عضو شورای هماهنگی اصلاحات در گفت و گو با پانا تشریح کرد:
نظر احمدی نژاد درباره احزاب/نقش آموزشی احزاب برای یادگیری حکومت داری/حزب مسئولان را پاسخگو می کند
خبرگزاری پانا: عضو شورای هماهنگی اصلاحات پیشینه تاریخی ایران را از عوامل اصلی کارکرد منفی احزاب و مشارکت مردمی دانست و گفت: کارکرد احزاب در ایران نیازمند تغییر است.
محمد نیشابوری در گفت و گو با خبرنگار سیاسی پانا در تشریح دلایل عدم مشارکت سیاسی و تفکر حزبی تصریح کرد: این مساله دارای ابعاد گسترده ای است و نمی توان تنها از یک بعد به این قضیه نگاه کرد.
وی ادامه داد: یکی از مهمترین دلایل آن را می توان در بستر تاریخی جستجو کرد به هر حال حزب یک واژه ی وارداتی به ایران است و در تاریخ حکومتی ایران پیشینه چندانی ندارد. در گذشته های دور ایران به شکل ملوک الطوایفی اداره می شد بدین شکل که یک مجموعه از عوامل انسانی و محدوده جغرافیایی به دست حاکمان اداره می شد که پس از بر چیده شدن این سیستم نظام پادشاهی در ایران روی کار آمد و با توجه به رفتار دیکتاتوری پادشاهی و منفعت طلبی شخصی، تفکر فرد گرایی در ایران شیوع پیدا کرد؛ و اهمیت ندادن به رای و خواست مردم و بی توجهی به مشارکت سیاسی از نتایج همین سیستم حکومتی بود.
نیشابوری در ادامه افزود: اما ریشه تاریخی احزاب در ایران به کمی بعد از انقلاب مشروطه باز می گردد بدین شکل که گروهی از نخبگان جامعه که ارتباطاتی هم با کشور های اروپایی داشتند تحت تاثیر تفکرات غربی پایه های اولیه ی حزب را در ایران ایجاد کردند که شایان ذکر است این احزاب به هیچ وجه شاکله ی مردمی نداشتند.
وی یادآور شد: پس از تاسیس اتحاد جماهیر شوروی و رشد تفکرات مارکسیستی و کمونیستی این تفکرات تاثیراتش را در احزاب داخل ایران گذاشت. به صورتی که ما در دوره ی پهلوی دوم با تعدد احزاب با تفکرات مارکسیستی و کمونیستی مواجه شدیم به این دلیل که این اعتقاد به وجود آمده بود که راه نجات ایران از حکومت های پادشاهی در همین تفکرات است.
این عضو شورای هماهنگی اصلاحات با بیان شرایط به وجود آمده برای احزاب، پس از پیروزی انقلاب اسلامی متذکر شد: پس از انقلاب سال ۵۷، هم در راس حکومت و هم در بین مردم تفکرات حزبی رشد پیدا کرد و نگرش ها به تحزب سمت و سوی بهتری پیدا کرد. در سال های نخستین انقلاب، حزب جمهوری اسلامی تاسیس شد که در درون دارای کادر، دفاتر استانی، شورای مرکزی و مراتب دقیق حزبی بود که به دلیل تندروی های اوایل انقلاب به دستور حضرت امام خمینی تعطیل شد و پس از آن فعالیت احزاب بار دیگر در این دوران با احتیاط پیگیری شد.
نیشابوری با تاکید بر اینکه در طول تاریخ بارها و بارها احزاب نادیده گرفته شدند، خاطرنشان کرد: همین دلایل تاریخی منجر به این شد که تحزب در ایران مسیر یکپارچه ای را طی نکند در طول تاریخ با فراز و نشیب هایی همراه باشد؛ و نکته ی قابل توجه اینجاست که فعالیت این احزاب گاها صلح مدارانه نبوده و حرکت های انقلابی را پی ریزی می کرده و به جای اتحاد و همگرایی اغلب منجر به تفرق می شدند. در ایران نیز به دلیل تنوع فرهنگی و قومی و مذهبی مردم انتظار دارند احزاب کارکرد همدلی و همگرایی بیشتری داشته باشد.
