گفت و گوی پانا با بهترین نویسنده جشنواره مراکز استان ها:
کلمات در خاطره نگاری یاری ام کردند
خبرگزاری پانا: پنجشنبه شب ۹ خرداد ماه در اختتامیه هجدهمین جشنواره تولیدات رادیویی و تلویزیونی مراکز استان ها از معصومه سپهری نویسنده کتاب های ˝لشکر خوبان˝ و ˝نورالدین پسر ایران˝ تقدیر شد.
به گزارش خبرنگار فرهنگی پانا؛ معصومه سپهری نویسنده کتاب های ˝لشکر خوبان˝ و ˝نورالدین پسر ایران˝ در هجدهمین جشنواره مراکز استانها توانست جایزه بهترین نگارش فیلم نامه اقتباسی را به خود اختصاص دهد که در متن زیر می توانید گفت و گوی اختصاصی پانا را با این نویسنده بخوانید.
پانا: به نظرتان چقدر در ساخت آثار سینمایی و تلویزیونی با مضمون دفاع مقدس به مساله اقتباس از کتاب های موفق و شناخته شده این حوزه اهمیت داده می شود؟
بنظرم تا چند سال پیش توجه جدی به آثار موفق منتشره در مورد دفاع مقدس نمیشد؛ کتابهایی که نگارش آنها چندین سال طول کشیده و تصویر دقیق، واقعی و جامعی از آن ایام و روحیات و فرهنگ رزمندهها و مردم ایران را به دست میدهند. بدون تردید اگر فیلمنامه نویسان ما همت کنند و کتابهای جدی حوزه دفاع مقدس را دنبال کنند، در کنار ارتباط مستقیم با رزمندگان وایثارگران به شناخت عمیقتری از این فضا دست خواهند یافت و تاثیر مثبت این مطالعات در فیلمها و برنامههای مختلف دیده خواهد شد. کتابها بیشترین کمک را به فیلمنامه نویسان میتوانند بکنند. چراکه در این کتابها در یک بازه زمانی مشخص رشد جسم و روح و فکر نوجوانانی رزمنده و مواجهه شان با حادثه بسیار بزرگ جنگ به تصویر کشیده شده. روایت مستند، صادقانه و جزئی از واقعیت جنگ و روابط رزمندگان، زشتیها و زیباییها، نحوه غلبه بر مشکلات وبه بیانی دیگر یک نوع زندگی خاصدر شرایط سخت در این کتابها به تصویر کشیده شده که میتوانند منابع غنی و قابل اعتماد برای کارهای ماندگار تلویزیونی و سینمایی باشند.
آیا سراسر متن کتاب "لشکر خوبان" که توسط مقام معظم رهبری هم تقریظ شده، برگرفته از مستندات سال های دفاع مقدس است؟
در کتابهای خاطره ما کاملا وفادار به مستندات پیرامون هستیم.در نوشتن لشکر خوبان در عین وفاداری به مستنداتی مثل روایت شفاهی راوی این کتاب آقای مهدی قلی رضایی، اسناد بر جای مانده مثل نامه و دست نوشته و عکس باید برای جان بخشی به صحنههایی که فقط وصف آنها را میشنیدم، ذهن و حس و خلاقیتم را به کار میگرفتم. هم به عنوان یک پژوهشگرباید اطلاعات جامع و درستی از آن فضا کسب میکردم، هم در مقام یک مصاحبه گر باید جزئیات زندگی راوی را با پرسشهای متعدد از خودش یا اطرافیان و دوستانش به دست میآوردم ـ کاری که درنوشتن نورالدین پسر ایران کردم ـ و در نهایت هنگام تنظیم این جزئیات و نگارش متن برای انتقال حس و حال راوی در شرایط مختلف میکوشیدم. شرایط عاطفی پیچیدهای مثل شهادت دوستان، سختیهای باور نکردنی و نفس گیر عملیاتها، مجروحیتها و تلاشهای بیادعای مادر، شجاعت رزمندهها، شیطنتها و رابطهها، حالات معنوی، دلتنگیها و ...خدا را شکر میکنم که در هر دو کتاب «لشکر خوبان» و «نورالدین پسر ایران»یاریام کرد تا خوب بشنوم و هر آنچه را باور کردهام با صداقت بنویسم تا کاری در شأن دفاع مقدس مردمیمان خلق کنم.
