جاذبه های گردشگری آذربایجان غربی
ارومیه رنگین کمان وحدت پیروان اقوام و ادیان الهی
خبرگزاری پانا:شهر ارومیه (مركز استان آذربایجان غربی) در جلگهای به طول ۷۰ كیلومتر و عرض ۳۰ كیلومتر در كنار دریاچه لاجوردی ارومیه گسترده است. این جلگه از رسوبات رودهای باراندوز، شهرچای، روشه چای ونازلوچای كه همه ساله به طور منظم آن را مشروب میسازند پوشیده شده است. پیشینه تاریخی و استقرار این شهر در مسیر قفقاز، ارمنستان، آسیای صغیر و بینالنهرین ونیز زمینهای بارور و آب و هوای مساعد، اهمیت بسیار ویژهای را به آن بخشیده است.
شهر ارومیه (مركز استان آذربایجان غربی) در جلگهای به طول ۷۰ كیلومتر و عرض ۳۰ كیلومتر در كنار دریاچه لاجوردی ارومیه گسترده است. این جلگه از رسوبات رودهای باراندوز، شهرچای، روشه چای ونازلوچای كه همه ساله به طور منظم آن را مشروب میسازند پوشیده شده است. پیشینه تاریخی و استقرار این شهر در مسیر قفقاز، ارمنستان، آسیای صغیر و بینالنهرین ونیز زمینهای بارور و آب و هوای مساعد، اهمیت بسیار ویژهای را به آن بخشیده است.
غرب دریاچه ارومیه همواره پیش از سایر نقاط ایران مورد توجه ملل ماقبل تاریخ قرار داشت، زیستگاههای متعددی نیز كه امروزه تپههایی از آنها باقیست، مؤید همین امر است. یكی از این تپهها كه به نام «گوی تپه» معروف است، با قدیمیترین تپههای باستانی بینالنهرین، آسیای صغیر و فلات ایران رقابت میكند.انتصاب چند زرتشتی كه در هنگام تولد عیسی (ع) به بیت الحم رفته بودند و در ارومیه مدفونند حاكی از آن است كه این شهر یكی از بزرگترین كانونهای مذهبی و اجتماعی گذشتههای دور بوده است و سرداران و امپراطوران روم جهت دستیابی به آتشكده یا آذرخش بزرگ زرتشتیان (آذر گشنسب) و پایتخت تابستانی ساسانیان (گزنا) - تخت سلیمان- بارها از آن عبور كردهاند.
بعد از اسلام نیز ارومیه دومین شهر مهم آذربایجان، پس از مراغه، به شمار میرفت، از قرن ۱۵ میلادی كه تركان عثمانی جایگزین امپراطور روم شرقی شدند، بازار ارومیه به عنوان شهر سرحدی اهمیت فوقالعادهای پیدا كرد و از برج وباروی مهمی برخوردار شد.
برج سه گنبد و مسجد جامع ارومیه از یادگارهای عظمت تمدن اسلامی در منطقه به شمار میرود.شهر ارومیه نقطه تلاقی اقوام و ادیان پیرامون خود از قبیل آشوریها، ارمنیها، یهودیها و بالاخره مسلمانان بود و به تبع آن حائز ویژگیهایی شد كه در بخشهای دیگر مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
مكانهای تاریخی و مذهبی موجود در ارومیه گویای بخشی از تاریخ مذهبی این منطقه است، مساجد و كلیساهای قدیمی، تپههای باستانی كه قدمت برخی از آنها به هزارههای پیش از میلاد میرسد، تپهها، قلعهها، پلها، گورستانها و قبور شعرا به همراه زندگی ایلی جذاب با صنایع دستی كم نظیر در مجموع گویای توان بالای توریستی منطقه ارومیه هستند.از جمله اماكن دیدنی در آذربایجان غربی بازار قدیمی ارومیه اثری ماندگار از دوره صفویه است
بازار قدیمی ارومیه در گوشه جنوب شرقی شهر ارومیه واقع شده كه در حال حاضر بخش عمده و سالم آن در بین خیابانهای امام، عسگرآبادی، اقبال و منتظری محصور شده است.
طول و عرض بنا به ترتیب ۱۰۰ و ۳۰۰ متر، با كاربری تجاری و اجتماعی است، قرار گرفتن مسجد جامع ارومیه (یكی از بناهای تاریخی این شهر) در این محدوده سبب جذابیت بیشتری در این قسمت از شهر شده است.
مسجد جامع ارومیه به قرن ششم هجری قمری باز میگردد و این نشان از قدمت فرهنگ مردم مسلمان این دیار دارد
هر راسته و بخشی از بازار سرپوشیده ارومیه به سبك و شكل خاص از دوره خود پیروی كرده و بقایای به جا مانده، نمایانگر ذوق معماری دورههای مختلف مردم این خطه سرسبز كشورمان است. با وجود تنوع شكل طاقها، چشمه و گنبدها، مجموعه بازار از سادگی ویژهای برخوردار است، مصالح تمام راسته بازار و چهار سوها از آجر انتخاب شده و اكثراً فاقد اندود ساده گچ است
هر راسته و بخشی از این مجموعه دارای فرم و شكلبندی خاص خود است و وجود تیمچهها، سراها، مسجد، حمامها دال بر آبادانی و تحرك این بخش از شهر در زمانی نه چندان دور دارد، از ویژگیهای بارز این مجموعه سادگی معماری آن است كه با وجود تفاوتهایی كه از نظر فرم در طاقها و چشمه و گنبدهای بازار مشاهده میشود هیچ نوع تنوعی از حیث تكنیك هنری مانند كاشیكاری، گچبری، سنگكاری و دربهای قدیمیپركار چوبی در بازار دیده نمیشود. مصالح تمام راسته بازارها و چهارسوها از آجر انتخاب و اكثرا حتی فاقد اندود ساده گچ نیز هستند.
تنوع مجموعه ذوق و سلیقه معماران دورههای مختلف در این بنای تاریخی و كهن است كه هر كدام با انتخاب فرمیخاص از نظر شكل قوسها اثری از خود به یادگار گذاشتهاند.
در سالهای گذشته طاق و گنبدهای فروریخته سقف پوششی راستههای حلبیسازان، اجلال، مسگران، آقارضی، چاقو سازان، سنگتراشان، نقاشان مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته است.
مرمت و استحكام بخشی گنبدهای آسیب دیده راسته عطاران و بزازان، احیا گرمابه آخوند و بخشی از راسته بازار میرزا حسین آقا كه در اثر بمباران هوایی تخریب شده از دیگر اقدامات مسئولان میراث فرهنگی و گردشگری و صنایع دستی آذربایجان غربی است.
* دوققوز پله بنای یخچالی قاجاریان در ارومیه
با توجه به شكل ساختمان و نقشهای یخچال دوققوزپله به نظر میرسد این بنا به دوره قاجار تعلق دارد و قاجاریان از این مكان برای یخسازی استفاده میكردند.
یخچال دوققوز پله در محلهای قدیمی به نام محله عسگرخان و در كنار نهر كوچك درهچای در شهر ارومیه قرار دارد، دوققوز در تركی به معنای عدد نه است این یخچال از دیرباز و زمانی كه یخچال به خانههای مردم نیامده بود منبع تأمین كننده یخ برای آنها محسوب میشد.
ساخت و معماری این بنا به صورتی است كه در مخرن آن آب میریختند و این آب به خاطر سرد بود داخل بنا به یخ تبدیل میشد.
قبل از گسترش شهر به صورت فعلی، اهالی ارومیه از یخ این یخچال استفاده میكردند و نیز مراسم چهارشنبهسوری را در كنار حوضچهای كه آب نهر به آن میریخت و فاصلهاش با یخچال حدود ۴۰ متر است برگزار میكردند.
با توجه به شكل ساختمان و نقشهای یخچال، به نظر میرسد این بنا به دوره قاجار تعلق دارد. بنا و سقف یخچال دوققوز پله از سنگ و آجر است. این یخچال هنوز سالم باقی مانده و صدماتی به آن وارد نشده است. فضای داخلی این انبار ذخیره یخ است و سالن اصلی به علت تناسب خاص و كشیدگی ارتفاع آن و دقتی كه در آجرچینی سقف آن به كار رفته دارای شكوه و گیرایی جالب توجه است.
