زنگ خطر مشاغل ناپایدار به صدا درآمد
خبرگزاری پانا:تعطیلی بسیاری از بنگاهها و واحدهای تولیدی در سالهای اخیر موجب شده تا امروز نیروهای کار فعال در مشاغل پایدار برای گذران زندگی به مشاغل ناپایدار روی آورند.
ایسنا نوشت:
ضرورت ایجاد اشتغال پایدار، توسعه کارآفرینی و خلق فرصتهای جدید شغلی امروز به یکی از دغدغههای اساسی کشور مبدل شده و نگاه برنامهسازان و سیاستگذاران را به خود معطوف کرده است. بیش از دو دهه است که کشورمان با معضل بیکاری، نبود زیرساختهای لازم برای جذب جوانان جویای کار و عدم تناسب رشتههای تحصیلی با نیازهای بازار کار مواجه است، در این بین حفظ و پایدارسازی مشاغل موجود نیز امری ضروری است تا در کنار تلاشهایی که برای اشتغال کارجویان و کاهش بیکاری در کشور صورت میگیرد دوام و پایداری و صیانت از مشاغل موجود نیز در دستور کار قرار گیرد اما اشتغال پایدار چیست و چه شاخصههایی دارد؟
به طور حتم اشتغالی که مولد باشد، تولید به صرفه و با کیفیت ارائه دهد و ارزش افزوده داشته باشد در زمره اشتغال پایدار قرار می گیرد چرا که اگر تولید مقرون به صرفه باشد هر میزان شغلی که در آن ایجاد شود شغل پایدار خواهد بود؛ از سویی دیگر شغلی که منجر به کسب و کار و ارزش افزوده نشود شغلی ناپایدار است زیرا دوام و پایداری یک شغل است که می تواند مولود مشاغل دیگر باشد اما اشتغال ناپایدار در صورت گسترش تهدیدی برای اقتصاد کشور به شمار می رود.
هم اکنون در بسیاری از گرایشها زمینه ایجاد اشتغال پایدار وجود دارد به عنوان مثال، صنایع دستی از بعد ایجاد شغل پایدار با کمترین هزینه اولیه و نیز به لحاظ تمرکز بر تولید ملی حوزهای توانمند و پر مزیت به شمار میرود، مشاغلی همچون دامداری و کشاورزی که در روستاها ایجاد میشود از پایداری بیشتری نسبت به مشاغل شهری برخوردارند، طرحهای دانش بنیان نیز در ایجاد مشاغل پایدار موثرند به نحوی که ۸۰ درصد مشاغل طرحهای دانشبنیان منجر به اشتغال پایدار میشود همچنین سرمایهگذاری بخش خصوصی و توجه بخش دولتی به صنعت توریسم میتواند به لحاظ خلق مزیتهای نسبی و استفاده از مزیتهای جغرافیایی قابل توجه باشد و به توسعه استانها و ایجاد اشتغال پایدار و مولد کمک کند.
از آن گذشته در بحث پایدارسازی مشاغل نیازمند ایجاد بسترهای مناسب برای مشاغلی هستیم که حداقل مشخصههای مربوط به مشاغل پایدار را دارا باشند، تحلیلگران اقتصادی بر این باورند که برای پایدارکردن یک شغل دست کم ۱۵ مشخصه لازم است که از جمله آنها می توان به درآمد کافی، تامین مواد اولیه و تکنولوژی مناسب، مدت ماندگاری بیش از پنج سال، توسعه مستمر کمی و کیفی، نقدینگی و تامین مالی و تناسب شغل با تخصص و توانایی فرد اشاره کرد.
زنگ خطر تغییر شغلهای پایدار به غیر پایدار
در طول سالهای گذشته تعطیلی بسیاری از بنگاهها و واحدهای تولیدی موجب شده تا نیروی کار شاغل در مشاغل پایدار برای گذران معیشت و زندگی خود ناچار به مشاغل ناپایدار رو بیاورند.
به اعتقاد کارشناسان بازار کار، اشتغال پایدار به واسطه اوضاع نامساعد واحدهای تولیدی و صنعتی با خطری جدی مواجه شده است به نحوی که با از بین رفتن تعداد قابل توجهی از این شغلها و تعدیل نیروها در بنگاههای اقتصادی، بازار شغلهای واسطهای و غیرپایدار رونق گرفته است، این تغییر ماهیت شغل از پایدار به ناپایدار زنگ خطری است که مشکلات زیادی برای جامعه و اقتصاد به وجود آورده و موجب شده تا عملا بخش مهمی از کسانی که کار خود را از دست میدهند به شغلهای واسطهای و خدماتی روی آورند.
بر اساس این گزارش، همانگونه که اشاره شد شاخصههای متعددی در پایداری مشاغل نقش دارد که یکی از آنها منابع مالی و نقدینگی است. طبعا تامین مواد اولیه در یک بنگاه اقتصادی، بهرهگیری از تکنولوژی روز و خرید تجهیزات به دلیل گران قیمت بودن و هزینههای بالای نگهداری، نیازمند تامین منابع مالی است که بخشی از این منابع از محل آورده و سرمایه صاحبان بنگاهها تامین میشود اما برای دوام و پایداری بیشتر کار، به حمایت مالی سیستم بانکی نیاز است زیرا قیمت تمام شده محصولات و به عبارتی هزینههای تولید اعم از آموزش، تحقیقات، برندسازی، بازاریابی و بستهبندی بسیار بالاست از این رو یک واحد تولیدی تلاش میکند تا با استفاده از تسهیلات بانکی به سمت بقای بنگاه و حفظ و پایداری مشاغل ایجادی آن برود.
برابر ماده ۸۰ قانون برنامه پنجم توسعه به دولت اجازه داده شده است که در راستای ایجاد اشتغال پایدار، توسعه کارآفرینی، کاهش عدم تعادلهای منطقهای و توسعه مشاغل نو، اعطای کمکهای هدفمند به بنگاههای کوچک و متوسط و تبدیل آنها به بنگاههای بزرگ و رقابتپذیر، گسترش کسب و کار خانگی و مشاغل از راه دور، حمایت مالی از بخشهای غیر دولتی و اجرای طرحهای اشتغالزای تعاونی و خصوصی در مناطق دارای نرخ بالای بیکاری و تشویق شبکهها، خوشهها و زنجیرههای تولیدی را در دستور کار قرار دهد.
دولت یازدهم از زمان آغاز فعالیت خود ایجاد فرصتهای شغلی پایدار و مولد را جزو برنامههای محوری خود قرار داده و با اقدامات متعدد از جمله فراهم کردن ارز مورد نیاز تولیدکنندگان و حفظ سطح اشتغال، در جهت ایجاد اشتغال پایدار گام برداشته است.
به گفته علی ربیعی، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، دولت تدبیر و امید جلوی ایجاد مشاغل ناپایدار با دریافت وامهای کوتاه مدت را خواهد گرفت و از تجارب دیگر کشورها استفاده خواهد کرد.
وی معتقد است که با توجه به محدودیت منابع و اعتبارات باید ظرفیتهای موجود در حوزه مشاغل خانگی و هدایت آن به سمت ایجاد مشاغل پایدار مورد توجه قرار گیرد چرا که این مشاغل راهگشای معضل بیکاری و اشتغال است.
ربیعی استراتژی دولت در حوزه اشتغالزایی را معطوف به مشاغل خرد و خانگی می داند و می گوید: با جهتدهی مشاغل خانگی به سمت فعالیتهای گروهی و تعاونی و بازاریابی در این بخش، زمینه ایجاد اشتغال مولد و پایدار فراهم می شود، البته از آنجا که دوام و پایداری یک شغل نیاز به حمایت مالی دارد، وزیر کار تاکید دارد که برای تحقق اهداف پیش بینی شده در حوزه اشتغال پایدار، دولت باید منابع مالی قدرتمندی در اختیار داشته باشد از این رو بانکها را از تخصیص تسهیلاتی که منجر به اشتغال ناپایدار می شود، منع میکند.
نیاز کشور به چند میلیون شغل؟
علیرغم آنکه در دولتهای گذشته آمارهای متعددی از ایجاد اشتغال در کشور منتشر شده است اما این آمارها گویای ایجاد اشتغال پایدار نبوده وعمده طرحها و پروژههایی هم که به مرحله اجرا درآمده به ایجاد مشاغل پایدار منجر نشده است، شاید بتوان بهترین حالت عملکرد دولتهای گذشته در زمینه اشتغالزایی را مربوط به سرمایهگذاری در مناطق محروم، دور افتاده و کمتر توسعه یافته دانست که با تخصیص بودجههای عمرانی و با توجه به پایین بودن هزینهها در این مناطق، امکان ایجاد شغل و پایداری آن را فراهم کرده است.
