سریال سی و نه هفته
شبه پیرنگی عارفانه در یادبود دفاع
خبرگزاری پانا: ˝ در راستای دفاع مقدس سریالها و آثار سینمایی زیادی تا به حال تولید شده و خواهد شد. همیشه بعضی آثار بنا به دلایل زیادی بهتر از برخی دیگر میشوند و در این حوزه نیز، هم شاهد کارهای خوب بودهایم و هم آثاری را دیدهایم که از اقبال و پسند بالایی برخوردار نبودهاند یا انتظارات یک هنر ارزشی را برای مخاطب برآورده نکردند.
به گزارش سرویس فرهنگی پانا؛ آنچه اساساً به موضوعیت دفاع مقدس چنین پتانسیلی داده تا در حیطههای مختلف و با ایده هایی متفاوت بر گرفته شده از گوشه گوشه و جای جای زندگی قصه داشته باشد، اصل موضوع زندگی است؛ اصالتی که به اندازه نفر به نفر جامعه، در خودش قصه دارد. ایده و طرح دارد. چه بسیار داستانهایی که به تصویر کشیده شد که بیشتر از خود جنگ به تبعات جنگ پرداخت، یا به سالهای جنگ، یا به قبل و بعد از جنگ و دیگر مسائل و ماجراها؛ اما همه در چارچوب سینما و تصویر دفاع مقدس میگنجند. "
سریال "سی و نه هفته" به کارگردانی مرتضی احمدی و تهیه کنندگی جمال گلی که از حضور داریوش کاردان و مجید مظفری نیز در کست بازیگران بهره برده، از نمونه آثاری است که بیشتر از تجسم عینی جنگ به معلولات و مسائل جانبی و تحتالشعاع دفاع مقدس پرداخته؛ همسر جوان یک رزمنده که در فراق شوهرش با مسائلی روبروست؛ از یک سو وقایع خارجی و از دیگر سو در خلوت خویش نیز عالمی عارفانه دارد که تماشاگر با احساسات و ادراکات او همراه است و از دیدگاه اوست که به جریانات سریال نظر دارد.
فیلمنامه این سریال که فضای نوستالژی سالهای آغازین انقلاب و دوران جنگ تحمیلی را با قصهای انسانی ادغام کرده که هم از رُمانتیسم بهره برده و هم مسائل اجتماعی- خانوادگی آن سالها، از تناسب خوبی برخوردار است و مثل هر اثر هنری دارای نقاط ضعف و قوتی است که به آن خواهیم پرداخت.
تلفیق احساسات و عواطف یک زندگی بومی ایرانی، خانوادهای سنتی و تا حدی اسلامی در فرهنگ شهروندی نو پایهی آن روزگار با مناسبات اخلاقی- نگرشی خاص آن روزها، یک نمره مثبت نویسنده است. فیلمنامه در تعریف فضاهای ویژهای از زندگی ساده و صمیمی آدمهای صادقی چون کاراکترهای این داستان و اجرای تولید در ساختن این فضاها مفید هستند. نشان دادن همسر شهیدی که در اوان زندگی مشترکشان، با طفلی در راه، خاطرات زندگی سخت و شیرینش را مرور میکند؛ خاطرات همسرش را که به جنگ رفته، که معلم دبستان بوده، "باز باران" را به دانش آموزانش یاد می دهد، که تازگیها شیشه تیلههایش شکسته؛ که نامههایش باز پس فرستاده شدهاند و گویا نشانیاش تغییر کرده، که با فرزندی در راه به استقبال شهادت راهی شده...
و پلشتیهای زندگی که همیشه در موازات عشق و عاطفهها مسیر زندگی را تلخ میکنند؛ جماعتی که با زخم زبان جز آزار ندارند، خاکستریها و تیرههایی که همیشه نور ا به درد میکشند؛ تازه عروسی را که سفر کرده هم دارد، میآزارند. مردمی که "جز حرف مفت زدن کاری ندارند."
ذکر کم و کاستیهایی که در آن تاریخ همه مردم ایران را به زحمت انداخت. مملکتی که با جنگ اجین نبوده و برای دفاع از خاک مقابل این تحمیل، به فراز و نشیب بسیار دچار میشود و در این میان بیش و پیش از همه، عامه مردم تحت فشار و عذاب قرار گرفتند. نشان دادن روزگار سخت مردم در این سریال، به اندازه و مناسب صورت گرفته است.
ماجرای این باغی که مشتی به عنوان سرایدار از آن مراقبت میکند... یک پرده واقعی و مخاطب پسند است که دست درازی به این وقایع تاریخی- شهروندی بعد از انقلاب تا حدی شهامت خاص خود را میخواست و این سریال با ذکاوتی هنرمندانه به یکی از این موارد پرداخته است.
تلفیق این حقایق با داستانی عاشقانه و کنار هم گذاشتن ماجرایی از مردم کوچه بازار و مسائلشان با ارزشهای نظام، در سریال سی و نه هفته نسبتاً خوب شکل گرفته و در نهایت به یک هارمونی و تعادلی رسیده که حاصل آن سریالی ایرانی با ریتم کند و معنا گرا بوده و برای مخاطب تلویزیون مدیومی آشنا دارد؛ این گونه سریالها مناسبات خاص خود را دارند که جدای بحث مضمون و محتوا، علیرغم اینکه در سر و شکل و ریتم به سرعت و ضربآهنگ زندگی واقعی (رئال) نیستند، برای تماشاگر جایگاه خاص خود را داشته که باعث ایجاد ارتباط با اثر میشود.
حضور کاراکتر خردسالی که از یاخته های زن جوان قصه جان گرفته و تماشاگر هم تا خود داستان نگوید او را در نهایتِ زنده بودن احساس میکند و قسمتی از داستان میبیند رنگ جدیدی است که به جذابیت سریال کمک کرده است، باز باران با ترانه، روز آشنایی زوج عاشق داستان (امیرعلی و همسرش)، دل به دریا زدنهای مخملی شخصیتهایی روشن، تایپهایی با دیالوگ و سر و شکل کاراکتر، تیتراژ صمیمی و احساسی جذابی که گذران گرماگرم زندگی را با حرکت آهسته تصاویر مفهومی زیر رنگآمیزی موسیقی کامل و سمفونی وار کار، به مخاطب القا میکند که به سبک نسل سریالهای نوین سیما با ترانه خاطر انگیزی همراه شده، سیر در زمان که در نوع نوشته و همچپنین در تدوین خوب این سریال به چشم میخورد و در نهایت گفتگوهای قصه که در قامت کامل دیالوگ نوشته شدهاند، همه از نکات مثبت این سریال است.
اما از نقاط ضعفی که به این سریال وارد است میشود به بعضی بازیها اشاره کرده که به خصوص در مورد نقش امیرعلی که البته حساس و محوری است بسیار وارد است. سریال علیرغم هماهنگی کل فیلمنامه در اپیزودهای گوناگون، در اجرای قسمتهای فرعی ضعفهایی دارد؛ مثل بیمارستان منطقه که از امیرعلی بیهوش، پرستاری میکند، یا اپیزودی که ارازل به همسر امیرعلی بیراه میگویند و گویا از نا بازیگرهای بسیار بی تجربه برای ضبط این قسمتها استفاده شده است.
مریم معصومی خوب بازی میکند و حتی علیرغم نوشته که در بعضی اپیزودها کودکانه است و البته چندان از کاراکتر یک دختر جوان نازپرورده هم دور نیست، باز هم بازی وی مقبول و با وقار است؛ اما در مقابل بازیگر نقش امیرعلی با اینکه بسیار خوب نوشته شده و دیالوگهایی مانا دارد، در بیشتر مواقع انتهای دیالوگش را اصطلاحاً میخورد و با صدایی پایین تر از نیاز صحنه ادا میکند؛ این نکته در سکانس خدا حافظی (آب و قرآن) به شدت به چشم میخورد و در حالی که این صحنه به عنوان وزنهی کار محسوب میشود گویا کاملاً افتاده و با طرز ادای دیالوگ امیرعلی، دچار ضعف شده است.
علاوه بر بازی امیرعلی که چندان در استانداردهای چنین کاراکتری جا ندارد و بیشتر چنین نقشهایی (شبه قهرمان) را از لحاظ بیان، فیزیک و حرکت در حالت متعادل (مدیوم) انتخاب میکنند. در حالی که نه صدای نسبتاً نازک این بازیگر، پختگی مورد نیاز را دارد، نه فیزیک او در قامتی است که مناسب برای یک نقش اصلی باشد و نه به تبع اینها، حرکت و بازی وی نیز به آن تعادلی که باعث هارمونی و ماندگاری اثر شود رسیده است و در کل میشد بازیگری مناسب تر برای این نقش انتخاب کرد؛ چنانچه انتخاب کاردان یا مادر معصومی بسیار خوب انجام شده است و البته گریم هم در مورد همه نقشها بی تأثیر نبوده است.
نقد اساسی دیگری به نوشته است در مورد به کاراکتر امیر علی و این اقدامی که وی دارد در مورد رفتن به جبهه آن هم در شرایطی که یک فرزند در راه دارد و برای مراقبت از همسرش و جنین او تقریباً هیچ تمهید مردانهای نجسته؛ البته وضعیت ضدپیرنگ گونهای که در کل سریال مشاهده شده و شکل جذابی هم به سریال داده تا حدودی نقد به این ایراد شخصیت پردازی را پوشش داده ولی قطعاً ممکن نیست این انتقاد را کاملاً مرتفع کند. اگر چه بودهاند شهدای بسیاری که مجبور به ترک زن و فرزندشان در شرایط و مناسباتی خاص شده و دیدارشان به قیامت کشیده و خانواده در فقدان آنها روزگار سختی را سر کردهاند ولی برای یک داستان تصویری که قرار است ملیتی آن را تماشا کنند و بستایند مناسب نیست که کاراکتر محوری آن و یک قهرمان ملی چنین اشتباه پیش پا افتادهای را مرتکب شود و برنامهای برای گذران امور همسرش و رفاه وی نداشته باشد هرچند که جهاد در راه میهن لازم بوده و هرچند هم، خودِ همسر، چنین بخواهد.
البته که اهمیت جهاد بسیار بالاست و اساساً قرار است اینگونه آثار، دفاع مقدس را ارج نهند، ولی نویسنده به راحتی میتواند کاراکترش را به گونهای طراحی کند که هم وظایفش را در قبال خانواده ایفا کرده باشد و هم به جنگ برود و سپس موانع بعدی را (مثل مسئله باغ، مثل تشدید مشکل مظفری با دخترش، مثل طفل در راه و جماعت حراف وغیره) به قصه اضافه کند تا به کشمکش و ماجرای درام برسد و اینکه اساساً از قبل یک رفاهی نبوده باشد و زن داستان، مانع و مسئلهای داشته باشد و رزمنده بدون حل آن بگذارد و به جهاد برود، ناخود آگاه برای مخاطب ایرانی امروز سؤال ایجاد میکند.
آن را تماشا کنند و بستایند، مناسب نیست که رفتاری به هر حال شاعرانگی خاصی در ظواهر این اثر نشسته است که میشود آن را به عنوان یک سریال مفرح برای تلویزیون دانست که روحیه دفاع و سادگی و صداقت زندگی را به تماشاگر القا نموده و اسباب فراغتی را به خانهها و خانوادهها میکشاند.
پ.حسینحسینی
ارسال دیدگاه