عسگرخان منطقهای از ارومیه است كه دوققوز پله در آن وقع شده و از دیرباز به عنوان یكی از محلههای قدیمی شناخته شده كه این منطقه قدیمی شهر كه یكی از دروازههای هشتگانه اورمیه بود با نام یكی از سرداران رشید و وطنپرست طایفه بزرگ افشار بنام عسگرخان كه نخستین سفیر ایران در فرانسه بوده است، نامگذاری شده و تاكنون نیز نام اصلی خود را حفظ كرده است.
در سال ۱۲۱۸ هجری قمری عسگرخان فرمانده لشگر ار,میه بود كه در جنگ با روسها در ایروان، باكو، گنجه و نخجوان، طایفه افشار همراه دلاوران ارومیهایی به سركردگی عسگرخان رشادتهای زیادی از خود نشان دادند و در همین دروازه عسگرخان در مقابل مهاجمان و یاغیان تالانگر شهر را حفظ كردند.
* بنای سهگنبد ارومیه راز فرهنگ مردم ارومیه در قرن ششم است
بنای سه گنبد ارومیه مربوط به قرن ششم است و به دستور ششقابالمظفر یكی از امیران محلی سلجوقی و توسط شخصی به نام ابومنصور ساخته شده و این بنا شبیه مزارهای قدیمی شهر مراغه است كه سنگ نبشتههای آن هر ساله گردشگران زیادی را جذب خود میكند.
بنای سهگنبد ارومیه مقبرهای است از دوران سلجوقیان با قدمتی ۸۰۰ ساله كه در جنوب شرقی ارومیه واقع شده، این مقبره از بیرون به شكل استوانهای و مدور و از داخل چهار گوش است، نمای بیرونی آن از سنگهای تراش خورده و آجرهای چهار گوش و نمای داخل از دو طبقه تشكیل شده كه طبقه اول آن سردابه و طبقه دوم اطاق مقبره نامیده میشود كه این دو طبقه با پوششی قوسدار از هم جدا شده است.
در ورودی طبقه اول یا سردابه آن به شكل طاق جناقی و در ورودی اطاق مقبره آن به صورت معمولی و چهار گوش است كتیبه سردر بنای سه گنبد با خط كوفی با سنگهای مستطیلی شكل و به شیوه گرهبندی نگاشته شده است.
برخى از مورخان عقیده دارند كه این بنا به جاى آتشكدهاى از دوره ساسانى احداث شده، ولى هیچگونه سند معتبرى مبنى بر صحت ادعاى خود ندارند.
تزئینات سر در ورودی مقبره كه نظر هر گردشگری را به خود جلب میكند در نوع خود كمنظیر بوده و به صورت قطعات سنگ و گچ با نقوش هندسی و كتیبه به خط كوفی تزئین شده است.
مصالح قسمتهای تحتانی بنا تا ارتفاع حدود ۶.۳ متر از سنگهای تراش خاكستری رنگ ساخته شده و از این قسمت به بالا تمام مصالح بنا از آجرهای چهار گوش ساخته شده است.
در بنای تاریخی سهگنبد در نتیجه عدم مراقبت و آسیبهای وارده قسمت عمده خطوط و نقوش آن ریخته و از بین رفته، در سالهای اخیر نسبت به نگهداری باقیمانده آثار این بنا و مرمت قسمتهای خراب شده آن اقدام شده است.
درباره وجه تسمیه سه گنبد برخی از مورخان بر این باورند كه علاوه بر بنای سه گنبد، دو بنای دیگر نیز در مجاورت روستایی به نام چهریق از روستاهای شهرستان سلماس وجود داشته كه مجموعه سه بنا را در قدیم سهگنبد مینامیدند.
در سالهای قبل اطراف بنا خالی از سكنه بوده ولی در ۳۰ سال اخیر به دلیل توسعه شهر این بنای قدیمی در بین ساختمانهای مسكونی محصور شده است.
* حمامهای قدیمی ارومیه گنجینهای زیر غبار فراموشی
حمامهای قراچه، آخوند، علی شهید، قوشالار، قائم، علی مصطفی و حاجی فتحالله از جمله حمامهای تاریخی ارومیه هستند، اما هیچ كدام از آنها در فهرست آثار تاریخی ثبت نشده و زیر غبار فراموشی مدفون شدهاند. تمام آنها در داخل بازار قدیمی ارومیه بنا شدهاند و قدمتشان به دوران قاجاریه میرسد.