هرچند دولت یازدهم تمایلی به آمارسازی و انتشار آمارهای متعدد اشتغال ندارد اما مسئولان و مقامات ارشد دولت از متوسط نیاز سالانه کشور به یک تا ۱.۵ میلیون شغل پایدار خبر می دهند.
اسحاق جهانگیری، معاون اول رییس جمهوری تاکید دارد که اقتصاد ایران باید بتواند سالانه ۱.۵ میلیون شغل آن هم از نوع پایدار ایجاد کند.
به گفته وی یکی از چالشهای مهم دولت یازدهم بیکاری و ایجاد اشتغال برای جوانان جویای کار و تحصیلکردهای است که از دولت انتظار کار و اشتغال دارند لذا برای خروج از این بحران باید منابع مالی بسیاری اختصاص یابد.
در همین راستا وزیر کار دولت تدبیر و امید هم معتقد است که سالانه به یک میلیون شغل در کشور نیاز داریم و اگر این اتفاق نیفتد معضل بیکاری خطرناکتر از حال حاضر خواهد بود.
وی می افزاید: برای آنکه تولید سالانه یک میلیون شغل در کشور محقق شود اقتصاد ایران باید رشدی ۷ تا ۸ درصدی را تجربه کند.
از نگاه ربیعی در حال حاضر هزینه ایجاد هر شغل پایدار به ۴۰۰ میلیون تومان افزایش یافته است به نحوی که اگر در سالهای گذشته برای ایجاد هر شغل ۱۵۰ میلیون تومان سرمایه نیاز بود اکنون با توجه به نرخ رشد اقتصادی منفی ۵.۸ درصد، این رقم به ۴۰۰ میلیون تومان رسیده است.
وی پیشتر هزینه ایجاد یک شغل جدید را بین ۲۰ تا ۷۰ میلیون تومان اعلام کرده و گفته بود که این هزینه در برخی مشاغل تخصصی نظیر صنعت پتروشیمی تا ۲ میلیارد تومان هم میرسد.
بیشترین ماندگاری شغل در بخش تعاون
برخی تحلیلگران بازار کار اذعان دارند که با هزینه کمتر از ۲۰ میلیون تومان هم میتوان اشتغالزایی کرد و مشاغل خرد و کوچک و حتی خانگی بسیاری وجود دارد که با این رقم امکان ایجاد پیدا می کنند. هم اکنون مزیتهای اشتغال در بخش تعاون بیش از سایر بخشها است و مشاغل در بخش تعاونی با هزینه کمتری راهاندازی میشوند، در هیچ بخش دیگری امکان اینکه اشتغال با هزینه کمتر و پایداری بیشتر ایجاد شود، وجود ندارد ولی در بخش تعاونی دو وجه ماندگاری شغل و هزینه کمتر در کنار هم به صورت منطقی وجود دارد و در قالب تعاونی رابطه بین تولید موثر و اشتغال مولد بهتر خود را نشان می دهد.
به گزارش ایسنا، در ایران موضوع شغل دغدغهای بسیار مهم است و سازمانهای دولتی تلاش میکنند تا از راههای مختلف و از طریق حمایتهای مستقیم دولتی نسبت به ایجاد شغل و کاهش بیکاری اقدام کنند اما نکته اساسی این است که آیا این مشاغل پایدار میمانند؟
به گفته کارشناسان بازار کار، بسیاری از مشاغلی که ایجاد می شوند به دلایل مختلفی پایدار نیستند که نبود توجیه فنی و اقتصادی طرحهای پیشنهادی برای مشاغل موجود یکی از دلایل آن به شمار میرود. اشتغال موضوع بسیار مهمی است که اگر به درستی مدیریت و مهندسی نشود می تواند بر بسیاری از متغیرهای دیگر اجتماع نظیر بزهکاری، ازدواج و سلامت افراد و جامعه تاثیر بگذارد از این رو برای ایجاد موثر آن باید به دورنمایی به نام "پایداری مشاغل" فکر کنیم.
ارسال دیدگاه