به بهانه سالروز آزادی خرمشهر؛

معادلات بین المللی بعد از عملیات بیت المقدس

خبرگزاری پانا: دنیای تقسیم شده به بلوك های شرق و غرب هرگونه انقلابی با ماهیت اسلامی را خلاف منافع خود ارزیابی می كرد. همچنین اسرائیل و كشورهای مرتجع عرب به دلیل عدم مشروعیت مردمی از پیروزی انقلاب اسلامی احساس نگرانی كرده و از تأثیر آن در مسلمانان منطقه هراسان بودند. در فروردین ۵۹ آمریكا رابطه خود با ایران را قطع كرد و پس از ناكامی و شكست در عملیات طبس و كودتای نوژه تصمیم گرفت صدام را در جنگ علیه ایران حمایت كند.

کد مطلب: ۲۱۹۹۷۵
لینک کوتاه کپی شد

الف نوشت: به رغم تحركات نظامی عراق از چندین ماه قبل و همچنین پیش بینی نیروهای مسلح در مورد وقوع یك جنگ تمام عیار، بنی صدر كه در آن زمان فرمانده كل قوا بود این تحركات را جدی قلمداد نكرد و هیچ اقدام عملی برای محافظت از مرزها و آمادگی نیروها انجام نداد. عراق هجوم سراسری خود را در روز سی و یکم شهریور۵۹ با حملات هوایی آغاز و نیروی زمینی ارتش عراق با امکانات فراوان از سه جبهه به خاك ایران تهاجم كرد:

۱- جبهه جنوبی برای تصرف خرمشهر، آبادان، بستان، سوسنگرد، شوش، دزفول و دهلران
۲- جبهه میانی برای تصرف مهران، سومار، نفت شهر، قصرشیرین، سرپل ذهاب و گیلان غرب
۳- جبهه شمالی برای تصرف نوسود و ارتفاعات مرزی مریوان.

خرمشهر همواره به دلیل موقعیت جغرافیایی و تجاری خود و به دلیل ارتباط با دریای آزاد، ثروت عظیمی را در خود جای داده است. وجود تجارتخانه‌ها و نمایندگی شركت‌های بزرگ تجاری داخلی و خارجی، و همچنین شركت‌های بزرگ كشتیرانی، به خرمشهر چهره یك بندر بین اللمللی بخشیده است. به همین دلیل خرمشهر از دو سده قبل، مورد توجه استعمارگران قرار گرفته و تاكنون چندین بار نیز به اشغال قوای خارجی درآمده است، از جمله عثمانی ها در سال ۱۹۸۲م، انگلیس در سال ۱۸۵۷ م و ارتش متجاوز عراق در سال ۱۳۵۹ش، به اشغال این شهر اقدام كرده اند. در جنگ تحمیلی خرمشهركه سقوط کرد، قلب ملت از کار ایستاد، اما دم مسیحایی حضرت روح الله، درکالبد خسته جان تازه دمید و مجاهدت رزمندگان بعد از ماههای متمادی در عملیات بیت المقدس به عنوان برجسته‌ترین عملیات پدآفندی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی آشکار گردید.

فتح خرمشهر(سوم خرداد ۶۱) در تاریخ جنگ ایران و عراق از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. زیرا این نبرد حماسی علاوه بر پایان بخشیدن به ۱۹ ماه اشغال بخشی از حساس‌ترین مناطق خوزستان و آزادسازی خرمشهر، ضربه‌ای سهمگین به توان رزمی دشمن مهاجم وارد ساخت. بررسی های اجمالی تاریخ جنگ تحمیلی روی هم رفته سه پیامد عمده فتح خرمشهر را به قرار زیر نشان میدهد:

الف: تغییر توازن سیاسی- نظامی به سود ایران: فتح خرمشهر از دیدگاه حامیان عراق به منزله سقوط رژیم عراق و فروپاشی كشورهای منطقه بود. به دنبال موقعیت برتر ایران پس از فتح خرمشهر، در میان آمریكایی‌ها دو دیدگاه كلی در مورد برخورد با ایران و عراق و مسئله جنگ وجود داشت:
اول، كیسینجر و برخی دیگر بر این نظر بودند كه با توجه به تبعات ناشی از پیروزی‌های ایران و تاثیرات آن بر تغییر موازنه در منطقه، لزوماً می‌باید با دادن امتیاز به ایران، هر چه زودتر در این منطقه آتش بس برقرار كنیم.
دوم، برخی دیگر از صاحب نظران آمریكایی عقیده داشتند در حالی كه ایران نسبت به عراق در موضع برتری قرار گرفته و نوعی اضطراب و نگرانی در سراسر منطقه مستولی شده است و همچنین با توجه به وضعیت نامطلوب روحی و روانی ارتش عراق، برقراری هر گونه آتش بس همراه با دادن امتیاز به ایران منجر به تشدید بی‌ثباتی در منطقه و به عبارتی گسترش انقلاب اسلامی خواهد شد و این مسئله چیزی نیست كه آمریكا نسبت به آن بی‌تفاوت باشد.