حمام قراچه یكی از بناهای تاریخی ارومیه است كه در بین بافت قدیمیبازار ارومیه ما بین راسته كوزه فروشان و خیابان عسگرآبادی قرار گرفته، این حمام كه ورودی آن در راسته كوزه فروشان قرار دارد در ضلع غربی مجموعه بازار واقع شده است.
طبق مندرجات كتب تاریخی این حمام در زمان حكومت نادرشاه محمود وجود داشت و از نظر فرم طاق، كتیبه و تكنیك ساخت بیانگر معماری اوایل زندیه یا صفویه است، ورودی حمام از بازار كوزه فروشان منشعب میشود. این حمام مانند سایر حمامهای قدیمی پایینتر از كف كوچه ساخته شده است.
حمام قراچه ارومیه در حال حاضر به نسبت سالم است و مورد استفاده قرار میگیرد كه در صورت نیاز با تعمیرات موضعی از قسمتهای آسیبدیده آن میتوان حل خطر كرد.
به هر صورت با توجه به پلان حمام به راحتی میتوان با ویژگیهای این گرمابه آشنا شد، حمام فاقد تزئینات و آرایش بوده و تمام بدنه داخلی آن با اندود گچ و آهك و كاشیهای جدید پوشانیده شده و هیچ نوع تزئینات قدیمی در ظاهر ندارد، ولی شاید در لایهبرداری به تشابههایی از آرایشهای اولیه حمام برخورد شود.
نادر شاه افشار در همین حمام بود كه در هنگام استحمام شبانه با شنیدن صداهای محافظان نسبت به محمد كریمخان بیگلر بیگی بدگمان شد و دستور داد كه در همان رختكن حمام او را احضار كرده و از دو چشمش نابینا كردند.
حمام آخوند از دیگر بناهای تاریخی و ماندگار در شهرستان ارومیه در داخل بازار قدیمی این شهر و در راسته حاج میرزا حسین آقا قرار گرفته كه متعلق به دوره قاجاریه است، این بنا پلان منظم ندارد و كف حمام در دو متر و ۸۰ سانتیمتر از كف بازار پایینتر است، حمام آخوند ارومیه دو گنبد مركزی دارد كه یكی از گنبدها برای گرمخانه و دیگری برای رختكن طراحی شده است. پیهای بنا از سنگ لاشه و ملات و بینشان ماسه و آهك احداث شده است.
قوسهای به كار رفته در نمای داخلی بنا از نوع شاخ بزی است كه زیبایی خاصی به این بنا داده و سبب ماندگاری آن بعد از چند صد سال شده، حمام آخوند همان كاربری زمان ساختش یعنی استفاده به عنوان گرمابه را دارد و محل خزینه آب سرد قدیم امروز به محل دوش تبدیل شده، این حمام قدیمی تزئین خاصی ندارد و آجرهای به كار رفته در بنا آجرهایی به ابعاد ۲۰ در ۲۰ سانتیمتر و ملات است.
با توجه به اینكه این حمام در سال ۱۳۶۶ هجری شمسی بر اثر حمله هواپیماهای عراقی تخریب شده بود تعمیراتی در آن صورت گرفته كه البته بر اساس معماری قدیمی اصلاح شده و در حال حاضر به عنوان گرمابه عمومی مورد استفاده مردم این شهر قرار میگیرد.
حمامخان نیز یكی دیگر از حمامهای قدیمیارومیه است كه توسط سردار بانی مسجد سردار و نزدیك این مسجد ساخته شده بود كه بعد از كودتای رضاشاه و خیابانكشی شهر تخریب شده و به جای آن پاساژی بنا شده كه امروزه به نام پاساژ ورهرام معروف است
ثبت این بناهای تاریخی كه بیشك جزو آثار كهن و فرهنگ این مرز و بوم هستند اهتمام جدی مسئولان استان را میطلبد.
دریاچه مارمیشو
در حدود ۴۵ کیلومتری غرب شهر ارومیه و در میان کوهستان های این شهرستان وقتی به مرز ایران و ترکیه می رسیم؛ دریاچه ای طبیعی و بسیار زیبا و دیدنی به وسعت تقریبی ۵ هکتار وجود دارد؛ که زیستگاه انواع آبزیان از جمله ماهی قزل آلا، و پرندگان مهاجر مختلف بوده که محل بسیار مناسبی جهت گذراندن اوقات فراغت گردشگران و دوستداران طبیعت می باشد.
این دریاچه در مسیر رودخانه ای پرآب و خروشان قرار گرفته و وجود کوه های بسیار زیبای کناره ی دریاچه که از اواسط اردیبهشت تا مهر ماه سرسبز و بسیار دلگشا هستند، منظره ای بدیع را ایجاد نموده است. البته به دلیل اینکه این دریاچه در منطقه ای کوهستانی است، طبیعتاً تنها در ماه های گرم سال می تواند به عنوان استراحت گاه مورد استفاده قرار گیرد. در فصل گرما وجود انواع گیاهان و پرندگان آنچنان جذابیتی به این منطقه می دهد که هر بیننده ای را مبهوت خویش می نماید. رودخانه در فصل گرما کم عمق بوده و با احتیاط می توان از برخی نقاط آن گذشت و از مناطق بکر و دیدنی آن بیشتر استفاده نمود؛ هرچند این کار چندان خالی از خطر نیست و با توجه به سرعت آب رودخانه مخصوصا در مورد کودکان به هیچ وجه توصیه نمی شود.
عمق دریاچه نیز زیاد به نظر می رسد و بهتر است تنها از مناظر بسیار زیبای حاشیه رودخانه استفاده شود. پیگیری رودخانه مارمیشلو در جهت سر چشمه به پاسگاه مرزی منتهی می شود که بیشتر از آن نمی توان پیش رفت. برای رسیدن به این دریاچه ناگزیر استفاده از جاده نه چندان مناسب آن خواهید بود. جاده ای که در مناطقی خاکی بوده و برخی نقاط آنرا آب فرا می گیرد.
پارك ملی دریاچه ارومیه
دریاچه ارومیه بزرگترین سطح آبی كشور بوده كه مابین دو استان آذربایجان غربی و شرقی قرار دارد. میانگین طول آن بطور تقریب ۱۴۰ كیلومتر و پهنای آن بین ۱۶ الی ۶۳ كیلومتر متغیر است. وسعت دریاچه بر اساس عكس های ماهوارهای در سال ۱۹۹۰ معادل ۵۲۶۳ كیلومتر مربع بر آورد شده است، اما مساحت متوسط دریاچه را در حدود ۵۵۰۰ كیلومتر مربع تخمین زده اند.
دریاچه ارومیه كه به عنوان پارك ملی و یكی از مهمترین ذخیرهگاههای زیستی جهان به ثبت رسیده ۱۰۲جزیره بزرگ و كوچك را در خود جای داده و شوری مناسب آن باعث شده كه محل زیست موجودی تك سلولی به نام آرتمیا باشد كه خود این موجود ارزش بالای صادرات و ارزآوری را دارد.
دره شهدا
این منطقه با مساحتی حدود ۳۵ هزار هكتار در۳۵ كیلومتری جنوب غربی شهرستان ارومیه واقع گردیده است. این دره به احترام به شهدایی كه در این دره در دفاع از كیان جمهوری اسلامی ایران مردانه جان باختند به نام دره شهدا نامگذاری شده است.
رودخانه دره شهدا و جاده آسفالت ارومیه ـ اشنویه از وسط منطقه عبور می نماید و در ضلع شمالی آن رودخانه باراندوزچای جاری است. سمت غربی آن را جاده خاكی زیوه به آغبلاق محدود می سازد. از نقطه نظر شرایط طبیعی، دره شهیدان منطقهایست كاملاً كوهستانی و صخره ای و در بعضی از مناطق صعب العبور و بخشهایی از دامنه ها و ارتفاعات به صورت تپه ماهوری می باشد.
در سطح منطقه رشتهكوههای متعدد با اختلاف ارتفاع زیاد در سطح منطقه قرار داشته كه مرتفع ترین آنها كوه كانیسیو با ارتفاع ۲۵۹۸ متر و پست ترین آن دره دولاما با ارتفاع ۱۳۰۰ متر وجود دارد.
وجود رودخانه های باراندوز، جویبارها ، نهر های مختلف ، چشمه های متعدد بزرگ و كوچك و همچنین پوشش جنگلی و گیاهی دره شهیدان را علاوه از زیستگاه وحوش به یك منطقه تفریحی و گردشگری مبدل ساخته است.
منطقه شکار ممنوع دره شهدا به دلیل داشتن جاذبه های طبیعی زیبا، یکی از تفرجگاهای ارومیه نیز می باشد. به منظور احیای قوچ ومیش ارمنی که نسل آن در منطقه به علل مختلف منقرض شده بود، در سال۱۳۷۶ حدود ۲۰۰ راس از جزیره قویون داغی(کبودان) به این منطقه منتقل شد.
آبشار سوله دوکل ارومیه
آبشار سوله دوکل یکی از جاذبه های طبیعی استان آذربایجان غربی و یکی از مرتفع ترین آبشارهای ایران می باشد که در دامنه کوه دالامپر واقع در منطقه مرگور شهرستان ارومیه قرار دارد.روستایی به نام همین آبشار نیز در نزدیکی این آبشار قرار دارد.
آبشار سوله دوکل با چمن زارهای سزسبزی که در اطرافش قرار گرفته یکی از سرچشمه های رودخانه باراندوزچای می باشد.آبشار سوله دوکل در فاصله۶۱ کیلومتری جنوب غربی ارومیه قرار دارد.مسیر دسترسی به این آبشار از شهر ارومیه از جاده بند به روستای دیزج مرگور و از آنجا پس از گذشت روستاهای کسیان،کولبی و سوله دوکل به آبشار زیبای سوله دوکل که یکی از جاذبه های طبیعی منطقه می باشد می رسیم.مسیر این آبشار تا روستای کسیان آسفالت می باشد و از روستای کسیان تا روستای کوله بی خاکی هموار می باشد.و از روستای کوله بی تا آبشار سوله دوکل راه کمی ناهموار می باشد.
از ویژگی های مهم این منطقه مهمان نوازی غافلگیر کننده روستائیان و عشایر منطقه هستند ،این عشایر با لهجه کردی بادینی ( کرمانج) صحبت می کنند و بسیار مهمان نوازند . به خاطر اینکه آبشار سوله دوکل در محدوده ای کوهستانی و سرسبز قرار گرفته بصورت مکان تفرجی برای اهالی ارومیه و گردشگران اکوتوریست و کوهنوردان است که عمدتا در روزهای تعطیل هزاران نفر را به دامن طبیعت می کشاند.
به گزارش خبرگزاری پانا ، فرماندار ارومیه در گفتگو با خبرنگاران با بیان اینکه آذربایجان غربی دارای جاذبه های فراوان گردشگری بوده و ظرفیت های بسیاری در گردشگری سلامت و طبیعت گردی داراست گفت : شهرستان ارومیه نیز با دارا بودن جاذبه های بیشمار تاریخی و طبیعی یکی از مناطق مهم گردشگری کشور به شمار میرود.
حسن خانی اظهار کرد: یک سوم جمعیت این استان در ارومیه ساکن است و مسئولان این شهرستان با پنج بخش و ۶۰۹ روستا و ۴۰۰ دهیار در کنار بخشداری ها و مجموعه وزارت کشور به انجام وظایف حاکمیتی خود مشغول هستند.
وی ادامه داد: ارومیه جزو ۱۰ شهر پرجمعیت کشور و یکی از ۱۹ شهرستانی است که در یونسکو به ثبت رسیده است.
فرماندار ارومیه ادامه داد: این شهرستان رنگین کمانی از ادیان و اقوام را در خود جای داده و در هر جایی از این سرزمین نماد و نشانه هایی از زندگی مسالمت آمیز اقوام و ادیان در طول چند سال گذشته به چشم می خورد.
وی با بیان اینکه تمامی تمهیدات لازم برای میزبانی مسافران در ایام نوروز در شهرستان ارومیه فراهم شده است اظهار امیدواری کرد : مسافران نوروزی با سفر به این شهرستان روزهای به یادمانی داشته باشند.
ارسال دیدگاه