مختصری از شرح حال زندگی مرحوم آیت الله حاج شیخ عزیز الله عطاردی قوچانی
خبرگزاری پانا: حاج شیخ عزیز الله عطاردی قوچانی فرزند محمد در سال ۱۳۰۸ ش. در روستای بیگلر از توابع قوچان دیده به جهان گشود. او دوران كودكی و نوجوانی را در همان روستا سپری كرد. در سال ۱۳۲۶ به قوچان عزیمت كرد و بعد از چند سال راهی مشهد شد، سپس به تهران و قم عزیمت كرد. او از نویسندگان و محققان بزرگ می باشد كه برای دست یافتن به منابع علمی و استفاده از آثار گذشتگان و ملاقات با رجال علم و ادب به سفرهای دور و دراز و پر مشقت مبادرت كرده است.
به گزارش خبرگزاری پانا، او حدود ۳۳ سال است كه به تالیفاتی مهم و ارزشمند دست زده است كه از همه مهمتر اثری عظیم است درباره تاریخ سیاسی و اجتماعی و علمی و ادبی خراسان بزرگ … خود می گوید: « از سال ۱۳۴۰ كه به تالیف و نگارش كتاب و كارهای تحقیقی و فرهنگی مشغول شدم، ضمن مطالعات متوجه گردیدم ناحیه پهناور خراسان كه شرق كشور ایران را در بر می گرفته از مهمترین مناطق فرهنگ و معارف اسلامی بوده و در جهان اسلام از اهمیت خاصی برخوردار بوده است و اكثر محدثان ، فقیهان، حكیمان، عارفان، ادبیان، شاعران و رجال سیاست از این ناحیه برخاسته اند».
او در این مدت تمام همت و توان خود را در جمع آوری اسناد و مدارك علمی و مآخذ و منابع فرهنگی و تاریخی منطقه خراسان صرف كرده و در این مورد از صدها كتابخانه داخلی و خارجی در كشورهای مختلف اسلامی و غیر اسلامی دیدن نموده و هزاران نسخه خطی را بررسی كرده است. در حدود سی هزار عنوان برای این كتاب جامع فراهم شده است.
دراین باب می نویسد: «… از این رو نخست از كتابخانه های شهرهای مختلف ایران دیدن كردم …. و در این مراكز فرهنگی ، قم ، مشهد ، اصفهان، شیراز، یزد، همدان و تبریز به مطالعات خود ادامه دادم و از محظولات این اماكن استفاده كردم، و با رجال علم و ادب و محققان و دانشمندان این شهرها آشنا شدم. پس از دیدن كتابخانه های معروف در شهرها و مراكز استانها تصمیم سفر به خارج را گرفتم و نخستین سفر خارجی برای این منظور مسافرت به حرمین شریفین ، مكه مكرمه و مدینه منوره بود. در اسفند ماه ۱۳۴۴ عازم حجاز شدم و مدتی در كتابخانه های مكه و مدینه به مطالعات خود ادامه دادم».
او در سال ۱۳۴۴ برای زیارت عتبات راهی عراق می شود و هنگامی كه به نجف مشرف می شود فرصت را غنیمت دانسته از كتابخانه های پر ارزش آن استفاده می كند و دنبال كار و تحقیق خود را می گیرد و از محضر علما و فضلا و محققان بزرگ حوزه علمیه كسب فیض می نماید و از راهنماییهای علمی و فكری آنان برخوردار می شود. در این باب می گوید :
…. یكی از روزها وارد كتابخانه امیر المومنین ـ سلام الله علیه ـ شدم و در كنار علامه جلیل القدر امینی رضوان الله علیه مولف كتاب جاودانی الغدیر و محقق بصیر و زاهد بی نظیر شیخ آقا بزرگ طهرانی ـ قدس الله روحه ـ مولف كتاب الذریعه و طبقات اعلام الشیعه مشرف می شدم و از محضر پر فیض آنها استفاده می كردم ».
پس از دیدن كتابخانه های نجف از چند كتابخانه در بغداد و كربلا نیز دیدن می كند و یادداشتهای لازم را از كتابهای كتابخانه های آن جا از جمله از كتاب تاج العروسی بر می دارد.
