کارشناس مسائل امریکا در گفت و گوی تفصیلی با پانا:

امریکا به دنبال تبدیل ایران به یک شریک استراتژیک است

خبرگزاری پانا: مهدی مطهرنیا استاد دانشگاه و تحلیلگر مسائل بین الملل ضمن تشریح دلایل بازتعریف شرکای استراتژیک امریکا در سطح جهانی، به بررسی تحول در دکترین سیاسی - امنیتی امریکا در دهه اخیر پرداخت.

کد مطلب: ۲۸۵۷۵۶
لینک کوتاه کپی شد

مهدی مطهرنیا استاد دانشگاه و کارشناس مسائل امریکا پیرامون تغییر نگرش امریکا نسبت به منطقه خاورمیانه ضمن تشریح این دیدگاه به خبرنگار سیاسی پانا اظهار کرد: امریکا از سال ۲۰۰۱ میلادی و بعد از پیاده سازی دکترین امنیتی هشتم خود با نام preemption (دکترین پیش دستی) و ورود مستقیم خود به خاورمیانه، در پی بازتعریف سیاست های جهانی خود است.

بازپرورش در سیاست های امنیتی و سیاسی امریکا

وی ضمن بیان این مطلب که نه تنها سیاست های خاورمیانه ای امریکا تغییر پذیرفته، بلکه این سیاست های خاورمیانه ای در متن سیاست های کلان تر جهانی ایالات متحده بازپرورش پیدا می کند، تصریح کرد: امریکا پس از روی کار آمدن اوباما، بر اساس تئوری "قدرت هوشمندتر" امریکایی، که جوزف ناین و آرمیتاژ در سال ۲۰۰۶ به دستور جان جی هامر رئیس موسسه CISI طراحی کردند و در سال ۲۰۰۷ روی میز بوش دوم قرار گرفت، به بازپرورش و تغییر و تحول در سیاست های کلان خود به ویژه در حوزه های امنیتی و سیاسی روی آورده است.

مطهرنیا تصریح کرد: ماشاهد آنیم که نگرشی که مبتنی بر دکترین preemption و بر اساس یکجانبه گرایی شکل گرفته بود به سمت و سوی چندجانبه گرایی امریکا محور، با بازتعریف شرکای استراتژیک امریکا مطرح شد.

این استاد دانشگاه ضمن تاکید بر این نکته که در عرصه preemption و دکترین هشتم امنیتی امریکایی ها، رویکرد اساسی امریکا بر اساس نگرش تک بعدی و تک قطبی شدن جهان، با مرکزیت امریکا مستقر شد، تشریح کرد: امریکا پس از فروپاشی اتحاد سوسیالیستی جماهیر شوروی، به مرض پرخوری قدرت دچار شد و این مرض در دهه ۹۰ با روی کار آمدن نئوکانی (محافظه کاران نوین که جناحی کم تعداد اما با نفوذ در داخل حزب جمهوریخواه ایالات متحده آمریکا است) مثل جرج بوش دوم که معتقد بود جهان باید یا همراه امریکا باشد و یا ضد امریکا، و رویکرد لوگوسنتریکال (کلام محور) داشت، زمینه هایی را ایجاد کرده بود تا سیاست های امریکا به سمت سناریوی نظم نوین جهانی بوش اول و تک قطبی بودن امریکا پیش رود.

تئوری قدرت هوشمندتر در دکترین امنیتی امریکا جایگزین تئوری پیش دستی می شود

وی یادآور شد: ولی در عمل این سناریوی مطلوب نئوکانها، چالشهای جدی را فرا روی خود داشت. سناریوی نیمه مطلوب امریکایی ها را در دهه نخست قرن ۲۱ میلادی می بینیم؛ زمانی که دکترین قدرت هوشمندتر امریکایی بعنوان نهمین دکترین امنیتی وارد عمل شد و سویه گیری آن به سمت گسترش دموکراسی ارشادی یا هدایتی ایالات متحده امریکا در جهان با مرکزیت خاورمیانه رفت.

مطهرنیا ادامه داد: به بیان دیگر ایالات متحده آمریکا خواهان رشد دموکراسی در منطقه خاورمیانه با تعریف امریکایی است و پس از آنکه دید نمی تواند منتظر یک فرایند طبیعی برای رسیدن کشورهای منطقه به این موضوع شود، مستقیما وارد خاورمیانه شد و ورود ایالات متحده امریکا به منطقه به طور مستقیم پیامدهایی را در پی داشت.

بازتعریف شرکای استراتژیک امریکا در سطح جهانی/ خاورمیانه کاپیولایی برای کنترل آسیای خاوری

وی با اشاره به اینکه تئوریهای جهانی امریکا از تئوری تک قطبی بودن و تک محوری خارج شد و هژمونی بسیط را کنار گذاشت و به طرف هژمونی مرکب آمد گفت: تئوری هژمونی مرکب تئوریی است که جوزف جوف طراحی کرد و بر اساس این تئوری، شرکای استراتژیک ایالات متحده آمریکا در سطح جهانی بازپرورش پیدا می کنند.

مطهرنیا در بخش دیگری از این گفت و گو با اشاره به دلایل اهمیت خاورمیانه برای امریکا بیان داشت: هدف امریکا کنترل آسیا، بویژه آسیای خاوری به رهبری چین است و کاپیولا یا تونل عبور جهت کسب این کنترل، خاورمیانه است.

این تحصیلکرده علوم سیاسی دانشگاه هاوایی افزود: خاورمیانه پلی است برای ایجاد چنین معبری در جهت کنترل آسیا و بویژه آسیای خاوری -که در درون آن چین است- و امریکا سعی کرد در این زمینه از زمانه موجودی که در آن قرار گرفته و از ضد واقعه ای مانند ۱۱ سپتامبر بهترین استفاده را بکند و معبر را از آن خود کند.

این استاد علوم سیاسی دانشگاه، ضد واقعه ۱۱ سپتامبر را کلید ورود امریکا به این معبر و فتح آن برای کنترل آسیای خاوری دانست و اظهار کرد: با ورود امریکا به این معبر شاهد ایجاد فضایی مثبت برای تشکیل دولت خودگردان فلسطین و محدود کردن رژیم حاکم بر تلاویو هستیم.

تحلیلگر مسائل امریکا با بیان این مطلب که هم اکنون امریکا در پی ایجاد یک خط شرکای استراتژیک است، تصریح کرد: ایالات متحده امریکا به دنبال ایجاد خطی از شرکای استراتژیک جدید از کانادا به استرالیا، از استرالیا به ژاپن، از ژاپن به کره جنوبی و هندوستان و سپس به ایران است. لذا من معتقدم شرکای آینده استراتژیک امریکا درسطح جهانی نیز باز تعریف خواهند شد.

اسرائیل دیگر شریک حیاتی امریکا نیست

وی با برشمردن پیامد های ورود مستقیم امریکا به خاورمیانه عنوان کرد: اولین پیامد کم رنگ شدن نقش اسرائیل به عنوان شریک حیاتی ایالات متحده امریکا در منطقه خاورمیانه بود. با ورود امریکا به منطقه اسرائیل دیگر یک شریک حیاتی نیست بلکه در این مرحله به شریک کلیدی ایالات متحده امریکا تنزل پیدا می کند.

مطهرنیا خاطرنشان کرد: امریکایی ها شرکای مهم، کلیدی و شرکای حیاتی دارند. اسرائیل یک شریک حیاتی برای ایالات متحده امریکا محسوب می شد، اما در دوران جدید و پس از ورود امریکا به منطقه خاورمیانه اسرائیل به شریک کلیدی تنزل پیدا کرده است.

ورود امریکا به منطقه اژدهای خفته رادیکالیسم را زودتر بیدار کرد

وی ادامه داد: نکته دوم اینکه در مسیر حرکت ایالات متحده امریکا و ورود آن به خاورمیانه اثر دیگری ایجاد شد. مقاومت های پنهان در جنبه های گوناگون در جهت ورود قدرتهای فرادستی به منطقه فعال شد؛ گسلها فعال شد و از درون این گسل النصره بیرون آمد، القاعده با شدت بیشتری وارد عمل شد و از درون این گسل بود که داعش برخواست. به عبارت دیگر ورود امریکا به منطقه اژدهای خفته رادیکالیسم در خاورمیانه را زودتر بیدار کرد.

