/یادداشت/
نقدی بر نقدهای مطرح شده درباره هدفمندی یارانه ها
خبرگزاری پانا: هدفمندی یارانه ها یکی از مهمترین برنامه های اقتصادی کشور در دهه نود به شمار می رود که در صورت موفقیت آن می توان به تحقق چشم انداز ۱۴۰۴ امیدوار بود اما روش اجرای آن می تواند موفقیت و شکست را برای آن به ارمغان آورد.
در فاز اول قرار شد ۵۰ درصد درآمد حاصل از آزاد سازی حاملهای انرژی صرف پرداخت یارانه نقدی و حمایتهای غیر نقدی از مردم، ۳۰ درصد به تولید و ۲۰ درصد به دولت جهت تحمیل بار هزینههای اجرای فاز اول هدفمندی یارانهها تخصیص داده شود که این امر محقق نشد.
بر این اساس در گام اول هدفمندی یارانه ها به ازای ازاد سازی قیمت ها دولت پیش بینی درآمد ۴۰ هزار میلیارد تومانی داشت اما تنها ۲۸ هزار میلیارد آن محقق شد. دولت دهم که بر اساس رقم پیش بینی خود برنامه ریزی کرده بود برای هر نفر مبلغ ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومان یارانه ماهانه در نظر گرفت. نتیجه نهایی اینکه دولت در هر ماه از ۴۲ هزار میلیارد یارانه نقدی پرداختی ۱۴ هزار میلیاد تومان کسری داشت و این سبب شد تا موج رشد نقدینگی روز به روز بزرگتر و ویرانگری بیشتری به دنبال داشته باشد.
ایراد دیگری که به روش دولت قبل گرفته می شد این بود که به ایرانیان خارج از کشور نیز یارانه تعلق می گرفت. جمعتی که خارج از ایران بودند اما ماهانه نزدیک به ۹۰ میلیارد تومان یارانه از دولت دریافت و در خارج از کشور هزینه می کردند.
نکته اصلی و اساسی این بود که قانون مصوب مجلس زیر پا گذاشته شده بود و این مساله تنها از سوی عده معدودی از نمایندگان مجلس در روزهای اول مطرح شد. هر چند در روزهای پایانی دولت دهم اکثر نمایندگان حتی حامیان دولت نیز از این اقدام برائت جستند اما ماحصل اجرای گام اول هدفمندی توسط دولت اصولگرا چیزی نبود جز تورم ۴۲ درصدی (منبع بانک مرکزی) در پایان کار دولت دهم.
گام دوم و تدبیر دولت یازدهم
گام دوم هدفمندی یارانه ها به دلیل گریزهای دولت سابق از قانون و اصلاح قیمت ها با شیب بسیار زیاد، سبب شد تا مجلس اجرای هدفمندی یارانه ها را برای مدت ۲ سال به تاخیر انداخته و دولت را در اجرای قانون مصوب مجلس الزام کند. هرچند مجلس موفق به تعامل دوباره با دولت دهم نشد اما دولت یازدهم از همان ابتدا با تاکید بر اجرای قانون روی کار آمده، و تلاش کرد راهکار اجرایی شدن هدفمندی یارانه ها بر اساس برنامه مجلس را فراهم کند.
در بین آن دسته از نمایندگانی که در گام اول هدفمندی در برابر ضعف ها سکوت کرده بودند، پا میدان گذاشته و تلاش های دولت برای اجرای هدفمندی یارانه ها را اعمال فشار بر مردم خواندند. جملاتی از قبیل "دولت به دنبال حذف نیازمندان از دریافت یارانه است"، "دولت هزینه حذف یارانه برخی از افراد را بردوش مجلس می گذارد" و ... این سخنان ناشی از دو موضوع می تواند باشد:
اول نگرانی نمایندگان از حذف اقشار کم درآمد؛ در این خصوص طرح دولت برای خود انصرافی سبب شد تا کمتر کسی نگران این بخش باشد و مردم با انجام خود اظهاری از دریافت یارانه انصراف دهند. بنابراین این نگرانی به خودی خود رفع می شود.
دیگر اینکه نمایندگان حامی دولت دهم نگران اجرای صحیح و صریح قانون هستند چرا که در صورت تحقق، چند مساله به نتیجه می رسد. یکی اینکه برای اجرای هدفمندی نیازی به فرار از قانون نبوده و دولت سابق خطا کرده است و دیگر اینکه سیاست های ابلاغی از سوی مجلس محک زده می شود و اگر مجلس خطایی در این بخش داشته باید پاسخگوی خطا باشد؛ چرا که قانون به صراحت گفته است که همه مبلغ یارانه ها نباید برای یارانه نقدی هزینه شود.
این مساله که دولت یازدهم هنوز گامی در جهت اجرای هدفمندی در فاز دوم برنداشته، اما حملات گروه های سیاسی رقیب علیه آن آغاز شده یک نگرانی بزرگ ایجاد می کند و آن سنگ اندازی ها در مسیر اجرا است. گروه های مخالف دولت باید توجه داشته باشند که هر نوع هزینه در این زمینه ایجاد شود، در ابتدا به مردم آسیب می زند. نباید برای منافع حزبی و گروهی منافع ملی و جمعی را زیر سوال برد.
آنچه بدیهی است اجرای هدفمندی یارانه ها است که دولت یازدهم باید در مسیر آن گام بردارد و برای این مساله همکاری و همراهی مردم و کلیه احزاب و گروه ها اعم از مخالف و موافق را می طلبد. نقد منصفانه بر روش اجرا، زمانی معنا پیدا می کند که چیزی اجرا شده باشد و سپس نقد شود نه پیش از اجرا، مخالفان بر آن بتازند.
ارسال دیدگاه