احمدی نژاد صراحتا اعلام کرد نظر مساعدی به احزاب ندارد
وی در ادامه این گفت و گو به فعالیت احزاب در دوره اصلاحات و ریاست جمهوری خاتمی اشاره کرد و اظهار داشت: در این دوره نگاه ویژه تر و بهتری به احزاب شد و تصمیم بر این گرفته شد که با تاسیس تشکل ها و نهاد های مردم نهاد و NGO ها و واگذاری بخشی از کار به مردم، کشور بهتر اداره شود. اما در ادامه و در دوره معروف به اصولگرایی به ریاست جمهوری احمدی نژاد، مجددا احزاب در منگنه و فشار قرار گرفتند و حتی گروهی از احزاب از چرخه خارج شدند. احمدی نژاد صراحتا اعلام کرده بود که نظر مساعدی به احزاب ندارد و وقتی در راس هرم مدیریت اجرایی کشور فعالیت احزاب بی ثمر خوانده می شود و احزاب در شرایطی نیستند که به کشور کمکی بکنند شکی نیست که در لایه های پایین مدیریت کشور نیز این تفکر رشد پیدا می کند.
سخنگوی حزب کار در بخش دیگری از گفت و گو با پانا تاکید کرد: اینکه در شعار های انتخاباتی معمولا کاندیداها خود را وابسته به احزاب نمی دانند ویژگی روسای جمهور ایران بوده و تنها احمدی نژاد نبوده که با همین تکنیک به آرای مردمی دست پیدا کرد حتی خاتمی با وجود اینکه از طرف مجمع روحانیون مبارز برای کاندیداتوری آمده بود اما اعلام کرد که کاندیدای مستقل است حتی در مورد رئیس دولت کنونی نیز همین شرایط صدق می کند و روحانی پس از پیروزی در انتخابات اعلام کرد عضو هیچ گروه و دسته ای نیست.
وی ادامه داد: این مساله در میان نمایندگان مجلس هم دیده می شود؛ به صورتی که پیش از ورود آنها به چرخه ی انتخاباتی متعلق و وابسته به حزب و دسته ای بوده اند و حتی طی جلساتی با اعضا تفاهماتی بر سر حمایت نیز داشته اند اما پس از کسب کرسی مجلس اعلام استقلال کرده اند.
عبور افراد از فیلتر احزاب در اجرای مسئولیت کمک کننده است/ فرد در حزب کار گروهی فرا می گیرد
وی در ادامه با اتخاذ رویکرد جامعه شناسانه نسبت به موضوع تاکید کرد: متاسفانه این نگاه در میان مردم وجود دارد که اگر فردی از طرف حزب و گروهی به مسئولیت برسد با باند بازی سایر مسئولیت ها به سایر اعضای حزب واگذار می شود.
نیشابوری در خصوص مزایای تفکرحزبی متذکر شد: آنچه امروز باید مورد توجه باشد، این است که هم شاکله ی حکومت و هم بسیاری از مسئولین نظام به این نتیجه رسیده اند که داشتن احزاب و تشکل های قوی راه موفقیت است؛ بدین صورت که افراد پیش از رسیدن به مسئولیت از درون و فیلتر احزاب عبور کرده تا در نهایت رفتارشان ناخودآگاه موجب نابسامانی نشود. به هر صورت افرادی از طریق احزاب وارد عرصه سیاست شده و در راس هرم اجرایی قرار می گیرند پاسخگو تر خواهند بود، چون فرد در درون حزب روش کار گروهی را به خوبی فرا گرفته است.
مردم در صورت پاسخگو نبودن، احزاب را تنبیه می کنند
نیشابوری افزود: هرگاه فردی که از فیلتر حزب عبور کرده، در اجرای مسئولیت ها از مسیر خارج شود و خلاف مصلحت حرکت کند مردم می توانند حزب فرد مسئول را مورد خطاب قرار داده و حتی در مطبوعات نقدشان کنند و اگر حزب پاسخگویی درستی نداشت حتی در دوره های بعدی حمایتشان نکنند و این مساله بسیار کمک کننده خواهد بود به شرطی که حاکمیت هم با این تفکر همسو باشد.
نیشابوری در ادامه تصریح کرد: برخی افراد همچون هاشمی رفسنجانی، باهنر، لاریجانی، ابوترابی حتی خود ریاست جمهوری و معاون اول اعتقاد به وجود احزاب قوی و فراگیر، البته محدود دارند که همین کلمه ی محدود خود محل مناقشه است.
جای احزاب در کتب درسی خالی است / تفکر علی (ع) پاسخگویی حاکمان به مردم در آرامش را طلب می کند
وی در خصوص نقش بستر فرهنگی در عدم آگاهی و مشارکت های سیاسی گفت: جای خالی آموزش های جامعه شناسانه و سیاسی درباره ی شناخت احزاب و گروه ها و نوع فعالیت آنها در کتب درسی خالی است. البته در سالهای اخیر آموزش هایی مبنی بر چگونگی و لزوم فعالیت های گروهی در سنین پایین صورت گرفته که از نکات ارزشمند است.
نیشابوری همچنین با بیان لزوم رابطه ی مبتنی بر تفاهم و تعامل میان ارکان سیاسی و مردم و لزوم نقد منصفانه تاکید کرد: با مطالعه در نهج البلاغه به وضوح در می یابیم یکی از مطالبات اصلی حضرت علی(ع) از حاکمان، پاسخگویی در کمال آرامش به مردم است که این مساله اوج تفکر دموکراتیک را می رساند. پس اگر روسای قوا در کشور پشتیبان این نوع تفکر باشند بی شک محیط امن سیاسی را در کشور شاهد خواهیم بود و در پی آرامش حاکم شده از امنیت سیاسی، مردم به راحتی می توانند مشارکت داشته باشند. البته در همین انتخابات اخیر به وضوح صیانت از رای و مشارکت مردم در سرنوشت سیاسی دیده شد.
وی در پایان تاکید کرد: در اروپا بسیار از تشکل ها و NGO ها قدرت اجرایی بالایی حتی در حد عزل یک وزیر دارند و مشارکت در سطح بسیار بالایی قرار دارد. البته با توجه به عنایت ویژه دولت یازدهم امیدوارم وضعیت بهتر و موثرتری را در این زمینه شاهد باشیم.
به گزارش پانا، نوع فعالیت مقطعی و فصلی و مناسبت گونه احزاب از طرفی و عوامل جامعه شناسانه و فرهنگی جامعه ایران، کارکرد احزاب و میزان آگاهی سیاسی را تحت الشعاع خود قرار داده و به عدم مشارکت جدی مردم با احزاب و نوعی بی اعتمادی تبدیل شده است.
به نظر می رسد فرهنگ سیاسی خاص در ایران نتایجی چون عدم تفکر حزبی، شکاف میان احزاب و مردم و رقابت ناسالم میان جناحین را به دنبال داشته است که در زمینه های گوناگون باید ریشه یابی شود. در طول سالهای گذشته احزاب کارکرد مثبت و موثر سیاسی نداشته و تعامل دو سویه با مردم را سر لوحه ی کار قرار نداده اند پس بی شک ما تغییری در میزان مشارکت و آگاهی سیاسی مردم شاهد نخواهیم بود اما این سوال که چه باید کرد و چگونه همچنان باقی است.
ارسال دیدگاه