فکر می کنم رویکرد خاطره گویی در کتابهای خاطرات دفاع مقدس با داستان تفاوتهایی دارد. آیا این رویکرد باعث جذابتر شدن این کتابها شده؟
خاطره با داستان تفاوت ماهوی دارد. در خاطره، تخیل و قصه پردازی جایی ندارد. خاطره سرگذشت واقعی انسانهاست. به همین دلیل از منظر تاریخی، فرهنگی و علوم انسانی ارزش زیادی دارد. من منکر ارزش و زیبایی داستان نیستم اما در طول سالهایی که روی خاطرات جنگ کار کردهام آنقدر سوژه ناب و تاثیرگذار و مهم دیده و خاطرات شگفت شنیده و میشنوم که ترجیح میدهم در این ساحت کار کنم. خوشبختانه دانش و تجربه و توانایی عدهای از دوستان خاطره نگار هم به حدیست که کارهایشان در حوزه خاطرهنگاری انقلاب یا دفاع مقدس در عین واقعی بودن، پرکشش، زیبا و تاثیرگذار هستند و متنهایی معتبر برای مطالعات فرهنگی و گنجینههایی برای آفرینش آثار هنری و ادبیبه شمار میروند.
اگرچه حوزه دفاع مقدس سوژه های بکر و تجربه نشده بسیاری دارد، اما تلاشهایی هم در جهت مکتوب و مستند سازی وقایع جنگ اتفاق افتاده است. البته از این میان تنها تعداد محدودی از کتاب های آن نظیر کتابهای شما یا کتابی مثل "دا" با اقبال بسیار زیاد مخاطبان رو به رو شده اند. وجه ممیزه آثارتان نسبت به کتاب هایی از این دست را در چه می دانید؟
من جنگ را از نزدیک درک نکردم! در پایان جنگ دختری ۱۴ ساله در شهر تبریز بودم که مهمترین خاطراتم به بمبارانها و برخی صحنههای تشییع شهدا و بازگشت آزادگان محدود میشد. من جنگ را از ورای پرسشها دیدم. فکر میکنم برای نوشتن کتابی در این حوزه آنچه این میان اهمیت بیشتری پیدا می کند، روحیه پرسشگری نویسنده است. من در نگارش این دو کتاب بعد از گرفتن متن مصاحبههای اولیه با راویان که توسط افراد دیگری انجام شده بود، تلاش کردم با طرح سوالات جزیی زیادی که در جای جای خاطرات به ذهنم میرسید به مرحلهای برسم که بتوانم آن موقعیت را خوب تجسم کنم و به مدد کلمات به آن فضا روحی دوباره ببخشم. تحقق این کار با انگیزه مهم شناختن شهدا و عشق به نوشتن شروع میشود و باجلب اعتماد و فعال کردن ذهن راوی و همدلی با او، صبوری و حوصله زیاد، دقت در کسب جزییات و راستی آزمایی آنها، انتخاب کلمات مناسب به ویژه برای افرادی چون من که باید شنیدههایمان را از زبان آذری به فارسی برگردانیم و ... ممکن میشود. برای هر کتاب قریب ۵ سال زمان صرف کردم چون در کنار نوشتن باید به سایر ضروریات زندگی و خانوادهام به عنوان یک خانم نیز میرسیدم و دقت و وسواس در
درست نوشتن، چنین زمانی را نیز میطلبید.
به نظر میرسد چنین زمانی به ندرت در نگارش کتاب های حوزه دفاع مقدس صرف می شود. آیا کماکان سوژهها و کتابهای خوبی در این حوزه میتوانیم داشته باشیم.
اگر ظرفیت خاطره را دریابیم میبینیم که برخی کارها ارزش صرف وقت و هزینه بیش از اینها را دارند. من معتقدم در خاطرات اکثر رزمندگان رگههای منحصر به فرد و درخشانی میتوان یافت که اگر نویسنده با آن خوب مواجه شود و پرداخت مناسبی داشته باشد، میتواند اثر ارزشمندی خلق کند. اگر مدیران فرهنگی متوجه اهمیت کارنویسندهها بودند و به فکر رفع موانع مهمی بودند که در این زمینه هست، میشد در آینده نزدیک به تعداد زیادی از این آثار خوب امید بست. این در حالی است که متاسفانه در عرصه سینما گاهی یک فیلم ۹۰ دقیقه ای درباره جنگ در مدت کوتاهی با کمترین مطالعه و تحقیق و با شتاب ساخته می شود.در حالی که ما باید شناخت درستی از آدمهایی که زندگی شان را به تصویر می کشیم داشته باشیم تا در رسانهای با این برد و میزان مخاطب کاری ارائه دهیم که مردم آن را بپذیرند. فکر میکنم راز موفقیت این کتابها همین است که وقتی مردم آنها را میخوانند فارغ از علایق و تفکرات سیاسیشان میپذیرند چون قصه فداکاری در راه دفاع از وطن و آرمان اسلامی نقطه مشترکی ست که بخشی از آن در این کتاب ها هست.
ارسال دیدگاه