کارشناس مسائل سیاسی اظهار کرد: عبارتی وجود دارد با این مفهوم که روباه را باید در درون لانه مرغان انداخت. امریکا سعی کرد با ورودش بر منطقه بازتابها و واکنش هایی را که در برابرش وجود دارد تا حدود زیادی شناسایی کند و از طریق تحرکات سیاسی و امنیتی طراحی شده، منطقه را کنترل کند.

مطهرنیا با بیان اینکه ائتلاف ضد داعش در واقع شکل گیری یک پیمان نظامی اولیه در چارچوب ناتوی شرقی است یادآور شد: می بینیم که پیامدهای حضور ایالات متحده امریکا در منطقه جنبه ها و وجوه گوناگون می گیرد. در همین مسیر به نوعی تحرک ایالات متحده امریکا را برای کنترل دولتهای ضددموکرات وابسته به خود داریم.

کنترل خروش ضد امریکایی توسط امریکا در کشورهای عربی

وی با اشاره به تحولاتی که برای کشور مصر پدید آمد متذکر شد: حسنی مبارک دیگر در دولت مصر تاریخ مصرف چندانی ندارد و می بینیم که امریکا با بهار عربی همراه می شود تا بتواند خروشی را که ممکن است از منظر تکاملی و سیر تکامل طبیعی خود، منجر به یک قاعده ضد امریکایی شود، کنترل کند. همه اینها ناشی از تغییر سیاستهای امریکا در منطقه است.

مطهرنیا افزود: پیش از آنکه بهار عربی در تونس و یا در مصر آغاز شود، شاهد سخنرانی باراک حسین اوباما در دانشگاه قاهره، و یا سخنرانی هیلاری کیلینتون در خلیج فارس و در کشورهای منطقه در باب تغییر رویه دولت های نزدیک به امریکا در برخورد با مردم و گسترش دموکراسی ای هستیم که امریکایی ها تجویز می کنند.

وی ادامه داد: همچنین در ماجرای بحرین و عربستان شاهد آنیم که امریکایی ها برخلاف گذشته و بر اساس تئوری قدرت هوشمندتر امریکایی، به جای آنکه ترس و ارعاب ناشی از حمایت دولت های مورد وثوق خود را در دستور کار بگذارند، صدور خوشبینی ناشی از حمایت ایالات متحده امریکا را از منطق دموکراتیک و در چارچوب غیر رادیکالیستی آن، بر می تابند.

این تحلیلگر مسائل بین الملل در بخش پیانی این گفت و گو ضمن تاکید بر این مطلب که سیاست های امریکا بر اساس تغییر دکترین یک جانبه گرایی به چندجانبه گرایی، بر اساس تغییر دکترین امنیتی هشتم تحت عنوان پیش دستی به دکترین قدرت هوشمندتر نسبت خاور میانه متحول شده اذعان داشت: تلاش ایالات متحده برای گسترش دموکراسی هدایتی یا ارشادی امریکا در منطقه، تفاوت پیدا کرده است و امریکا در پی این است که در خاورمیانه روندی برنامه ریزی شده را در پیش بگیرد.

دکترین توازن ضعف منطقه ای برای کنترل تهران، ریاض، آنکارا و تلاویو

مطهرنیا عنوان کرد: به عقیده من در دهه گذشته بر اساس همین تغییر و تحولات، امریکا چند گام را برداشته است که اولین آن اجرای دکترین مدیریت ناامنی در منطقه خاورمیانه به توجیه حضور خود در این منطقه بوده است. همچنین در گام دوم این کشور دکترین توازن ضعف منطقه ای به جهت کنترل قدرت های اصلی منطقه و هم سطح قرار دادن توازن قدرت آنها در یک وضعیت قابل کنترل برای تهران، ریاض، آنکارا و تلاویو را در دستور کار قرار داده است.

وی اظهار کرد: به نوعی توازن ضعف در این گام به وجود آورد تا بتواند به توان نسبی خاورمیانه درآینده دست یابد و این کاپیولا را در دستان خود تا حدود زیادی کنترل کند و با کنترل منطقه خاورمیانه است که زمینه های ایجاد فضای مثبت در جهت کنترل آسیای خاوری فراهم می شود و شرکای استراتژیک خود را در سطح جهان بازتعریف می کند.

مطهرنیا در پایان تاکید کرد: من بر این باورم که در آینده شرکای استراتژیک ایالات متحده آمریکا، کانادا، استرالیا، ژاپن، کره جنوبی، هند و ایران خواهند بود.

ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار