داد تا با تبعیت از این قطعنامه و در خواست های قطعنامه ۱۷۳۷ که پیش از آن تصویب شده بود، به فعالیتهای «حساس اتمی» خود، از جمله غنیسازی اورانیوم پایان دهد.
قطعنامه ۱۸۰۳ شورای امنیت، دوشنبه ۳ مارس ۲۰۰۸ با ۱۴ رای مثبت و رای ممتنع اندونزی، در محکومیت برنامه هستهای ایران ۹ ماه پس از قطعنامه قبلی به تصویب کرد. مفاد قطعنامه به شکل رسمی توسط فرانسه و بریتانیا پیشنهاد و همچون قطعنامههای قبلی بر اساس فصل هفتم منشور ملل متحد تصویب شد.
هیچ یک از متحدین جمهوری اسلامی به قطعنامه تحریم رای منفی ندادند؛ از آن جمله می توان به کشورهای چین و روسیه اشاره کرد که در آن زمان با ایران روابط گسترده اقتصادی داشتند. همچنین در میان اعضای غیردائم کشور لیبی قرار بود به قطعنامه رای منفی دهد و همچنین ویتنام و اندونزی و آفریقای جنوبی قول رای ممتنع (بی طرف) داده بودند؛ اما تنها اندونزی به قول خود پایبند ماند.
یک روز پس از تصویب این قطعنامه، در شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی قطعنامه دیگری علیه ایران مطرح شد که با مخالفت کشورهای غیرمتعهد کنار گذاشته شد.
در آن زمان اعضای غیردائم شورای امنیت سازمان ملل شامل کشورهای بورکینافاسو، بلژیک، کاستاریکا، کرواسی، اندونزی، ایتالیا، لیبی، پاناما، آفریقای جنوبی و ویتنام بوده است.
شورای امنیت در قطعنامه ۱۸۳۵ خود که در تاریخ ۱۵ سپتامبر ۲۰۰۸ به تصویب رسانید، با اشاره به گزارش محمد البرادعی مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی که از عدم تعلیق غنی سازی اورانیوم ایران سخن گفته بود، از ایران خواست تا به صورت کامل و بدون هیچ تاخیری به قطعنامههای پیشین این شورا و نیز درخواستهای شورای حکام آژانس در تعلیق برنامه هستهای خود عمل کند.
شورای امنیت ضمن تاکید مجدد بر قطعنامههای ۱۶۹۶، ۱۷۳۷، ۱۷۴۷ و ۱۸۰۳ که همگی آن ها تحت فصل هفتم منشور ملل متحد صادر شده و در آن ها از ایران در خواست شد که فعالیتهای غنی سازی اورانیوم و پروژه آب سنگین را تعلیق کند، در قطعنامه جدید خود اشارهای به تحریمهای جدید علیه ایران نکرد.
قطعنامه ۱۸۸۷ شورای امنیت سازمان ملل متحد که در تاریخ ۲۴ سپتامبر ۲۰۰۹ تصویب شد، از ایران خواسته شده بود به قطعنامههای قبلی عمل کند. این قطعنامه طی نشست ۶۱۹۱ام با ۱۵ رای موافق تصویب شد.
اعضای غیردائم شورای امنیت در آن دوره شامل کشورهای اتریش، بورکینافاسو، کاستاریکا، کرواسی، ژاپن، لیبی، مکزیک، ترکیه، اوگاندا و ویتنام می شد.
شورای امنیت سازمان ملل روز چهارشنبه ۹ ژوئن ۲۰۱۰ قطعنامه ۱۹۲۹را علیه ایران صادر کرد که براساس آن تحریمها علیه ایران فراگیرتر شد.
قطعنامه ۱۹۲۹ در تاریخ ۹ ژوئن ۲۰۱۰ براساس سه قطعنامه صادر شده پیشین علیه جمهوری اسلامی تنظیم و در آن اقدامات دیگری برای تحریم ایران منظور شد. این قطعنامه با ۱۲ رأی موافق، ۱ خودداری از شرکت در رأیگیری (لبنان) و ۲ رأی مخالف (برزیل و ترکیه) در جلسهای به ریاست مکزیک تصویب شد.
این قطعنامه آغاز چهارمین دور تحریمها علیه ایران است. بر اساس این قطعنامه ایران نباید از هیچ فعالیت تجاری مرتبط با غنیسازی اورانیوم و دیگر مواد هستهای یا فناوری دیگر کشورها بهرهمند شود و تمامی کشورها میبایست از انتقال هرگونه تانک، خودروهای زرهی، هواپیماهای جنگی، هلیکوپترهای تهاجمی، توپخانه کالیبر بالا، کشتیهای نظامی، موشک و سیستمها و قطعات مرتبط با آنها به ایران خودداری کنند. در این قطعنامه آمده در صورتی که ایران تمام فعالیتهای مرتبط با غنیسازی و بازفرآوری خود را متوقف کند، این قطعنامه به حالت تعلیق در خواهد آمد.
شورای امنیت طی بند ۳۲ این قطعنامه بر تمایل چین، فرانسه، آلمان، فدراسیون روسیه، انگلیس و ایالات متحده برای افزایش بیشتر تلاشهای دیپلماتیک به منظور ارتقای گفتوگو و رایزنیها تاکید میکند که شامل از سرگیری گفتوگو با ایران درباره موضوع هستهای بدون پیششرط ها است.
اعضای غیردائم شورای امنیت در زمان تصویب این قطعنامه کشورهای اتریش، بوسنی و هرزگوین، برزیل، گابون، ژاپن، لبنان، مکزیک، نیجریه، ترکیه و اوگاندا بودند.
به گزارش پانا بر اساس اعلام شورای امنیت سازمان ملل متحد، اعضای غیردائم فعلی این شورا شامل کشورهای چاد، شیلی، بحرین، لیتوانی و نیجریه تا پایان سال ۲۰۱۵، و اسپانیا ونزوئلا، مالزی، آنگولا و نیوزیلند تا پایان سال ۲۰۱۶ به همراه ۵ عضو دائم این شورا یعنی آمریکا، انگلیس، روسیه، چین و فرانسه، ملزم به تصمیم گیری در خصوص قطعنامه های بعدی هستند.
این بدان معناست که تا پایان ماه ژوئن ۲۰۱۵ که مهلت نگارش سند نهایی توافق ایران و گروه ۵+۱ است، تصمیم در خصوص تصویب قطعنامه جدید که ۶ قطعنامه تحریمی قبلی را لغو خواهد کرد، بر عهده این کشورها خواهد بود.
ارسال دیدگاه