رویهم رفته احتمال فروپاشی رژیم عراق و تبعات ناشی از آن در سطح منطقه خلیج فارس، چنان ابعاد گسترده‌ای به خود گرفت كه جلوگیری از آن، محور همه تلاش‌ها و اقدامات نظامی و دیپلماتیك كشورهای حامی عراق قرار گرفت.

ب: تغییر ماهیت جنگ: ایران در فاصله زمانی شهریور ۱۳۵۹ تا قبل از شكسته شدن محاصره آبادان(مهرماه ۱۳۶۰)، در حالتی انفعالی و عمیقاً تحت تاثیر ابعاد و اهداف تهاجم عراق داشت. بی‌ثباتی در جبهه داخلی و فقدان قابلیت نظامی لازم برای بازپس گیری مناطق اشغالی دو مشخصه بارز وضعیت جمهوری اسلامی در این دوره بود. چنین وضعیتی امكان هر گونه تحرك و فعالیت گسترده را از نیروهای نظامی ایران سلب كرده بود.

با توجه به اهداف آمریكا و عراق از تحمیل جنگ به ایران، جنگ در این دوره به منزله اهرم فشار سیاسی و نظامی به ایران، برای سقوط نظامی جمهوری اسلامی و یا مهار و تعدیل این نظام، قلمداد می‌شد. در پی تحولات در جبهه داخلی و سپس تاثیرات آشكار آن بر جبهه نظامی، روند تحولات با شكسته شدن محاصره آبادان به سود ایران تغییر كرد. در موقعیت جدید، قوای اسلامی با به دست گیری ابتكار عمل در جبهه های نبرد و هجوم های پی در پی به نیروهای عراق، اوضاع را به سود جمهوری اسلامی ایران تغییر دادند.

در واقع عنصر اصلی و تعیین كننده در این مرحله كه منجر به تغییر ماهیت جنگ نیز شد، توانمندی رزمندگان برای حمله به نیروهای دشمن و آزاد سازی مناطق اشغالی بود. از این پس ایران در موضعی قرار داشت كه آمریكایی‌ها ارائه امتیاز به ایران را به زیان خود ارزیابی می‌كردند و توانایی نظامی ایران و برتری آن نسبت به عراق و پافشاری بر احقاق حقوقش را نگران كننده می‌دانستند. بر همین اساس و مبتنی بر دركی كه غرب و شرق از وضعیت جدید و تبعات ناشی از آن داشتند، اقدامات گسترده‌ای به منظور تغییر مجدد اوضاع به سود عراق را در دستور كار خود قرار دادند.

ج: نگرانی آمریكایی ها: آمریكایی ها که بنا به اظهارات كارتر رییس جمهور وقت آمریكا امیدوار بودند جنگ، ایران را بر سر عقل آورد و نیز پیش بینی آن‌ها مبنی بر اینكه روند فرسایش جنگ و بی ثباتی اوضاع داخل ایران، سرانجام منجر به فرسایش و تضعیف جمهوری اسلامی و پذیرش شرایط صلح تحمیلی خواهد شد، در برابر پیدایش وضعیت جدید كاملاً غافلگیر و به صورت فزاینده‌ای نگران شدند. روزنامه‌های پرتیراژ آمریكا تماماً طی تجزیه و تحلیل‌های متعدد، وضعیت عراق را اسف‌بار توصیف كرده و نگرانی خود را از پیروزی‌های قریب الوقوع جمهوری اسلامی در سطح منطقه اظهار و به دست اندركاران آمریكایی ضرورت برخورد فعال با روند تحولات منطقه را خاطر نشان كردند.

د: نمایان شدن ماهیت گروهک ها: عملیات بیت المقدس دستاورد هایی را در سطوح ملی، منطقه ای و بین المللی برای ایران به وجود آورده است که یکی از دست آورد ها نمایان شدن ماهیت اساسی گروهک های مختلف از جمله منافقان بود که با آمریکا و اسرائیل برای براندازی نظام دست در دست هم نهاده بودند.

سخن پایانی این که بازگشت دوباره خرمشهر به آغوش میهن با عواملی همچون رهبری امام، همبستگی ملی و حضور آگاهانه و شجاعانه مردم در عرصه‌ دفاع از تمامیت ارضی كشور تجلی یافت. با پایان گرفتن عملیات بیت المقدس جنگ ایران و عراق وارد مرحله جدیدی شد. مرحله ای كه در آن عراق در وضعیت انفعالی و ایران در موضع قدرت قرار گرفت.

بی شک خلق این حماسه ملی مرهون قطره قطره‌ی خون شهیدانی است كه تا ابد درس شرف و آزادگی را برای تمامی آزادی‌خواهان و عدالت‌طلبان تفسیر نموده‌اند. حسن ختام، فرمایش امام خمینی(ره) است كه می فرماید:"فتح خرمشهر فتح خاك نیست، فتح ارزشهای اسلامی است."

ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار