˝چ˝ احساس را به شدت تحریک می کند / برای نشان دادن واقعیت از حقیقت نکاهیم
خبرگزاری پانا: اینکه عنوان این فیلم ˝چ˝ هست نه ˝چمران˝ شاید به دلیل اینست که قرار نبوده تمامیت دکتر شهید مصطفی چمران را به طور کامل در یک فیلم سینمایی گنجاند. فیلم هم به طور کامل، چمران نیست. ابراهیم حاتمی کیا در استراتژی ˝چ˝ ظهوری دوباره دارد و پیام آور دیدگاهی است؛ حرفی را درست سر موقع زد!
به گزارش خبرنگار فرهنگی پانا؛ اینکه عنوان این فیلم ˝چ˝ هست نه ˝چمران˝ شاید به دلیل اینست که قرار نبوده تمامیت دکتر شهید مصطفی چمران را به طور کامل در یک فیلم سینمایی گنجاند. فیلم هم به طور کامل، چمران نیست. ابراهیم حاتمی کیا در استراتژی ˝چ˝ ظهوری دوباره دارد و پیام آور دیدگاهی است؛ حرفی را درست سر موقع زد!
با صدا و سپس حضور کامل فریبرز عرب نیا در نمایی موضعی فیلم شروع شده و از همان ابتدا دکوپاژی عالی، موسیقی حماسی و شورانگیز، صدا برداری استادانه، تصویر برداری خلاق و همهی دیگر عوامل و اجزاء این اثر دوست داشتنی در خدمت سینمایی در آمده که ارزش جهانی دارد.
دوربین سر دست که زمان زیادی از فیلم را پوشش داده در الگوترین فرم خود و بسیار درست و آموزنده ظاهر شده که لرزشش به موقع و سکون و تمرکزش نیز با دلیل دیده میشود، غوغای جلوههای بصری و کامپیوتری در بیشتر سکانسهای فیلم (مثلاً سقوط هلیکوپتری که از کنترل خارج شده و با تعلیق شاهکار و فضاسازی کم نظیر منهدم میشود)، بازیهای در حد کفایت که انصاف نیست مثالی را از میانشان زد حتی در مورد کوتاه ترین نقشها و حتی در مورد بازیگرانی که به کلیشه بازی کردن شهرهاند، طراحی و انتخاب صحنهها، تدوین و دیگر عناصر همه تقریباً مثبتند و خط فکری کارگردانی در نظم خوب و پختهی فیلم ملموس است.
جز انگشت شمار مواردی کوچک هیچ انتقادی به این اثر تاریخی ملی نیست؛ مثلاً نادر وقتی سلاحش را برای خلاص کردن حیوان پر میکند، بعد منصرف میشود، اسلحه را خلاص نمیکند و این کار از آنها که کاملاً در نقش جنگجویان زبده قالب گرفتهاند بعید است. چند جا وقتی کردها با هم صحبت میکنند به فارسی و بدون گویش کردی دیالوگ دارند (مثل اولین سکانس اسرا) با اینکه در اپیزودهایی فعل درست را در این مورد میبینیم که کردها به زبان اصلی گفتگو دارند و زیرنویس شده؛ و شاید یکی دو مورد دیگر که اگر مبنای نقد حرفهای ایجاب نمیکرد باز دل نمیخواهد این ضعفها را ببیند!
چ در فیلمنامه عالیست با اینکه محدودیتی همیشه برای تولید اینگونه آثار مستند تاریخی هست. حاتمی کیا از هر نما استفاده کرده، از اندک زمانی در حد سه ثانیه هم برای انتقال اطلاعات و پیشبرد ماجرا سود برده، اصلاً نمای حاشیهای نداریم، هیچ سکانسی را نمیشود حذف کرد، رئالیته از همه ابعاد فیلم (مضمون و فنی) پیداست و این به خصوص در اپیزودهای استراتژیک رویکردی منظوردار و در المان سازیها حتی در پرداخت کاراکتر شخص شهید چمران با دقت و ذکاوت تدبیر شده است، نشان داده که در هر جغرافیایی میشود هالیوودی هم فیلم ساخت، از لنز تکنیک صرف، در گروه بهترین فیلمهای جهان در ژانر سینمای جنگ درآمده، سطح سینمای ملی را ارتقاء داده و از همه مهمتر و بهتر اینکه جنگ را تحلیل و صلح را ارائه داده است.
در اولین سکانسها بحث اخراج ارتشیها در اوایل انقلاب شنیده میشود، جلوتر نیز مباحثی بحث برانگیز از وقایع بعد انقلاب را میشنویم که حاتمی کیا اگر چه نظر همه رانگفته باشد ولی تحلیلی درست، انسانی و به صلاح را مطرح نموده، گفتن ارزشها بدون اغراق و ناگفتههایی تعریفی از شهید چمران و از نژاد کُرد، همه جانبه قید شده (مثبت و منفی) چه برای موافقها چه برای مخالفان، در اوج رئالیته و رسیدن به اخوت و وحدتی که در نمای "واعتصمو بحبل الله..." مستتر است. ارتش، سپاه، ملت کل و مردم بومی منطقه (بخصوص پاوه) هر یک به تفکیک تحلیل و تمجید منطقی شدهاند و در این فیلم جایگاه دارند.
این فیلم در بسیاری لحظات، احساس را به شدت تحریک میکند؛ ضمن حفظ احترام ویژهای برای ارزشهای دفاع مقدس به قدری درد و رنج جنگ را میبینیم که درک کنیم این اتفاق ناشایست به هیچ قیمتی نمیارزد... صرف نظر از آنچه در تاریخ به جزئیات رخ داده یا ریشهیابی تقصیری که باعث کشمکشهای آن مقطع کشور و درد مردم شده، مضمون این فیلم نیازی است که همیشه بوده و هست. غم جنگ و مصائب آن در نفیر جذابی که موسیقی فیلم با صدای یک زن کرد تدارک داده آشکار است که تماشاگر ایرانی شاید آرزو کند که کاش حاتمی کیا از آینده فیلم بسازد...
یکی دیگر از بزرگترین آموزههایی که این فیلم به خصوص برای سینماگران اقتباسی، تاریخی یا سفارشی و دولتی دارد این است که برای آنچه به اصل واقعیت اضافه میکنیم از حقیقت نکاهیم؛ برای تولید فیلم سینمایی هنریتر اگر به واقعیت تاریخی سوژه چیزی میافزائیم به حقیقت آن متعهد باشیم. پ. سید محمد حسین حسینی
ارسال دیدگاه