علیرضا رئیسیان:

فیلم كوتاه در سینما مثل رباعی در شعر است

علیرضا رییسیان، كارگردان و تهیه‌كننده سینما از مشكلات اقتصادی و سختی‌های فعالیت در سینمای كوتاه می‌گوید.

کد مطلب: ۱۵۲۷۶۷
لینک کوتاه کپی شد

به گزارش سرویس فرهنگی پانا؛ علیرضا رییسیان را به عنوان كارگردان فیلم‌های بلند داستانی می‌شناسیم اما فعالیت اصلی او در مدیوم فیلم كوتاه در حوزه مستند است. او نزدیك به چهل فیلم كوتاه تهیه كرده و كارگردانی تعدادی از آن‌ها را هم خودش برعهده داشته.علیرضا رییسیان در زمان جنگ هم عكاس بوده است و درباره ساختار فیلم‌های مستند تا عكاسی نظرهایی دارد.

به مناسبت برگزاری سی امین جشنواره بین المللی فیلم كوتاه تهران و كانون توجهات به فیلم كوتاه با دست اندركاران فیلم كوتاه و سینمای بلند در خصوص فیلم كوتاه گفت و گو شد.

رئیسیان در مورد نقش فیلم كوتاه در زندگی وی تا رسیدنش به جایگاه فعلی گفت: من دو فیلم كوتاه داستانی در دانشكده ساختم كه یكی پایان‌نامه‌ام بود و دیگری یك فیلم آزاد. مستند‌های داستانی هم تهیه كرده و ساخته‌ام. به نظر من فیلم كوتاه از جنس سینماست فقط می‌شود گفت نوع خاصی از سینما! مثل دو بیتی یا رباعی كه از جنس شعر است و قواعد شعری دارد اما بسیار كوتاه است. اگر بخواهیم یك تشبیه عینی بدهیم می‌توانیم سینما را یك درخت فرض كنیم كه فیلم كوتاه یكی از شاخه‌های این درخت است كه تمام ویژگی‌های آن درخت را دارد و فقط بخشی از آن است. بنابراین سینمای كوتاه باید به عنوان یك سینمای مستقل از سینمای بلند تعریف شود كه تمام خصوصیات فیلمسازی را در خودش دارد.

رئیسیان در خوص وجود تفاوت در ساختار فیلم كوتاه و بلند نیز گفت:مطمئنم كه هیچ فرقی نمی‌كند. وقتی می‌گوییم فیلم بلند داستانی یعنی فیلمی كه روایت، ساختار بصری، بازیگر، مونتاژ، صدا، موسیقی و غیره دارد. تمامِ این‌ها عینا در فیلم كوتاه هم وجود دارد.

وی ادامه داد:فیلم كوتاه ماهیت سینما را دارد ولی نوع خاصی از سینماست. در فیلم كوتاه داستان باید غافلگیری خاصِ خود را داشته باشد، در حالی كه در فیلم بلند می‌تواند این طور نباشد و یك روایت سرراستِ خطی داشته باشد. تفاوت دیگر این است كه فیلم بلند را می‌توانیم در ژانر‌های مختلف بسازیم ولی در فیلم كوتاه به دلیل محدودیت‌هایی كه در امكانات و زمان و بودجه وجود دارد شاید نتوانیم تمام ویژگی‌ها و ژانرها را تجربه كنیم. ما فیلمسازهایی در سینمای ایران و جهان داریم كه فقط مستند می‌سازند مثل جان روش یا شیردل و اصلانی، بعضی‌ها هستند كه فقط فیلم كوتاه خوب می‌سازند و به این عنوان معروفند.

این كارگردان سینمای ایران در خصوص توانایی فیلمساز كوتاه در ارائه اثر بلند نیز گفت:

هیچ الزامی وجود ندارد كسی كه فیلم كوتاه خوب می‌سازد بتواند فیلمساز بلند خوبی هم باشد یا برعكس. یكی از محدودیت‌های سینمای كوتاه در كشور ما مشكل اقتصادی آن است. فیلم كوتاه در كشور ما گردش اقتصادی لازم را ندارد. جایزه باید به كارگردان تعلق بگیرد، در ایران یك‌سری قواعد داریم كه در جشنواره‌ها تهیه‌كننده می‌تواند فیلم را كنار بكشد ولی در دنیا این طور نیست و جایزه همیشه برای كارگردان است. قواعد سینمای ما، از بعضی از قواعد اسكار و جشنواره‌های اروپایی مثل كن و برلین و ونیز گرفته شده و چون با هم مخلوط شده‌اند، مفاد آن روشن و واضح نیست. میدانیم كه اسكار جشنواره نیست بلكه میهمانی و مراسم است، تفاوتش هم در این است كه فیلم‌هایی می‌توانند در آن شركت كنند كه پیش‌تر اكران شده‌اند. اما در جشنواره‌های فیلم باید اولین‌بار در آن فستیوال نمایش داده شود. به‌طور كلی منظورم این است كه فیلم كوتاه در ایران جنبه اقتصادی ندارد زیرا تلویزیون و شبكه‌های خاص رسانه و ویدیو كه از منابع مهم خرید فیلم هستند هم حمایت لازم را از آن‌ها نمی‌كنند.

وی درخصوص ورود فیلم كوتاه به تلویزیون نیز گفت: ظاهرا چنین اتفاقی افتاده اما قیمتی كه پرداخت می‌كنند خیلی پایین است و به ناچار بچه‌ها مجبورند بپذیرند تا بتوانند فیلم تازه‌ای را شروع كنند وبه دلیل همین محدودیت‌ها بود كه همه باید سراغ منابع دولتی می‌رفتند تا بخشی از سرمایه لازم را از آن‌ها و بخشی را هم از نیروی كار خودشان تامین كنند كه بتوانند فیلم بسازند. استعدادهای خوبی در فیلم كوتاه قابل كشف است و بعد‌ها اگر این افراد بتوانند به فیلم بلند روی بیاورند، برایشان به منزله سوابقی در عرصه سینما محسوب شود.

رئیسیان در خصوص هدفش برای ساخت فیلم كوتاه هم گفت: در واقع من سینما را با فیلم بلند شروع كردم و حتی زودتر از این‌كه كارگردانی كنم، تهیه‌كنندگی كردم. تهیه‌كننده «ریحانه»، «بانوی اردیبهشت»، «مومیایی»، «از كنار هم می‌گذریم»، «ایستگاه متروك» و «چهل سالگی» هم خودم بودم. بنابراین من از این عرصه به آن مدیوم راه پیدا نكردم. حتی هدفم از كلاس‌های سینمای آزاد كه قبل از انقلاب می‌رفتم هم این بود كه بعدها بتوانم فیلم بلند داستانی بسازم. در واقع خواستگاه من در سینما، فیلم بلند داستانی بود اما معتقدم ساخت فیلم كوتاه تجربه خوبی است برای این‌كه در یك زمان محدود، توانایی خودت را در انتقال مفاهیمی كه می‌خواهی، بسنجی.

این كارگردان در خصوص جذابیت مدیوم كوتاه برای تهیه كننده نیز گفت: جذابیتش در این بود كه تجربیاتی را با دوستان صاحب‌نام در این عرصه انجام دهم. من یك‌سری فیلم مستند برای ایرج كریمی، پرویز كلانتری، انوشیروان ارجمند، واروژ كریم مسیحی و... تهیه كردم. تهیه‌كنندگی فیلم كوتاه برایم جذاب است اما همان‌طور كه گفتید در بخش اقتصادی آن شكست خوردم و به همین دلیل تهیه‌كنندگی فیلم كوتاه را بعد از آن هفده فیلم ادامه ندادم.

رئیسیان انگیزه خود را از ساخت و یا تهیه كنندگی فیلم كوتاه این گونه بیان كرد كه:در لابه‌لای فیلم‌های بلندم دوازده تله‌فیلم برای تلویزیون و همین‌طور تعدادی فیلم كوتاه تهیه كردم كه همه آن‌ها اثر كارگردان‌های جوان ولی حرفه‌ای بودند مثل ابراهیم شیبانی، كاوه سجادحسینی، پوریا آذربایجانی، نگار آذربایجانی و مجموعه‌ای از بچه‌هایی كه استعداد و توانایی داشتند ولی فرصت این‌كه وارد جریان فیلمسازی شوند برایشان فراهم نبود. در واقع من تصمیم گرفتم اگر اسم و اعتباری دارم آن را برای دیده شدن استعدادهای تازه در این عرصه به كار ببرم كه نتیجه هم داد. مثلا كاوه سجادی دیپلم افتخار جشنواره كودك را گرفت، فیلم مهدی كرم‌پور در چند جشنواره نامزد شد و دو جا جایزه گرفت و...

مثلا فیلم كوتاه نگار آذربایجانی، نسبتا ترسناك و به معنای سینمای خاص بود، بعدتر هم با یك سناریوی سینمایی كه آن هم از ژانر وحشت بود مدتی با هم كار كردیم كه به نتیجه نرسید. یا مهدی كرم‌پور كه از قبل یكی‌دوتا فیلم سینمایی ساخته بود و بعد یك تله‌فیلم با هم كار كردیم كه همگی كاملا سینمای داستانی خاص بود. كاوه سجادی هم از آن‌هایی بود كه زمینه‌های خاصی داشت و می‌شد اگر فرصت به او داده شود خودش را در سینما تعریف كند.

او در پایان در خصوص اینكه از سرمایه گذاری روی فیلم كوتاه پشیمان است یا خیر نیز گفت: برای این‌كه به خود من كسی كمك نكرد كه وارد سینمای حرفه‌ای به معنای رسمی‌اش بشوم. دوره ما، دوره خاصی بود و ما با توجه به تحصیلاتمان و آشنایی‌های خاصی كه مثلا با مدیران سینما داشتیم می‌توانستیم به این حرفه وارد شویم اما الان دیگر شرایط ورود به این عرصه خیلی سخت‌تر شده است. من دو دوره رییس هیات داوران جشنواره فیلم كوتاه بودم یكی در زمان مدیریت آقای اقدامی و دیگری زمانی كه آقای صانعی مقدم. در آنجا ما استعدادهایی مثل محسن امیر یوسفی، سامان سالور، مهدی جعفری، شهرام مكری، مصطفی رحمت و افرادی دیگر را پیدا كردیم. یا افرادی بودند مثل سامان مقدم، علی مصفا، حمید جبلی، ایرج كریمی و دیگرانی كه در آنجا با آن‌ها آشنا شدم و به ادامه فعالیت در این زمینه تشویقشان كردم.

سی امین جشنواره بین المللی فیلم كوتاه تهران توسط انجمن سینمای جوانان ایران و به دبیری هاشم میرزاخانی از ۲۲ تا ۲۸ مهرماه در تهران و سراسر كشور برگزار شد.

ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار