اهدای خون؛ هدیه ای با اثری بزرگ
در جهانی که هوش مصنوعی بسیاری از کارها را انجام میدهد، رباتها جراحی میکنند و فناوریهای نوین مرزهای پزشکی را جابهجا کردهاند، هنوز یک چیز را نمیتوان در هیچ کارخانه یا آزمایشگاهی تولید کرد: «خون انسان». برخلاف بسیاری از داروها، خون را نمی توان به صورت صنعتی تولید کرد و تاریخ مصرف محدودی دارد. گلبولهای قرمز فقط چند هفته و پلاکتها فقط چند روز قابل نگهداری هستند. به همین دلیل مراکز انتقال خون همواره به اهداکنندگان مستمر نیاز دارند و ذخایر خونی باید به طور مداوم تجدید شود. و به همین دلیل مهم هر سال ۱۴ ژوئن، مدافعان سلامت جهان روز اهدای خون را گرامی میدارند؛ روزی برای قدردانی از میلیونها انسان گمنامی که بدون چشمداشت مالی، بخشی از وجود خود را برای نجات جان دیگران اهدا میکنند. ۱۴ ژوئن روز تولد «کارل لندشتاینر» زیستشناس اتریشی است. این دانشمند سال ۱۹۳۰ برای کشف گروههای خونی، برنده جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی شد.
تهران(پانا)- سازمان جهانی بهداشت (WHO) معتقد است که هر واحد خون، نمادی از مسئولیت مشترک انسانها در قبال یکدیگر است. براساس تازهترین گزارش این سازمان، در سال ۲۰۲۳ بیش از ۱۲۰ میلیون واحد خون در جهان اهدا شده است. با وجود این رقم چشمگیر، بسیاری از کشورها همچنان با کمبود خون مواجه هستند و دسترسی به خون سالم میان کشورهای ثروتمند و کمدرآمد به شدت نابرابر است.
آمارها نشان میدهد کشورهای پردرآمد که حدود ۱۵ درصد جمعیت جهان را در خود جا دادهاند، ۳۶ درصد خون اهدایی جهان را به خود اختصاص میدهند. در مقابل، بسیاری از کشورهای کمدرآمد همچنان با کمبود مزمن خون روبهرو هستند؛ کمبودی که گاه به قیمت جان بیماران تمام میشود.
نرخ اهدای خون نیز شکاف بزرگی را میان کشورها نشان میدهد. در کشورهای پردرآمد به طور متوسط از هر هزار نفر قریب به ۲۹ نفر خون اهدا میکنند؛ در حالی که این رقم در کشورهای کمدرآمد تنها ۴ تا ۵ نفر است؛ و البته ما در ایران عزیزمان باید قدردان مردمی باشیم که سعی می کنند در هر کار خیرخواهانه ای در صدر باشند و در این زمینه هم از معدود کشورهایی هستیم که مردمش خون را اهدا می کنند؛ درحالی که در برخی کشورها روندهای دیگری برای تأمین خون مورد نیاز در جریان است.
هر واحد خون میتواند پس از جداسازی به اجزای مختلف، برای درمان بیش از یک بیمار مورد استفاده قرار گیرد. بیماران مبتلا به سرطان، تالاسمی، هموفیلی، تصادفاتی ها، بیماران نیازمند جراحیهای سنگین و مادرانی که هنگام زایمان دچار خونریزی میشوند از مهمترین دریافتکنندگان خون و فرآوردههای خونی هستند.
یکی از امیدوارکنندهترین یافتههای گزارش جدید سازمان جهانی بهداشت، افزایش مشارکت اهداکنندگان داوطلب است. طبق این گزارش، بیش از ۸۵ درصد خون اهدایی جهان، اکنون توسط اهداکنندگان داوطلب و بدون دریافت پول تأمین میشود؛ موضوعی که نقش فرهنگ مسئولیت اجتماعی را در حفظ جان انسانها برجسته میکند.
در فاصله سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۳، تعداد اهدای خون داوطلبانه در جهان بیش از ۱۱ میلیون واحد افزایش یافته است و ۸۰ کشور جهان اکنون بیش از ۹۰ درصد خون مورد نیاز خود را از اهداکنندگان داوطلب تأمین میکنند.
با وجود پیشرفتهای علمی، هنوز بسیاری از بیماران در کشورهای کمدرآمد به خون سالم دسترسی ندارند. سازمان جهانی بهداشت هشدار داده است که زنان دچار خونریزی شدید هنگام زایمان، کودکان مبتلا به کمخونی شدید، قربانیان سوختگی و حوادث، بیماران سرطانی و مبتلایان به بیماریهای خونی، بیشترین آسیب را از کمبود خون متحمل میشوند.
اهدای خون شاید یکی از معدود اقدامات بشردوستانهای باشد که هزینهای ندارد، اما ارزش آن با زندگی انسانها سنجیده میشود. هر فرد سالم میتواند در کمتر از یک ساعت زمانی که صرف میکند، به یک بیمار فرصت ادامه زندگی، به یک مادر امید بازگشت به آغوش خانواده و به یک کودک شانس درمان ببخشد.
روز جهانی اهدای خون یادآوری این حقیقت است که در میان تمام تفاوتهای نژادی، زبانی و جغرافیایی، همه ما در یک چیز مشترکیم: خون جاری در رگهایمان؛ و گاهی یک قطره از همین خون، میتواند مرز میان زندگی و مرگ باشد.
ارسال دیدگاه