یادداشت اقتصادی :
مشكلات شركتهای پخش، از ناكارایی درونی تا ناكارایی اجتماعی
خبرگزاری پانا: شركتهای پخش در ایران با مشكلات و ناكاراییهای متعددی از جمله بالابودن قیمت تمام شده محصول، بالارفتن هزینههای مبادله و افزایش هزینههای بازاررسانی (در رابطه با كالاهای قابل عرضه خود) روبرو هستند كه میتوان آنها را در دو سطح ناكارایی درونی و ناكارایی اجتماعی(مبتنی بر عملكردهای انحصارطلبانه) طبقهبندی كرد.
برای درك بهتر موضوع، ضروری است ناكاراییهای درونی شركتهای پخش بررسی شوند. به طور كلی این ناكارایی را میتوان در هفت گروه اصلی طبقه بندی كرد.
گروه یك: مشكلات مربوط به نیروی انسانی یا سرمایه اجتماعی. از مهمترین مشكلات شركتهای پخش در این حوزه میتوان به پایین بودن بهرهوری، نبود دانش تخصصی، عدم كفایت مهارتهای بازاریابی، عدم برگزاری كلاسهای آموزشی، كمبود انگیزه شغلی، ساعات كاری بالا، تغییر دائمی نیروی كار و مشكلات بیمه اشاره كرد.
گروه دو: سوء مدیریت. از مظاهر آن میتوان داشتن دیدگاه مقطعی به جای راهبردی، عدم كفایت دانش تخصصی، كمبود مهارتهای مدیریتی، بروز ادغامهای عمودی به واسطه تعلق برخی شركتها به یك واحد تولیدی، مشكلات مترتب بر مدل كسب و كاری بنگاه و نداشتن برنامه راهبردی را برشمرد.
گروه سه: مشكلات مالی. در این زمینه، كمبود سرمایه و نقدینگی، بالا بودن هزینه¬ بالای تاسیس، مشکلات اخذ تسهیلات بانکی، طولانی شدن زمان بازگشت و خواب سرمایه و مخاطرات بالای سرمایهگذاری، عدم امكان بكارگیری ابزارها و روشهای نوین به دلیل كمبود سرمایه و غیره قابل توجه میباشد.
گروه چهار: كمبود امكانات و تجهیزات. از مهمترین مولفهها در این زمینه میتوان، نقایص مربوط به ناوگان حمل و نقل در اختیار به ویژه فرسودگی آن را نام برد.
گروه پنج: مشكلات مربوط به مقیاس شركتها. برخی از موارد قابل طرح در این گروه را میتوان در مواردی همچون تعدد شركتهای كوچك مقیاس و در نتیجه عدم امكان استفاده از صرفههای اقتصادی اعم از حوزه عمل، مقیاس و تجمع جستجو كرد.
گروه شش: مشكلات مربوط به احتمال تسلط زیاد تعداد كمی از شركتهای بزرگ مقیاس در تعیین قیمت. به طوری كه به علت قدرت بالای این شركتهای بزرگ در بازار در زمینه قیمتگذاری، بنگاههای كوچك مقیاس(پیرو) را مجبور به تبعیت از خود (پیشرو) میكنند.
و نهایتا هفت. مسائل مربوط به عدم مكانیابی بهینه شركتهای پخش. در این ارتباط مواردی چون استقرار غیرصحیح مراكز تولید نسبت به مراكز مصرف و حمل ونقلهای مضاعف و در نتیجه افزایش هزینهها، قابل اشاره است.
در كنار ناكاراییهای درونی برشمرده شده، باید ناكاراییهای اجتماعی را نیز مد نظر قرار داد. این نوع ناكاراییها از یك طرف خود منجر به افزایش قیمت كالاها میشود و از سوی دیگر به مشكلات درونبنگاهی میافزاید. در نتیجه؛ ممكن است رویههای تجاری ناعادلانه توسط برخی از شركتهای پخش (به واسطه داشتن قدرت انحصاری در بازار و ناشی از ساختار غیر رقابتی) اتخاذ شود و اثرات مخربی را هم بر شبكه توزیع كالا (در سطح خرد) و هم بر اقتصاد كشور (در سطح كلان)برجای گذارد. این امر میتواند پیگیری و عملیاتیسازی برنامه مهمی چون كاهش قیمت تمام شده محصول توسط دولتها به ویژه در كشورهای در حال توسعهای چون ایران را با چالش روبرو سازد. در نهایت، انتظار میرود متناظر با پیگیری برنامههای كاهش قیمت تمام شده محصول توسط شركتهای پخش در همه ابعاد، دولت نیز با جدیت این مهم را (نهضت كاهش قیمت تمام شده) پیگیری كند.
زهرا آقاجانی،عضو هیات علمی موسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی
ارسال دیدگاه