بعد از مراجعت از مكه و مدینه در زمستان ۱۳۴۵ به هندوستان رفت و پس از آن از پاكستان و افغانستان دیدن نموده و از كتابخانه های این كشورها استفاده می كند. در سال ۱۳۴۸ بار دیگر به پاكستان و هندوستان رهسپار شده و مطالعات خود را در كتابخانه های این كشورها دنبال می نماید. او در سال ۱۳۵۳ از كتابخانه های كشورهای یمن، مصر، سوریه، و لبنان دیدن كرده و كتابهایی را مورد مطالعه قرار داده است. در سال ۱۳۵۴ عازم اروپا شد و از كشورهای انگلستان، فرانسه، بلژیك و آلمان دیدن كرد و مدتی در استانبول ماند و از كتابخانه های آن كشورها استفاده كرد.
او می نویسد: « در سال ۱۳۵۹ بار دیگر به هندوستان رهسپار شدم و بعد از یك ماه برگشتم و در سال ۱۳۶۰ برای مرتبه چهارم عازم هندوستان شدم و مدت سه سال در آن جا اقامت كردم و به كارهای فرهنگ مشغول شدم. در مرداد ماه ۱۳۶۶ عازم روسیه شدم و از كتابخانه های مسكو و سن پترزبورگ دیدن نمودم و بعد از آن از ازبكستان ، تاجیكستان و تركمنستان دیدن كردم و از كتابخانه هاو آثار تاریخی بازدید كردم و با دانشمندان و محققان این كشورها آشنا شدم و از نسخ خطی استفاده كردم».
مسافرتهای این جانب به خاطر تحقیق و مطالعه بود: به هر كشور و شهری كه وارد می شدم نخست از كتابخانه ها سوال می كردم ، با مدیران كتابخانه ها و اهل علم و ادب تماس می گرفتم و دنبال كارهای خود را می گرفتم. هنگام تعطیلی كتابخانه ها نیز از مراكز دیدنی و آثار تاریخی بازدید می كردم».
استاد عطاردی در مدت ۳۴ سال تلاش و كوشش مداوم و پی در پی توانسته است تا كنون نزدیك به ۸۱ اثر ارزنده خود به یادگار بگذارد. وی برای چاپ و انتشار این آثار، مركز فرهنگی خراسان را كه یك سازمان دینی و علمی و تحقیقی است ـ و تنها كار فرهنگی آن این است كه آثار و تالیفات موسس را چاپ و منتشر كند. این مركز در حال حاضر در منزل موسس (عطاردی) به كار خود ادامه می دهد تا جایی برای آن در نظر گرفته شود.
آثار وی عبارت اند از:
به عربی ۱ـ مسند الامام امیر المومنین (ع) ۲ـ مسند فاطمه الزهرا(س) ( چاپ شده) ۳ـ مسند الامام مجتبی (ع) (چاپ شده ) ۴ـ مسند الامام الحسین شهید(ع) ۵ـ مسند الامام الباقر (ع) (چاپ شده ) ۶ـ مسند الامام الصادق(ع) ۷ـ مسند الامام الكاظم (ع) (چاپ شده ) ۸ـ مسند الامام الرضا(ع) (چاپ شده ) ۹- مسند الامام الجواد (ع) (چاپ شده ) ۱۱ـ مسند الامام الهادی (ع) (چاپ شده ) ۱۲ـ مسند الامام العسكری(ع) (چاپ شده ) ۱۳- اخبار الامام المهدی ۱۴- كتاب ماروی عنهما (الباقر و الصادق) ۱۵ـ كتاب ماروی حسن احدهما ( الباقر و الصادق) ۱۶ـ كتاب المضمرات و المرفوعات ۱۷ـ رجال العروس (چاپ نشده) ۱۸ـ غریب الحدیث (چاپ شده) ۱۹ـ معجم البلاد و الامكنه ۲۰ـ مصادر تاج العروس ۲۱ـ اخبار هارون الرشید ۲۲ـ اخبار المامون ۲۳ـ تاریخ خراسان در بیست و پنج هزار عنوان ۲۴ـ تاریخ بجستان در یك هزار عنوان ۲۵ـ دعبل الخزاعی شاعر اهل البیت ۲۶ـ موسوعه الشیعه الامامیه ۲۷ـ اللغات الفارسیه فی الحدیث و الادب العربی ۲۸ـ الشریف الرضی مولف نهج البلاغه (چاپ شده) ۲۹ـ اللغات الفارسیه فی تاج العروس (چاپ شده) ۳۰ـ العطار دیون فی الحدیث و التاریخ و الادب به فارسی: ۳۱ـ اخبار و آثار امام رضا (ع)
(چاپ شده) ۳۲ـ روایان امام رضا (ع) (چاپ شده) ۳۳ـ ادعیه و زیارات مرویه از امام رضا (ع) (چاپ شده) ۳۴ـ تاریخ آستان قدس رضوی (چاپ شده) ۳۵ـ جوامع الحكم یا سخنان كوتاه امام رضا (ع) (چاپ شده) ۳۶ـ فهرست راویان و یاران امام رضا (ع) (چاپ شده) ۳۷ـ تاریخ مشهد مقدس ۳۸ـ فرزندان و برادران امام كاظم (ع) (چاپ شده) ۳۹ـ امیر المومنین (ع) و نهج البلاغه ۴۰ـ اجازت نهج البلاغه (چاپ شده) ۴۱ـ زندگی حضرت عبدالعظیم و مسند او (چاپ شده) ۴۲ـ فرهنگ خراسان ۴۳ـ فرهنگ سیستان ۴۴ـ جغرافیای خراسان ۴۵ـ زندگی سیده نفسیه (چاپ شده) ۴۶ـ فهرست تفسیر گازر (چاپ شده) ۴۷ـ خراسان و نهج البلاغه (چاپ شده) ۴۸ـ پاسخ به شبهات وارده درباره نهج البلاغه (چاپ شده) ۴۹ـ سیری در كتابخانه های هند و پاكستان ۵۰ـ مخطوطات فارسی در مدینه منوره (چاپ شده) ۵۱ـ آثار علمای خراسان در كتابخانه های جهان ۵۲ـ گرد آورندگان سخنان علی(ع) قبل از سید رضی ۵۳ـ تاریخ فرهنگی و سیاسی خبوشان ۵۴ـ فرهنگ جغرافیایی شاهنامه ۵۵ـ حكمت و ادب در شاهنامه ۵۶ـ خداشناسی و دین در شاهنامه ۵۷ـ لغات عربی در شاهنامه ۵۸ـ زن در شاهنامه ۵۹ـ سفرنامه عطاردی ۶۰ـ مشایخ حدیث در جماران طرشت(درشت) و كلین (چاپ شده) ۶۱ـ
ترجمه مقتل الحسین (ع) تالیف سید عبدالرزاق مقرم (چاپ شده) ۶۲ـ ترجمه زندگانی زید شهید تالیف مقرم (چاپ شده) ۶۳ـ ترجمه زندگانی امام سجاد (ع) تالیف مقرم (چاپ شده) ۶۴ـ ترجمه اعلام الوری تالیف امین الاسلام طبرسی (چاپ شده) ۶۵ـ ترجمه كتاب الغارات تالیف محمد بن ابراهیم ثقفی(چاپ شده) ۶۶ـ ترجمه كتاب مشكوه الانوار تالیف طبرسی(چاپ شده) ۶۷ـ ترجمه جلد پانزده بحار الانوار تالیف علامه مجلسی(چاپ شده) ۶۸ـ ترجمه كتاب الارض و التربه الحسینیه (چاپ شده) ۶۹ـ ترجمه النصایح الكافیه تالیف محمد بن عقیلی حضرمی(چاپ شده) ۷۰ـ ترجمه مواعظ صدوق(چاپ شده). تصحیح متون علمی، ادبی و تاریخی (چاپ شده) ۷۱ ـ تصحیح و مقابله نهج البلاغه با نسخه های قرن پنجم و ششم(چاپ شده) ۷۲ـ تصحیح و مقابله شرح نهج البلاغه تالیف قطب الدین راوندی كاشانی (چاپ شده) ۷۳ـ تصحیح و مقابله شرح نهج البلاغه تالیف قطب الدین كیذری بیهقی (چاپ شده) ۷۴ـ تصحیح و مقابله شرح نهج البلاغه از علی بن ناصر سرخسی (چاپ شده) ۷۵ـ تصحیح و مقابله شرح نهج البلاغه از اعلام قرن ششم هجری (چاپ شده) ۷۶ـ تصحیح و مقابله كتاب التدوین فی اخبار قزوین تالیف رافعی قزوینی (چاپ شده) ۷۷ـ تصحیح و مقابله كلمات
مكنونه تالیف فیض كاشانی (چاپ شده) ۷۸ـ تصحیح كتاب اشراق السیاحه یا جغرافیای خراسان از جواد خراسانی (چاپ نشده) ۷۹ـ تصحیح جغرافیای نیمروز تالیف مهندس ذوالفقار كرمانی (چاپ نشده) ۸۰ـ مقدمه چاپ استناد نهج البلاغه تالیف امتیاز علی خان عرشی هندی،(چاپ شده) ۸۱ـ تصحیح تقریرات خواجه رشید الدین فضل الله به قلم علامه حلی.
ارسال دیدگاه