معاون صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان فار

جوک‌كاری؛ هنری بازمانده از دوران قاجار در فارس

خبرگزاری پانا:معاون صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان فارس با بیان اینكه آثار مستندی برای مشخص كردن قدمت هنر جوك‌كاری وجود ندارد، گفت: آثار به جای مانده، رواج این هنر را در دوره قاجاریه در استان فارس نشان می‌دهد .

کد مطلب: ۲۹۴۴۹۹
لینک کوتاه کپی شد

به گزارش خبرگزاری پانا، همت محمدی افزود: نمونه‌های مشابه هنر جوک درساخت درهای موزه نارنجستان قوام، از بناهای شاخص دوره قاجاری فارس، مشهود است .

این مقام مسئول به شباهت‌های بسیار هنر جوک کاری با خاتم سازی اشاره و اضافه كرد: با توجه به اینکه تکنیک جوک کاری شباهت زیادی به تکنیک خاتم سازی در شیراز دارد به نظر می‌رسد جایگاه و خاستگاه هر دو هنر یکی باشد با این تفاوت که در هنر جوک کاری تمام مواد اولیه مورد استفاده از دو الی سه رنگ چوب است و می‌توان قدمت خاتم و جوک را هم‌زمان دانست.

به گفته او ، این هنر بیشتر مختص فارس بوده و با استناد به بررسی‌های انجام شده در دیگر استان‌ها نمونه‌های مشابه کمتر دیده شده است .

محمدی افزود: این هنر از نظر فرهنگی و هنری دارای ارزش والایی است و به عنوان یکی از هنرهای مهم و ارزشمند مورد توجه است و امروزه هیئت‌های عزاداری، مساجد، اداره اوقاف و امور خیریه جهت ساخت درب مقابر امامزادگان، طبق‌های نفیس عزاداری و غیره از هنر جوک استفاده می‌كنند. اگرچه سفارش دهی به نسبت گذشته بیشتر شده اما توسعه این هنر به واسطه ناآشنایی مردم، در مقایسه با سایر صنایع‌دستی، كمتر است.

معاون صنایع دستی در ادامه به ارزش و جایگاه هنر جوک کاری اشاره و خاطرنشان كرد: در این رشته کار هنرمند باید از دقت و ظرافت بالایی برخوردار باشد تا بتواند نقوش را در کنار هم جای دهد و استفاده از طرح‌های پیچیده هندسی، استفاده از دو الی سه رنگ در آفرینش اثر و از سویی انحصاری بودن و توسعه نیافتن این هنر خود دلیلی بر ارزش‌های خاص این رشته هنری باشد.

وی در تشریح هنر جوک‌کاری گفت: جوک‌کاری از هنرهای وابسته به چوب است که از ایجاد نقوش هندسی با استفاده از چوب‌های رنگی ( معمولاً دو الی سه رنگ ) و از کنار هم قرارگرفتن این نقوش با قطعات کوچک با مقطع‌های مختلف مثلث، مستطیل و لوزی به‌وجود می‌آید.

همت محمدی گفت: شباهت جوک‌کاری به خاتم بیشتر در روش کار است، با این تفاوت که جوک مثل خاتم تنها در روکاری به کاررفته گرفته نمی‌شود بلکه گاهی به‌صورت جازنی و گاهی هم بعنوان یک عضو اصلی از یک شی خاص (مثلاً به عنوان کلاف اصلی چهارچوب) استفاده می‌شود و در این هنر مواد مورد استفاده تنها چوب بوده در صورتیکه در خاتم استخوان، فیبر و فلزات نیز کاربرد دارد.

وی همچنین گفت: تنوع طرح‌های جوک بسیار زیاد بوده به‌گونه‌ای كه و هر طرحی را که بتوان با نقوش هندسی ایجاد کرد، با استفاده از این هنر امکان پذیر است، از جوک در تزئین در، دور جعبه‌ها و قاب‌های منبت، خاتم کاری و معرق کاری استفاده شده و می‌شود.

محمدی یادآور شد: در هنر جوک کاری از مواد و مصالحی چون؛ چسب، نخ، مواد محافظ پوشاننده (در گذشته از روغن جلا و امروزه از پلی استر) استفاده می‌شود و انواع چوب‌هایی كه در این هنر كاربرد دارد شامل چوب نارنج، عناب، گردو، فوفل و کاج است.

معاون صنایع‌دستی میراث فرهنگی استان فارس همچنین گفت: هنر جوک کاری از سه مرحله تشکیل شده که شامل سه پری بریدن چوب‌ها (مفتول كردن با مقطع مثلث) پس از تجمیع مقطع مثلث، اشکال شش و هشت درآوردن، برش و در نهایت چسباندن بر روی زیرکار چوبی است.

ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار